Фраунгофер қоғамы: қолданбалы ғылыми зерттеулердегі үлкен ұйым

Кіріспе

Фраунгофер қоғамы – Германияның 76 институты бар ғылыми-зерттеу ұйымы. Олардың әрқайсысы қолданбалы ғылымның әртүрлі салаларына бағытталған (негізгі ғылыммен айналысатын Макс Планк қоғамынан өзгеше). Шамамен 30 800 қызметкері, оның ішінде басым бөлігі ғалымдар мен инженерлер, және жылдық ғылыми-зерттеу бюджеті шамамен 3,0 миллиард евроны құрайды. Бұл Еуропадағы қолданбалы ғылыми-зерттеу және дамыту қызметтерінің ең ірі ұйымы. Ол ғалым, инженер және кәсіпкер ретінде қоғамның мақсаттарын көрнекті түрде бейнелеген Джозеф фон Фраунгофердің құрметіне аталған. Фраунгофер қоғамының негізгі қаржысы мемлекеттен түседі (Германияның федералды үкіметі мен штаттар немесе Лендерлер Фраунгофер қоғамын "меншіктейді"), бірақ қаржыландырудың 70% астамы келісімшарттық жұмыс арқылы, яғни үкіметтің қолдауымен жүзеге асырылатын жобалар немесе өнеркәсіптен түсетін қаражат есебінен қамтамасыз етіледі. 2010 жылдың қазан айында Фраунгофер Оңтүстік Америкадағы алғашқы зерттеу орталығын ашатынын хабарлады. 2012 жылдың наурыз айында Fraunhofer UK Research Ltd, Шотландияның Глазго қаласында Fraunhofer Centre for Applied Photonics компаниясымен бірге, заңды түрде тәуелсіз филиал ретінде құрылды.

Фраунгофер моделі

"Фраунгофер моделі" 1973 жылдан бері қолданыста және қоғамның үнемі дамуына ықпал етті. Бұл модель бойынша Фраунгофер қоғамы кірісінің 70% жуығын өнеркәсіптік келісімдер немесе мемлекеттік нақты жобалар арқылы табады. Бюджеттің қалған 30% федералдық және штаттық (Land) үкіметтік гранттар есебінен 9:1 пропорциясында қаржыландырылады және алдын ала зерттеулерді қолдауға жұмсалады. Осылайша, қоғамның бюджеті көбінесе тапсырыстардан түсетін табысты арттырудағы табысына байланысты. Бұл қаржыландыру моделі тек орталық қоғамды ғана емес, жеке институттарды да қамтиды. Бұл Фраунгофер қоғамының қолданбалы зерттеулер саласындағы жетекші болу стратегиялық мақсатына жетуіне және қоғамның ғылыми басымдықтарына икемді, тәуелсіз және кәсіпкерлік көзқарас қалыптастыруға көмектеседі. Институттар заңды түрде дербес бірліктер емес. Фраунгофер моделі институттарға жоба нәтижелері, ғылыми әсер және, ең бастысы, өздерінің қаржыландыруы тұрғысынан жоғары дәрежеде тәуелсіздік береді. Фраунгофердің ең белгілі жетістіктерінің бірі – MP3 аудио деректерін сығу процесі. Жақында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, Фраунгофер орталығының болуы жергілікті фирмалар мен өнертапқыштардың патенттік өнімділігін кем дегенде 13%-ға арттыруға мүмкіндік береді.

Fraunhofer UK Research Ltd компаниясы

Ұлыбритания үкіметінің шақыруымен Fraunhofer UK Research Ltd компаниясы Стратклид университетімен серіктестік құрды. Ұлыбританиядағы алғашқы Фраунгофер орталығы – Фраунгофер қолданбалы фотоника орталығы құрылып, лазерлер мен оптикалық жүйелер саласындағы әлемдік деңгейдегі жетекші орталық ретінде тез арада мойынға алды. Ұлыбритания үкіметі Фраунгофер Қолданбалы Фотоника Орталығының кванттық технологиялар инновациясындағы маңыздылығын атап өтті. Негізгі қаржыландыру Шотландия үкіметі мен Шотландиялық кәсіпорынынан үздіксіз түседі.

Ерекше жобалар

MP3 компрессия алгоритмін Fraunhofer IIS ойлап тапты және патенттеді. Лицензиялық кірістер 2005 жылы қоғамға шамамен 100 миллион евро табыс әкелді. Fraunhofer Heinrich Hertz Institute (HHI) H.264/MPEG 4 AVC бейне қысу стандартына маңызды үлес қосты, бұл технология 2008 және 2009 жылдары екі Emmy сыйлығымен марапатталды. Бұған Fraunhofer FDK AAC кітапханасы кіреді. 2010 жылдың мамыр айына қарай, Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems әзірлеген метаморфты үштік нүктелі күн батареясы күн энергиясын түрлендіру тиімділігі бойынша 41,1% әлемдік рекордты иеленді, бұл стандартты кремнийлі батареядан шамамен екі есе жоғары. Fraunhofer компаниясы IKEA дүкендерінде пайдалануға арналған бағдарламаны әзірлеп жатыр, ол адамдарға өз үйлерінің суретін дүкенге әкеліп, толық жиналған үйлерінің цифрлық моделін көруге мүмкіндік береді. E Puzzler – үлгіні тану машинасы, ол ең ұсақ-ұсақ бөліктерге тілінген қағазды да цифрлық түрде қайта құрастыра алады. E Puzzler компьютерлік конвейерлік жеңілдік арқылы тілінген және жыртылған қағаз сынықтарын цифрлық сканерден өткізіп, түпнұсқа құжаттарды автоматты түрде қалпына келтіреді. OpenIMS – IMS Call Session Control Functions (CSCF) және жеңіл Home Subscriber Server (HSS) ашық бастапқы кодты іске асыру, олар 3GPP, 3GPP2, ETSI TISPAN және PacketCable бастамаларында көрсетілген бүгінгі IMS/NGN архитектураларының негізгі элементтерін құрайды. Roborder – мультимодальды сенсорларды біріктіретін, әуе, су бетіндегі, су асты және құрлықтағы көліктерді қоса алғанда, ұшқышсыз мобильді роботтарды пайдаланатын автономды шекараны бақылау жүйесі.

Тарих

Фраунгофер қоғамы 1949 жылдың 26 наурызында Мюнхенде өнеркәсіп және академиялық қауымдастықтардың, Бавария үкіметінің және жаңадан құрылған Федеративтік Республиканың өкілдерімен құрылды. 1952 жылы Федералдық Экономика министрлігі Фраунгофер қоғамын университеттерден тыс неміс ғылыми-зерттеу кеңістігінің үшінші бөлігі деп жариялады (Неміс ғылыми-зерттеу қоры (DFG) және Макс Планк институттарымен қатар). Дегенмен, Фраунгофер қоғамы қолданбалы зерттеулерді өзінің институттары арқылы қолдау керек пе, жоқ па, деген мәселе ұзаққа созылған дауға себеп болды. 1954 жылдан бастап Қоғамның алғашқы институттары құрыла бастады. 1956 жылы ол Қорғаныс министрлігімен бірлесіп зерттеу объектілерін дамытуға кірісті. 1959 жылы Фраунгофер қоғамы 135 қызметкері бар тоғыз институттан тұрды және оның бюджеті 3,6 миллион неміс маркасын құрады. 1965 жылы Фраунгофер қоғамы қолданбалы зерттеулерді демеуші ұйым ретінде танылды. 1968 жылы Фраунгофер қоғамы әскери зерттеулердегі рөлі үшін көпшіліктің сынына ілікті. Бұл сын келесі онжылдықтарда да жалғасты және төзімділікті арттыру, қорғаныс қабілеттерін күшейту, азаматтарды және кибершабуылдардан қорғау қажеттілігін қамти отырып, қоғамдық пікірталас тақырыбына айналды. 2022 жылы Фраунгофер Германияның қарулы күштеріне арналған 100 миллиард еуролық арнайы қаржыландырудан да пайда тапты. 1969 жылы Фраунгоферде 19 институтта 1200-ден астам қызметкер жұмыс істеді. Бюджет 33 миллион неміс маркасын құрады. Осы кезде "Фраунгофер қоғамын дамытуды ілгерілету жөніндегі комиссия" Фраунгофер қоғамының (FhG) одан әрі дамуын жоспарлады. Комиссия Қоғамды коммерциялық табысына тәуелді ететін қаржыландыру моделін жасады. Бұл кейіннен "Фраунгофер моделі" деп аталды. Модель 1973 жылы Федералдық кабинет және Бунд-Лендер комиссиясымен келісілді. Сол жылы атқару комитеті мен орталық басқарма Мюнхендегі Леонродштрассе 54 мекенжайындағы ортақ ғимаратына көшті. ШОБ үшін консалтингтік зерттеулерді дамыту бағдарламасы құрылды және кейінгі жылдары маңызы арта түсті. 1977 жылы қоғамның саяси меншігі Қорғаныс және Ғылыми-зерттеу министрліктерімен бөлісті. 1984 жылы Фраунгофер қоғамында 33 институтта 3500 қызметкер жұмыс істеді және ғылыми-зерттеу бюджеті 360 миллион неміс маркасын құрады. 1988 жылы қорғаныс саласындағы зерттеулер Фраунгофер қоғамының барлық шығыстарының шамамен 10% -ын құрады. 1989 жылы Фраунгофер қоғамында 37 институтта 6400-ге жуық қызметкер жұмыс істеді, оның жалпы бюджеті 700 миллион неміс маркасын құрады. 1991 жылы Фраунгофер қоғамы бұрынғы Шығыс Германиядағы көптеген ғылыми-зерттеу мекемелерін Фраунгофер қоғамына енген институттардың филиалдары ретінде біріктіру мәселесімен бетпе-бет келді. 1993 жылы Фраунгофер қоғамының жалпы бюджеті 1 миллиард неміс маркасынан асты. 1994 жылы қоғам Fraunhofer-дың ғылыми-зерттеу желісін американдық клиенттерге кеңейту үшін Fraunhofer USA, Inc. атты АҚШ-та орналасқан еншілес компаниясын құрды. 2000 жылғы миссиялық мәлімдемесінде Фраунгофер қоғамы ұлттық және халықаралық деңгейде қолданбалы зерттеу институттарын демеушілік ететін, нарыққа және тұтынушыға бағытталған ұйым болып бекітілді. 1999 жылы Фраунгофер Venture технологияны беру кеңсесін құрды, ол ғылыми зерттеу нәтижелерін таратуға және Фраунгофер институттарындағы кәсіпкерлік рухты дамытуға көмектеседі. 2000-2001 жылдары GMD (Gesellschaft für Mathematik und Datenverarbeitung – Математика және ақпараттық технологиялар қоғамы) институттары мен IT ғылыми-зерттеу орталықтары Білім және ғылыми-зерттеу федералды министрлігінің бастамасымен Фраунгофер қоғамына біріктірілді. 2000 жылы Фраунгофер Интегралдық схемалар институтында (IIS) маңызды жетістікке қол жеткізілді: олар жоғалтулы аудио форматы MP3-ті жасады. Көп жылдар бойы MP3 цифрлық аудионы сығыстыру және ықшамдау үшін ең көп қолданылатын әдіс болды. 2002 жылы Готфрид Вильгельм Лейбниц қоғамына (GWL) тиесілі Heinrich Hertz Communications Technology Berlin GmbH (HHI) меншігі Фраунгофер қоғамына берілді. Осы интеграция нәтижесінде Фраунгофер қоғамының бюджеті алғаш рет 1 миллиард еуродан асты. 2003 жылы Фраунгофер қоғамының бас кеңсесі Мюнхендегі өз ғимаратына көшті. Фраунгофер қоғамы қоғамның "мәдениетінің" қажетті "бағалары мен ережелерін" бекіте отырып, негізгі мақсаттарды қорытындылайтын нақты миссиялық мәлімдеме жасады. Олардың ішінде қоғам әйел қызметкерлерге және әріптестерге кәсіпорынмен өзін-өзі анықтауға және олардың шығармашылық әлеуетін дамытуға мүмкіндік беруге міндеттенді. 2004 жылы Fraunhofer Institute for Integrated Circuits (IIS) жанындағы бұрынғы "Электрондық медиа технологиялары жөніндегі Фраунгофер жұмыс тобы" тәуелсіз институт мәртебесіне ие болды. Ол Fraunhofer Digital Media Technology институты IDMT атанды. Жаңа одақтар мен тақырыптық топтар Фраунгофер институттарының нарықтық дайындығын арттыруға көмектесті. 2005 жылы екі жаңа институт құрылды: Лейпцигтегі Фраунгофер жасушалық терапия және иммунология институты (IZI) және Дрездендегі Фраунгофер наноэлектрондық технологиялар орталығы CNT. 2006 жылы Фраунгофер Интеллектуалды талдау және ақпараттық жүйелер институты (IAIS) Автономды интеллектуалды жүйелер институты (AIS) мен Медиа коммуникация институты (IMK) бірігу нәтижесінде құрылды. 2009 жылы бұрынғы FGAN институттары Фраунгофер институттарына айналдырылды, олардың ішінде Фраунгофер Коммуникация, ақпараттық өңдеу және эргономика институты FKIE және Фраунгофер Радар және жоғары жиілікті технология институты FHR бар. 2012 жылы Фраунгофердің "Қолданбалы орталықтар" моделіне негізделген зерттеуге бағытталған қолданбалы ғылымдар университеттерімен ынтымақтастығы басталды. Алғашқы ынтымақтастық Lemgo қаласындағы Technische Hochschule OWL университетімен жүзеге асырылды және 2011 жылдың соңында Fraunhofer IOSB INA институтының құрылуына әкелді.

The Fraunhofer Society was founded in Munich on March 26, 1949, by representatives of industry and academia, the government of Bavaria, and the nascent Federal Republic. In 1952, the Federal Ministry for Economic Affairs declared the Fraunhofer Society to be the third part of the non university German research landscape (alongside the German Research Foundation (DFG) and the Max Planck Institutes). Whether the Fraunhofer Society should support applied research through its own facilities was, however, the subject of a long running dispute. From 1954, the Society's first institutes developed. By 1956, it was developing research facilities in cooperation with the Ministry of Defense. In 1959, the Fraunhofer Society comprised nine institutes with 135 coworkers and a budget of 3.6 million Deutsche Mark. In 1965, the Fraunhofer Society was identified as a sponsor organization for applied research. In 1968, the Fraunhofer Society became the target of public criticism for its role in military research. The criticism continued in the following decades and became a topic of public debate, including the need to improve resilience, defence capabilities and the protection of civilians and against cyber attacks. In 2022, Fraunhofer also benefited from the € 100 billion in special funding for the German armed forces. By 1969, Fraunhofer had more than 1,200 employees in 19 institutes. The budget stood at 33 million Deutsche Mark. At this time, a "commission for the promotion of the development of the Fraunhofer Society" planned the further development of the Fraunhofer Society (FhG). The commission developed a financing model that would make the Society dependent on its commercial success. This would later come to be known as the "Fraunhofer Model". The Model was agreed to by the Federal Cabinet and the Bund Länder Kommission in 1973. In the same year, the executive committee and central administration moved into joint accommodation at Leonrodstraße 54 in Munich. The Fraunhofer program for the promotion of consulting research for SMEs was established, and has gained ever more significance in subsequent years. In 1977, the political ownership of the society was shared by the Ministries of Defense and Research. By 1984, the Fraunhofer Society had 3,500 employees in 33 institutes and a research budget of 360 million Deutsche Mark. By 1988, defence research represented only about 10% of the entire expenditure of the Fraunhofer Society. By 1989, the Fraunhofer Society had nearly 6,400 employees in 37 institutes, with a total budget of 700 million Deutsche Mark. In 1991, the Fraunhofer Society faced the challenge of integrating numerous research establishments in former East Germany as branch offices of already existing institutes in the Fraunhofer Society. In 1993, the Fraunhofer Society's total budget exceeded 1 billion Deutsche Mark. In 1994, the Society founded a US based subsidiary, Fraunhofer USA, Inc., to extend the outreach of Fraunhofer's R&D network to American clients. Its mission statement of 2000 committed the Fraunhofer Society to being a market and customer oriented, nationally and internationally active sponsor organization for institutes of applied research. In 1999, Fraunhofer initiated Fraunhofer Venture, a technology transfer office, to advance the transfer of its scientific research findings and meet the growing entrepreneurial spirit in the Fraunhofer institutes. Between 2000 and 2001, the institutes and IT research centres of the GMD (Gesellschaft für Mathematik und Datenverarbeitung – Society for Mathematics and Information technology) were integrated into the Fraunhofer Society at the initiative of the Federal Ministry for Education and Research. The year 2000 marked a noteworthy success at Fraunhofer Institut for Integrated Circuits (IIS): MP3, a lossy audio format which they developed. For many years afterwards, MP3 was the most widely adopted method for compressing and decompressing digital audio. In 2002, ownership of the Heinrich Hertz Institut for Communications Technology Berlin GmbH (HHI), which belonged to the Gottfried William Leibniz Society e. V. (GWL), was transferred to the Fraunhofer Society. With this integration, the Fraunhofer Society budget exceeded €1 billion for the first time. In 2003, the Fraunhofer Society headquarters moved to its own building in Munich. The Fraunhofer Society developed and formulated a firm specific mission statement summarizing fundamental targets and codifying the desired "values and guidelines" of the society's "culture". Amongst these, the society committed itself to improving the opportunities for female employees and coworkers to identify themselves with the enterprise and to develop their own creative potential. In 2004, the former "Fraunhofer Working Group for Electronic Media Technology" at the Fraunhofer Institut for Integrated Circuits (IIS) gained the status of an independent institute. It becomes Fraunhofer Institut for Digital Media Technology IDMT. New alliances and topic groups helped to strengthen the market operational readiness level of the institutes for Fraunhofer in certain jurisdictions. In 2005, two new institutes, the Leipzig Fraunhofer Institut for Cell Therapy and Immunology (IZI), and the Fraunhofer Center for Nano electronic technologies CNT in Dresden, were founded. In 2006, the Fraunhofer Institute for Intelligent Analysis and Information Systems (IAIS) was founded as a merger between the Institute for Autonomous Intelligent Systems (AIS), and the Institute for Media Communication (IMK). In 2009, the former FGAN Institutes were converted into Fraunhofer Institutes, amongst them the Fraunhofer Institute for Communication, Information Processing and Ergonomics FKIE and the Fraunhofer Institute for Radar and High Frequency Technology FHR. In 2012, the cooperation of Fraunhofer with selected research oriented universities of applied sciences based on the "Application Center" model started. The first cooperation was started with the Technische Hochschule OWL in Lemgo and led to the foundation of the Fraunhofer IOSB INA in late 2011.