Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Науру саясаты парламенттік өкілді демократиялық республика шеңберінде жүзеге асырылады, онда Науру Президенті атқару билігінің басшысы болып табылады. Заң шығару билігі үкіметке де, парламентке де жүктелген. Сот билігі атқару және заң шығару биліктерінен тәуелсіз.
The politics of Nauru take place in a framework of a parliamentary representative democratic republic, whereby the President of Nauru is the head of government of the executive branch. Legislative power is vested in both the government and the parliament. The Judiciary is independent of the executive and the legislature.
Экономика
Наурудың экономикалық тұрақтылығы тарихи түрде фосфат қорына байланысты болған. Фосфат 1906 жылдан бері аралда өндіріліп келеді. 1968 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Тынық мұхитындағы бұл кішкентай мемлекет осы пайдалы, бірақ шектеулі ресурстан мол кіріс тапты. Соңғы жылдары фосфат қорының көп бөлігі таусылып, экономика 1980 жылдарға жуық шақтағы ең жоғары деңгейінен бастап төмендеуде.
Nauru's economic viability has historically rested on its phosphate reserves. Phosphate has been mined on the island since 1906. After its independence in 1968, this small Pacific nation generated healthy revenues from this lucrative—but finite—resource. The phosphate supply has been largely exhausted in recent years, and the economy has declined since its peak near 1980.
Шетелдік банктік қызмет
Осыған байланысты үкімет аралды Багам аралдары сияқты оффшорлық қаржы орталығына айналдыруға тырысты, сондай-ақ әлемдегі басқа да арал мемлекеттерінің табысына еліктеп, ірі оффшорлық банктік орталықтарға айналуға ұмтылды. Үкімет Науру фосфаттық роялти қоры арқылы басқа аралдардағы және АҚШ-тағы жылжымайтын мүлікке де инвестиция жасады. Алайда, соңғы жылдары халықаралық қаржы жүйесін ашықтығырақ етуді көздеген халықаралық ұйымдар оффшорлық банктік институттар мен құралдарды күшейтілген бақылауға алды. Осының салдарынан Науру осы үрдістің салдарына ұшырады. 1999 жылдың желтоқсан айында төрт ірі халықаралық банк Наурумен долларлық операцияларды тоқтатып қойды. АҚШ Мемлекеттік департаменті Науруды есірткі саудагерлері мен ұйымдасқан қылмыс жасағандар пайдаланатын ірі ақша жылу орталығы деп атап, тиісті есеп дайындады.
In this regard, the government has tried to develop the island into an offshore financial centre, imitating the success of the Bahamas and other island nations around the world that have emerged as major offshore banking centres. The government has also invested in property on other islands and the United States through its Nauru Phosphate Royalties Trust. Over the course of recent years, however, offshore banking institutions and instruments have come under increasing scrutiny by international bodies seeking to make international finance a more transparent system. Nauru, as a result, has been a casualty of this movement. In December 1999, four major international banks banned dollar transactions with Nauru. The United States Department of State issued a report identifying Nauru as a major money laundering centre, used by narcotics traffickers and organized crime figures.
Үкімет ауысуы
Науруда 1989 және 2003 жылдар аралығында 17 әкімшілік алмасым болды. Президент Бернар Довийого алғаш рет 1976 жылы сайланды және 1978 жылға дейін президент қызметін атқарды, 1989 жылы ол қайтадан осы лауазымға оралды және 1992 жылы тағы да сайланды. Бірақ, 1995 жылы парламентте өткен дауыс беру нәтижесінде ол билікті Кинза Клодумарға өткізуге мәжбүр болды. 1998 жылдың ортасында Клодумар үкіметі құлаған соң Довийого президенттікке қайта келді. 2000 жылдың сәуір айында Науру фосфат корпорациясының бұрынғы төрағасы Рене Харрис парламентте сәтсіз қолдау жинап, президент болды. Харристің әкімшілік құруға жасаған тырысы тек бірнеше күндік парламенттік маневрлерге созылды. Ақырында Харрис парламенттің сенімін қамтамасыз ете алмады, ал Довийого ай соңында тағы да президенттікке оралды, 2000 жылдың сәуірінде Наурудың бас атқарушы органы ретінде төртінші және қысқа үзілістен кейін бесінші рет қызметке кірісті. Бернард Довийого 2003 жылдың наурыз айында лауазымында қайтыс болды, ал Людвиг Скоти президент болып сайланды, кейіннен 2004 жылдың қазан айында толық мерзімге қайта сайланды. 2007 жылдың 19 желтоқсанында Скотиге сенімсіздік білдірілгеннен кейін оның орнына Маркус Стивен келді. Стивен 2011 жылдың қарашасында отставкаға кетті, ал Фредди Питчер президент болды. Спринт Дабвидо Питчерге сенімсіздік білдірді, нәтижесінде ол президенттікке ие болды. 2013 жылғы парламент сайлауынан кейін Барон Вака президент болып сайланды. Ол 2013 жылдан 2019 жылға дейін алты жыл президент лауазымын атқарды, бірақ 2014 жылдың қаңтарында оппозицияға және үкіметтің сот саласына қарсы жүйелі репрессиялық науқанын бастаған кезде институционалдық дағдарыс туды. Президент Вака Австралияның босқындарды Науру аумағындағы босқындар лагерінде ұстауын жақтады. 2019 жылғы Науру парламенті сайлауында ол парламенттік мандатын жоғалтты, демек, ол қайта сайлана алмады. 2019 жылдың тамызында парламент бұрынғы құқық қорғаушы Лайонель Айнгимеаны Наурудың жаңа президенті етіп сайлады.
Nauru had 17 changes of administration between 1989 and 2003. President Bernard Dowiyogo was first elected in 1976 and served as President till 1978, he returned to that office in 1989, and was re elected again in 1992. A vote in parliament, however, forced him to yield power to Kinza Clodumar in 1995. Dowiyogo regained the presidency when the Clodumar government fell in mid 1998. In April 2000, René Harris, former chairman of the Nauru Phosphate Corporation, became president as he briefly assembled support in parliament. Harris' attempt to put together an administration lasted for only a few days of parliamentary maneuvering. In the end, Harris proved unable to secure parliament's confidence, and Dowiyogo returned yet again to the presidency by the end of the month, taking office in April 2000 for his fourth and, after a minimal hiatus, fifth stints as Nauru's top executive. Bernard Dowiyogo died in office in March 2003 and Ludwig Scotty was elected as the president, later being re elected to serve a full term in October 2004. Following a vote of no confidence on 19 December 2007, Scotty was replaced by Marcus Stephen. Stephen resigned in November 2011, and Freddie Pitcher became president. Sprent Dabwido then filed a motion of no confidence in Pitcher, resulting in him becoming president. Following parliamentary elections in 2013, Baron Waqa was elected president. He held the presidential title six years from 2013 to 2019, but in January 2014 an institutional crisis occurred when the President started a systematic campaign of repression against the opposition and the judicial branch of the government. President Waqa was a strong supporter of Australia keeping refugees in a refugee camp on Nauru soil. He lost his parliamentary seat in the 2019 Nauruan parliamentary election, meaning he could not be re elected. In August 2019 the parliament elected former human rights lawyer Lionel Aingimea as the new President of Nauru.
Қоршаған ортаны қорғау
Фосфаттың азаюы алдағы бірнеше жылда үкімет үшін ең маңызды мәселелердің бірі болады, себебі 2003 жылға қарай оның қоры таусылатыны күтілуде. Науру өзіне қажеттінің барлығын (азық-түлік, су және отынды) импорттайтындықтан, экономиканы әртараптандыру және басқа да кіріс көздерін табу өте маңызды. Жоғарыда айтылғандай, офшорлық банк іскерлігі Науру үшін жаңа сала болды, бірақ бұл бизнестің этикалық нормаларына қатысты алаңдаушылық пайда әкелуін шектейді. Туризм – тағы бір сала, ол да бірте-бірте дамып келеді. Басқа бір мәселе – фосфатты бір ғасыр бойы қазудан туған экологиялық зиян. Ұлыбританиямен бірге Австралия мен Жаңа Зеландия 20 ғасырдың көп бөлігінде осы кішкентай аралда фосфатты кең ауқымды және ешқандай шектеусіз қазуға жауапты болды. Қазу Науру тәуелсіздік алғаннан кейін, 1968 жылы экологиялық және экономикалық апатқа әкелді. Үш елдің жылдам қазуы елдің негізгі ресурсы мен жұмыс орындарын құратын қызметтің дерлік толығымен таусылуына себеп болды, сонымен қатар кен компаниялары қазу жұмыстары аяқталған жерлерді қалпына келтірудің қарапайым қағидаларын да сақтамады. Осылайша Науруға қазудан зардап шеккен үлкен және қымбат тұрған жерлерді қалпына келтіру міндеті жүктелді. Науру үш елден өтемақы талап етті, бірақ олар бас тартты. Соңында 1993 жылы Науру Нидерландыдағы Гаагадағы Халықаралық сотқа жүгінуге мәжбүр болды. Ол үш елге қарсы 73 миллион долларлық талап қойды. Бірақ Австралия бұл мәселені соттан тыс шешті, ал Ұлыбритания мен Жаңа Зеландия да Науру сұраған өтемақыға үлес қосты. Бүгінде Науру Жаңа Зеландия, Австралия және Фиджимен саудаға толық тәуелді. Егістік жерлер және басқа да табиғи ресурстар өте шектеулі, себебі оның ұзақ жылдар бойы экономикалық негізін құраған фосфат кендері дерлік толығымен таусылған.
Phosphate depletion will likely be one of the most important considerations for the government in the next few years as the supply is forecast to be exhausted by 2003. Since Nauru imports almost everything it consumes (including food, water and fuel) the need to diversify the economy and to generate other sources of revenue is of paramount importance. As noted above, offshore banking has been one arena into which Nauru has traversed, however, the rewards are limited by growing concern about the ethical parameters of this business. Tourism is another industry that is also being gradually built. Yet another concern is the ecological damage that resulted from a century of phosphate mining. Along with the United Kingdom, Australia and New Zealand were responsible for the large scale and indiscriminate mining of phosphate on the tiny island for most of the 20th century. The mining left an ecological and economic disaster for Nauru to handle when the country achieved independence in 1968. Not only was the country's principal resource and employment generating activity almost entirely depleted by the rapid mining done by the three countries, the mining companies had also failed to follow the basic principles of restoring and regenerating the lands where mining had been completed. Thus, Nauru was left to handle the immense and expensive task of restoring large chunks of land which were destroyed by the mining. Nauru demanded compensation from the three nations, but was refused. Finally, in 1993, Nauru was forced to turn to the International Court of Justice at The Hague in The Netherlands. It filed a claim of $73 million against the three countries. The case was soon afterwards settled out of court by Australia, with Britain and New Zealand also contributing to the reparations sought by Nauru. Today, Nauru is almost totally dependent on trade with New Zealand, Australia and Fiji. Arable land is very limited as are all other natural resources, now that its long time economic base of phosphate mines has been almost completely depleted.
Сыртқы саясат
Халықаралық аренада 2002 жылдың шілде айының соңында Тайвань Наурумен дипломатиялық қарым-қатынасын үзіп жіберді. Тайвань мен Науру 22 жыл бойы дипломатиялық байланыста болған; Тайвань Пекиннің "Бір Қытай саясатына" қарамастан, Тынық мұхитының бірнеше елімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатып келді. Алайда, осы 22 жылдық дәстүр Науру президенті сенімділігін өзгертіп, Қытай Халық Республикасымен ресми қарым-қатынас орнатуға шешім қабылдағанда бұзылды. Бұл әрекет дипломатиялық мойындауды Тайбэйден Пекинге ауыстырды, соның салдарынан Тайвань үкіметі ашуланды және бұл саясаттағы өзгерісті "жауапсыздық" деп сипаттады. Науруның дипломатиялық құжаттарға қол қоюы және бірлескен коммюнике жариялау арқылы Пекинды мойындауы Тайваньнан келетін көмекті тоқтатуға әкеп соқты. Оның орнына Науру Пекиннен 150 миллион АҚШ доллары көлемінде көмек алды. 2005 жылдың сәуірінде Маршалл аралдарына жасаған мемлекеттік сапары барысында Тайвань президенті Чэнь Шуйбянь Науру президенті Людвиг Скоттпен кездесіп, әңгімелесті. 2005 жылдың 14 мамырында екі ел ресми қарым-қатынасты қалпына келтіру және елшіліктерді қайта ашу үшін қажетті құжаттарға қол қойды. Қытай Халық Республикасы екі аптадан кейін, 31 мамырда, қарым-қатынасты үзіп жіберді.
On the international front, in late July 2002, Taiwan cut its diplomatic ties with Nauru. Taiwan and Nauru had shared diplomatic ties for 22 years; Taiwan has enjoyed diplomatic ties with several Pacific countries even in the face of the "One China policy" by Beijing. Nevertheless, this particular 22 year long legacy was broken when Nauru's president decided to change its allegiance and establish formal relations with the People's Republic of China. The move effectively shifted diplomatic recognition from Taipei to Beijing, thus angering the government of Taiwan, which described the shift in policy as "reckless." Nauru's decision to recognise Beijing via the signing of diplomatic papers and a joint communique ultimately resulted in the cessation of Taiwanese aid. Nauru instead received a US$150 million aid package from Beijing. In April 2005, during a state visit to the Marshall Islands, President Chen Shui bian of Taiwan met and spoke with the Nauruan President Ludwig Scotty. On 14 May 2005, the two countries signed the necessary documents to restore formal ties and reopen embassies. The People's Republic of China consequently severed ties two weeks later on 31 May.
Ішкі даулар
2003 жылдың басында президент Рене Харрис пен бұрынғы президент Бернард Довийого арасында билік үшін күрес туды. Бұл күрес парламенттегі сенімсіздік дауысынан кейін басталды, нәтижесінде Харрис президенттік лауазымнан шеттетілді. Сообщениялар Харристің экономикалық басқарудағы нашарлықтарға байланысты үдеп келе жатқан алаңдаушылықтардың нәтижесінде қызметтен алынғанын көрсетті. Ол кезде Довийого Наурудың саяси жағдайын "қиын" деп сипаттады. Довийого Харристің орнына президент болды деген хабар тарады, бірақ билік ауысуы туралы мәліметтер шектеулі болды. Бұл мәселеге халықаралық деңгейде де аз назар аударылды. Бірақ, Довийогоның президенттік мерзімі ұзаққа созылмады. 2003 жылдың наурыз айында Довийого АҚШ-та жүрек операциясынан кейін қайтыс болды.
In early 2003, a fight for power emerged between President Rene Harris and former President Bernard Dowiyogo. The power struggle occurred following a non confidence vote in parliament, which effectively ejected Harris from the position of president. Reports suggested that Harris was ousted because of rising anxieties regarding economic mismanagement. At the time, Dowiyogo referred to Nauru's political scenario as being "critical." It was reported that Dowiyogo became the president replacing Harris, however, information surrounding the shift in power was sparse. There was very little international coverage of the matter. Regardless, Dowiyogo's tenure did not last for long. In March 2003, Dowiyogo had heart surgery in the United States and died.
2003 қазіргі уақытқа дейін
2003 жылдың мамыр айында жаңа президентті сайлау үшін парламент ішінде сайлаулар өтті. Бұл сайлауда Людвиг Скотти ең көп қолдау алып, жаңа президент болды. Парламенттік дауыс берудің нақты нәтижелері төмендегідей болды: Людвиг Скотти – 10 парламенттік дауыс, Кинза Клодумар – 7 парламенттік дауыс. Президент Скотти 2003 жылдың 29 мамырында президент болды. Ол 2003 жылдың тамызына дейін ғана қызмет етті, содан кейін сенімсіздік білдіріліп, қызметтен алынды. Рене Харрис президент болып сайланды. Ал 2003 жылдың мамырында өткен парламенттік сайлауда «Науру Бірінші» партиясы 3 орынды жеңіп алды, ал тәуелсіздер барлығы 15 орынға ие болды. 2004 жылдың маусым айының соңында Наурудың бұрынғы парламент спикері Людвиг Скотти елдің жаңа президенті болды. Оның президенттігі бұрынғы президент Рене Харристің тағы бір сенімсіздік білдірілімінен кейін кеткенінен кейін болды. Скотти 2004 жылдың сәуір айында Наурудағы қаржылық дағдарысқа наразылық білдіріп, парламент спикері лауазымынан кетті, осыған байланысты «General Electric» корпорациясының банкроттық рәсімдерін бастауы да себеп болды. Сол кезде Науру егер қарызын төлемесе, оның активтері тәркіленіп алу қаупінде болды. Скотти парламент спикері лауазымынан кеткеннен кейін, парламент мүшелері оның орнына кімді тағайындау керектігін шеше алмағандықтан парламент жиналмай қалды. Бұл жағдай саяси дағдарысқа әкелді, қаржылық дағдарысты ескере бермей. 2004 жылдың ортасында Австралия үкіметі Наурудың қаржылық дағдарысын шешуге көмектесу үшін елшілерді жіберді. 2004 жылдың тамызында Австралияның тәуелсіз зерттеулер орталығы Наурудың тәуелсіздік статусынан бас тартып, Австралияның аймағына айналуы мүмкін екенін мәлімдеді. Баяндамада экономиканы түбегейлі реформалау, мемлекеттік органдар мен мемлекеттік қызметті қайта құру қажеттігі айтылды. Бұл баяндаманың авторы бұрын Науруға экономикалық кеңес берген. Скотти 2004 жылдың қазан айында толық мерзімге қайта сайланды. 2007 жылдың 19 желтоқсанында Парламент президент Скоттиға сенімсіздік білдіргеннен кейін Маркус Стивен президент болды. Стивен 2011 жылдың қараша айында отставкаға кеткеннен кейін Фредди Питчер президент болды. Спринт Дабвидо Питчерге сенімсіздік білдірді, содан кейін Дабвидо парламенттің президенті болып сайланды, оның кандидатурасын тоғыз дауыс қолдады, ал сегіз дауыс қарсы болды. 2013 жылы парламент сайлауы өтті, содан кейін парламент Барон Ваканы президент етіп сайлады. Ол 2013 жылдан 2019 жылға дейін алты жыл президенттік қызметін атқарды. Президент Вака Австралияның босқындарды Науру аумағындағы босқындар лагерінде ұстап тұруын қатты қолдады. Ағымдағы президент 2019 жылғы Науру парламенттік сайлауында парламенттік орыннан айырылды, яғни ол қайта сайлану мүмкіндігінен бас тарды. 2019 жылдың тамызында парламент бұрынғы адам құқықтары жөніндегі заңгер Лайонель Айнгимеаны Наурудың жаңа президенті етіп сайлады. 2022 жылғы Науру парламенттік сайлауынан кейін Рас Кун Айнгимеаның орнын басатын президент болып сайланды. 2023 жылдың 30 қазанында Дэвид Ранибок Адеанг Науру Республикасының президенті болып сайланды.
In May 2003, elections were held within the parliament to select a new president. In those elections, Ludwig Scotty gained the most support and became the new president. The actual results of the parliamentary vote were as follows: Ludwig Scotty—10 parliamentary votes, Kinza Clodumar—7 parliamentary votes. President Scotty became president on 29 May 2003. He served only until August 2003 when he was ousted in a non confidence measure. Rene Harris was elected as president. Meanwhile, in parliamentary elections held in May 2003, Nauru First Party won 3 seats and independents garnered 15 in total. In late June 2004, Nauru's former parliament speaker Ludwig Scotty became the country's new president. His presidency followed the exit of outgoing President Rene Harris following yet another non confidence measure. For his part, Scotty had resigned as parliamentary speaker in April 2004 in protest of the Nauru's financial crisis which included the commencement of receivership proceedings by corporate giant, General Electric. During that period, Nauru faced the seizure of its assets if the country failed to honour its debt payments. Since Scotty's resignation as parliamentary speaker, the parliament was unable to convene as members of parliament could not decide whom to appoint as his replacement. The scenario led to a political crisis, the financial crisis notwithstanding. In mid 2004, the government of Australia sent envoys to help Nauru deal with its financial crisis. By August 2004, a report by the Australian Centre for Independent Studies suggested that Nauru might consider relinquishing its independent status in favor of becoming an Australian territory. The report called for radical economic reform as well as the restructuring of both governmental instruments and public service. The author of the report has offered Nauru economic advice in the past. Scotty was re elected to serve a full term in October 2004. Following a vote of "no confidence" by Parliament against President Scotty on 19 December 2007, Marcus Stephen became the President. Following Stephen's resignation in November 2011, Freddie Pitcher became President. Sprent Dabwido then moved a motion of no confidence in Pitcher, and Dabwido was duly elected President by the parliament, with nine votes supporting his nomination and eight votes opposing. Elections for Parliament were held in 2013, after which Baron Waqa was elected by Parliament as President. He held the presidential title six years from 2013 to 2019. President Waqa was a strong supporter of Australia keeping refugees in a refugee camp on Nauru soil. The incumbent president lost his parliamentary seat in 2019 Nauruan parliamentary election, meaning he lost his bid for re election. In August 2019 the parliament elected former human rights lawyer Lionel Aingimea as the new President of Nauru. Following the 2022 Nauruan parliamentary election, Russ Kun was elected president to succeed Aingimea. On 30 October 2023, David Ranibok Adeang was elected President of the Republic of Nauru.
Оппозициялық саясатшыларға қарсы іс-қимыл
2014 жылдың қаңтар айында Науру президенті Барон Вака елдің жалғыз судьясы Питер Лоу мен бас судьясы Джеффри Эймсті (екеуі де Австралияда орналасқан судьялар) қызметтен босатті. Эймс, Лоудың депортациясын уақытша тоқтатуға қатысты шешім шығарғаннан кейін қызметтен босатылды. 2014 жылдың мамыр және маусым айларында Вака Науру оппозициясының 7 мүшесінің 5-ін парламенттен мерзімі белгісіз тоқтатты. Үш депутат – Мэтью Батсиуа, Кирен Кеке және Роланд Кун 2014 жылдың мамыр айында үкіметті және құқықтық тәртіптің бұзылуы туралы халықаралық ақпарат құралдарына сын айтқандары үшін қызметінен шеттетілді. Ал бір айдан кейін Спринт Дабвидо (бұрынғы президент) және Сквайр Еремия тәртіпсіз мінез-құлық танытқандары үшін қызметтен босатылды. 2015 жылдың маусым айында Еремия, Дабвидо және Батсиуа тұтқындалды, ал Кунның паспорты шетелдік БАҚ-қа сөйлеу арқылы үкіметтің тұрақсыздығына әрекеттенген деген айыппен алынып тасталды.
In January 2014, Nauru's President Baron Waqa fired the country's only magistrate Peter Law and its Chief Justice Geoffrey Eames (both Australian based justices). Eames, himself, was fired after issuing an injunction to temporarily halt Law's deportation. In May and June 2014, Waqa suspended 5 of the 7 members of Nauru's Opposition from Parliament indefinitely. Three of the MPs, Mathew Batsiua, Kieren Keke and Roland Kun, were suspended in May 2014 for making comments to international media critical of the government and the alleged breakdown of the rule of law. Another two, Sprent Dabwido (a former president) and Squire Jeremiah were suspended a month later for behaving in an unruly manner. In June 2015, Jeremiah, Dabwido, and Batsiua were arrested and Kun had his passport cancelled amid claims that they had been trying to destabilize the Government by talking to foreign media.
Заң шығарушы билік
Парламент 19 мүшеден тұрады, олар көпмандатты округтер бойынша үш жылдық мерзімге сайланады. Әр округ Науру Парламентіне 2 мүше жібереді, Мэнэнг округінен 3, ал Убенайд округінен 4 мүше сайланады. 20 жасқа толған немесе одан үлкен барлық азаматтар үшін дауыс беру міндетті.
Parliament has 19 members, elected for a three year term in multi seat constituencies. Each constituency returns 2 members to the Nauruan Parliament, except for Meneng and Ubenide which returns 3 and 4 respectively. Voting is compulsory for all citizens aged 20 or more.
Саяси партиялар мен сайлаулар
Науруда саяси партиялардың ресми құрылымы жоқ; кандидаттар көбінесе тәуелсіздер болып сайысқа түседі. Қазіргі парламенттің 18 мүшесінің 15-і тәуелсіз, ал үкімет ішіндегі одақтар көбінесе кеңейтілген туыстық байланыстар негізінде құрылады. Науру саясатында қызмет еткен төрт партия – Науру партиясы, Демократиялық партия, «Науру бірінші» және Орталық партия.
Nauru does not have a formal structure for political parties; candidates typically stand as independents. 15 of the 18 members of the current parliament are independents, and alliances within the government are often formed on the basis of extended family ties. Four parties that have been active in Nauruan politics are the Nauru Party, the Democratic Party, Nauru First and the Centre Party.
Сот тармағы
Наурудың өлшеміне қарағанда, заң жүйесі күрделі.
For its size, Nauru has a complex legal system.
Жергілікті билік
1992 жылдан бері жергілікті басқару Науру аралдық кеңесінің (НАК) жауапкершілігінде. НАК шектеулі өкілеттіктерге ие және жергілікті мәселелер бойынша ұлттық үкіметке кеңесші ретінде қызмет етеді. НАК-тың міндеті – Науру азаматтарына қатысты жергілікті шараларға күш-жігерін жұмылдыру. Науру аралдық кеңесінің сайланған мүшесі бір уақытта парламент мүшесі бола алмайды. Наурудағы жер иелену ерекше: барлық наурулықтар аралдағы барлық жерге белгілі бір құқықтарға ие, ал жер жеке және отбасылық топтарға тиесілі; үкімет және корпоративтік ұйымдар жерге ие емес және жерді пайдалану үшін жер иелерімен жалға алу шартын жасасуы керек. Науру азаматтары емес адамдар жер иеленуге құқығы жоқ.
Since 1992, local government has been the responsibility of the Nauru Island Council (NIC). The NIC has limited powers and functions as an advisor to the national government on local matters. The role of the NIC is to concentrate its efforts on local activities relevant to Nauruans. An elected member of the Nauru Island Council cannot simultaneously be a member of parliament. Land tenure in Nauru is unusual: all Nauruans have certain rights to all land on the island, which is owned by individuals and family groups; government and corporate entities do not own land and must enter into a lease arrangement with the landowners to use land. Non Nauruans cannot own lands.
Қарулы күштер
Австралия екі ел арасындағы бейресми келісім бойынша Наурудың қорғанысына жауапты. Дегенмен, 100 адамнан тұратын тұрақты полиция күші азаматтық басшылықта болады және егер ірі тәртіпсіздіктер туындаса, қолдау көрсету үшін дайындалған ерікті резервшілермен күшейтілген. Полиция қызметкерлері әдетте күнделікті патрульдеу кезінде қарусыз жүрсе де, Науру полициясында 60 бірлік атыс қаруы бар.
Australia is responsible for Nauru's defense under an informal agreement between the two countries. However, there is a 100 person regular police force under civilian command, backed by volunteer reservists trained to provide support in the event of serious unrest. While officers are typically unarmed while on routine patrol, the Nauruan police force does possess 60 firearms.