Кіріспе

Палау Республикасы – Филиппиннің оңтүстік-шығысында, Океанияда, шамамен 500 миль жерде орналасқан сегіз негізгі аралдан және 250-ден астам кіші аралдан тұрады. Палау аралдары Каролина аралдары тізбегінің батыс бөлігін құрайды. Елде Екінші дүниежүзілік соғыстың Пелелиу шайқасы болған жер және әлемге әйгілі тас аралдар бар. Тас аралдар, платформа аралдар және Ореор аралының шығыс жартысы Палау әктастарынан тұрады. Бұл әктастар Миоцен және Плейстоцен дәуірлерінде жылы тропикалық суларда қалыптасқан көтерілген коралл рифтерінің құрылымы. Жанартау аралдарын қоршаған табиғи террасалы жазықтықтар теңіз деңгейінің өзгеруі және Палау жотасының көтерілуі нәтижесінде пайда болған. Табиғи террасалы жазықтықтардың екі деңгейі анықталды. Бір жазықтық орташа теңіз деңгейінен 1-ден 2 метрге дейін, ал екінші, әлдеқайда кең жазықтық 5-тен 10 метрге дейін биік. Бабелдоб аралындағы көптеген ауылдар осы екінші жазықтықта салынған. Геологиялық деректер Бабелдоб аралының соңғы 4000 жылда теңіз деңгейіне қатысты шамамен 2 метрге көтерілгенін көрсетеді; сондықтан Палау жағалауының көп бөлігінде аралық және жағалаулық батпақты аймақтарда су астында қалған елді мекендер кездесуі мүмкін емес. Бірнеше әктас құмды жағажайлардан басқа, тас аралдардың жиектері тік жартастар құрап, судан тікелей көтеріледі. Тас аралдардың ерекше геологиялық ерекшеліктері – тік жартастар және орташа теңіз деңгейінен жоғары жартасқа ойылып жасалған тілік.

Өсімдіктер

Жанартау аралдарында теңіз деңгейінен 250 метрге дейін биіктікке жететін, қатты эрозияға ұшыраған төбелер бар, ал тау аралдары мен атолдардың биіктігі теңіз деңгейінен бірнеше метр биіктіктегі құмды жағажайлардан бастап, 200 метрден астам биіктіктегі тік қиырлы әктас төбелерге дейін өзгереді. Барлық аралдар аралас тропикалық орманның тығыз тоғайларымен жабылған; сонымен қатар, жанартау аралдарында саваннаның көптеген аудандары мен жағалау бойындағы мангр батпақтарының кең белдеуі бар. Архипелагтың орталық аралдарын қоршап тұрған кең ауқымды барьерлік риф 1200 шаршы километрден астам аумақты алып жатқан бай лагунаны құрайды. Топырақ типінің, биіктігінің және адамның әрекетінің айырмашылығы ерекше өсімдіктер қауымдастығының қалыптасуына әкелді. Қазіргі уақытта Палау аралдарының 75% орманды, ал қалғаны екіншілік өсімдіктермен, батпақтармен, шабындықтармен, егістік жерлермен, қалалық құрылыстармен немесе шөлейттермен жабылған. Палауда ормандық қауымдастықтардың бірнеше түрін кездестіруге болады. Жанартау аралдарының жоталарында биік орман өседі, онда түрлердің әртүрлілігі өте жоғары. Ағаштардың құрамында қатты ағаштар, пальмалар және панданус бар. Төменгі беткейлерде, әсіресе елді мекендер маңында, биік орман қауымдастығы плантациялық орман, пальма орманы, агроорман және кокос плантациясы қауымдастықтарын қамтитын төрт басқа ормандық қауымдастықтармен араласады. Бұл төрт ормандық қауымдастыққа ағаш бақшалары мен көкөніс бақшаларында өсетін азық-түлік дақылдарының алуан түрлілігі кіреді. Осы азық-түлік өндіретін ормандық қауымдастықтардың арасында егістік жерлер мен қалалық құрылыстар орналасқан. Азық-түлік өндіретін ормандық қауымдастықтардың маңызды ресурстарына кокос, нан жемісі, манго, банан, бадам және бетель жаңғағы жатады. Бақшалардағы маңызды ресурстарға тарг-кассаваның, ананастың және темекінің бірнеше түрлері кіреді. Палаудағы егістік жерлердің көп бөлігі шағын бақшаларға бөлінген. Батпақтық және мангр ормандары жағалаудың жазық жерлерінде, әсіресе жанартау аралдарының айналасында, сондай-ақ Белилиу аралының үлкен бөлігінде орналасқан. Бұл ормандар топырақтың лагунаға шаюын тоқтатып, лагунаны қорғау үшін табиғи кедергі ретінде қызмет етеді. Батпақтық орман жанартау аралдарының жоғары жатқан аймақтарында да кездеседі, онда су ағып кету жағдайы нашар. Атоллдарда, тау аралдарында және платформа аралдарында ерекше ормандық қауымдастықтар кездеседі. Бұл қауымдастықтарға ине жапырақты темір ағашы (нгас) бар казуарина орманы кіреді. Жанартау аралдарындағы ормандық қауымдастықтардан басқа, шабындықтар мен саванналардың үлкен аудандары бар. Шабындықтар/саванналар қауымдастығы Палаудың жалпы аумағының 16% -ын құрайды (41,619 гектардың 6,783 гектары), ал бұл қауымдастықтың көп бөлігі (99%) Бабелдоб аралында орналасқан. Бұл қауымдастықтың бір бөлігі адамның әрекетінің нәтижесі болса да, кем дегенде бір бөлігі кедей топырақта өседі. Палау тілінде бұл ашық жерлер кед деп аталады. Палауда анықталған тарихқа дейінгі террасалардың көпшілігі осы ормансыз аудандармен байланысты.

Көңіл көтеру

Елдің рельефі Бабелдоубтың төбелі бас аралдарынан басталып, көбінесе үлкен барьерлік рифтермен қоршалған төменгі, коралл аралдарына дейін өзгеріп тұрады. Орташа биіктігі туралы мәлімет жоқ; ең төменгі нүкте – Тынық мұхитының су деңгейі (0 м); ең биік нүкте – Нгерчелчуус тауы (242 м).