Палау саясаты: президенттік республика, үкіметтік билік, тәуелсіз сот жүйесі. Партиялар жоқ, бірақ құруға заңдық кедергі де жоқ. Саяси жүйе туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палау саясаты президенттік өкілді демократиялық республика құрылымында жүзеге асырылады, онда Палау Президенті мемлекет басшысы және үкімет басшысы болып табылады. Палауда қазіргі таңда саяси партиялар жоқ, бірақ саяси партиялар құруға заңмен тыйым салынбағандықтан, бұл де-факто партиялық емес демократия болып табылады. Атқару билігі үкімет тарапынан жүзеге асырылады. Заң шығару билігі үкімет пен Палау Ұлттық Конгресіне жүктелген. Палау сот жүйесі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз.
The politics of Palau take place in a presidential representative democratic republic, whereby the President of Palau is both head of state and head of government. Palau currently has no political parties and is a de facto non partisan democracy although there is no law preventing the formation of political parties. Executive power is exercised by the government. Legislative power is vested in both the government and the Palau National Congress. The judiciary of Palau is independent of the executive and the legislature.
Тарих
Палау 1981 жылдың 1 қаңтарында конституцияны қабылдады. Соңғы жылдары сабырлы болғанымен, Палау 1980 жылдары бірнеше саяси зорлық-зомбылық оқиғаларын бастан өткерді. Республиканың тұңғыш президенті Харуо И. Ремелик 1985 жылы қанымен өлтірілді; Мемлекеттік хатшы осы қылмысқа қатысқан деп танылды. Палаудың үшінші президенті Лазарус Сали 1988 жылдың тамызында пара алу айыптарына байланысты өз-өзіне қол жұмсады. Салидің жеке хатшысы бірнеше ай бұрын Делегаттар палатасының спикерінің үйіне атыс салғаны үшін сотталып, түрмеге қамалды. Палау 1994 жылдың 1 қазанында АҚШ басқаруындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының сенімділік басқаруынан тәуелсіздік алып, АҚШ-пен еркін серіктестік шартына қол қойды. Сенат 1998 жылы Палауды «оффшорлық» қаржы орталығына айналдыру туралы заңды қабылдады. Заңға қарсылар елдің ақша жылыстырушылар мен басқа да қылмыстық әрекеттерге бейім болатынынан қорқыныш білдірді. 1999 жылдың желтоқсан айында ірі халықаралық банктер тобы Палау және Тынық мұхитының басқа да аралдық мемлекеттері – Вануату мен Науруға қатысты АҚШ долларымен жасалатын операцияларды тоқтатты.
Palau adopted a constitution on January 1, 1981. While calm in recent years, Palau witnessed several instances of political violence in the 1980s. The republic's first president, Haruo I. Remeliik, was assassinated in 1985; the Minister of State was found to be complicit in the crime. Palau's third president, Lazarus Salii, committed suicide in August 1988 amid bribery allegations. Salii's personal assistant had been imprisoned several months earlier after being convicted of firing shots into the home of the Speaker of the House of Delegates. Palau gained independence from the United Nations trusteeship administered by the United States on 1 October 1994 and entered a Compact of Free Association with the United States. The Senate passed legislation making Palau an "offshore" financial center in 1998. Opponents to the legislation voiced fears that the country would become a haven for money launderers and other sorts of criminal activity. In December 1999, a group of major international banks banned U. S. dollar denominated transactions involving Palau and the other Pacific island states of Vanuatu and Nauru.
Атқарушы билік
Президент сайлауы төрт жыл сайын өтеді, онда президент және вице-президент жеке-жеке қатысады. Мемлекет басшысы және үкімет басшысы болып табылатын президент қазіргі уақытта Сураңгел Уиппс-күлкі кіші.
Presidential elections take place every four years, when the president and vice president run on separate tickets. The president, who is the head of state and head of government, is currently Surangel Whipps Jr.
Заң шығарушы орган
Палау Ұлттық Конгресі (Olbiil era Kelulau) – Палау Делегаттар Палатасы мен Сенатынан тұратын екі палаталы заң шығарушы орган, екеуі де Мелекок штатының Нгерулмуд қаласындағы Капитолий кешенінде орналасқан. Делегаттар Палатасы 16 мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы төрт жылдық мерзімге бір мандатты округтен сайланады. Сенатта 13 мүше бар, олар да төрт жылдық мерзімге көп мандатты округтерде қызмет етеді. 2016 жылдың 1 қарашасында өткен соңғы сайлауда тек партиялық емес үміскерлер сайланды; саяси партиялар жоқ.
The Palau National Congress (Olbiil era Kelulau) is a bicameral legislature consisting of the House of Delegates and the Senate of Palau, which both sit at the Capitol Complex in Ngerulmud, Melekeok State. The House of Delegates has 16 members, each serving four year terms from single seat constituencies. The Senate has 13 members, also serving four year terms in multi seat constituencies. In the last elections, held on 1 November 2016, only non partisans were elected; no political parties exist.
Сот жүйесі
Палаудың сот жүйесі Палау заңдарын, әдет-ғұрып пен дәстүрге сәйкес өзгертілген түрінде түсіндіріп, қолданады, заң алдында теңдік пен әділдікті қамтамасыз ету және дауларды шешу үшін механизм ұсынады. Сот жүйесі төрт мүшеден тұратын Жоғарғы Сот, Жалпы сот және Жер сотынан құралады. Жоғарғы Сотта сот отырысын өткізу бөлімі мен апелляциялық бөлім бар, оған Бас судья басшылық етеді, сондай-ақ үш көмекші судья және қажет болған жағдайда тағайындалатын уақытша көмекші судьялар көмектеседі.
The judiciary of Palau interprets and applies the laws of Palau, as modified by custom and tradition, to ensure equal justice under law, and to provide a mechanism for dispute resolution. The judiciary comprises a four member Supreme Court, a Court of Common Pleas, and a Land Court. The Supreme Court has a trial division and an appellate division and is presided over by the Chief Justice, assisted by three Associate Justices and a number of ad hoc part time Associate Justices.
Агенттіктер
Атқарушы биліктің тәуелсіз агенттіктері де бар, оның ішінде 1981 жылы құрылған және "ерекше және эстетикалық жағынан әдемі ортаны қорғаумен қатар, тұрақты экономикалық және әлеуметтік дамуды ілгерілетумен" міндеттелген Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі кеңес бар.
The executive branch also has some independent agencies, including the Environmental Quality Protection Board, created in 1981 and tasked with protecting the "unique and aesthetically beautiful environment while promoting sustainable economic and social development".
COFA сенімгерлік қоры кеңесі
Палауға АҚШ-тан келетін қаражатты, Еркін қауымдастық шарты арқылы басқару мақсатында 2014 жылы COFA Траст Фондының кеңесі қайта құрылды. Кеңес ай сайын жиналып, траст қордың қызметін бағалайды және инвестициялық кеңесшімен (қазіргі уақытта Гуамда орналасқан Raymond James & Associates' Asia Pacific Group) жыл сайын кездеседі.
To manage the funds appropriate to Palau from the United States through the Compact of Free Association (COFA), the COFA Trust Fund Board was reestablished in 2014. The Board meets monthly to review the trust fund's performance and meets annually with the investment advisor (currently Raymond James & Associates' Asia Pacific Group, based in Guam).