Кіріспе
Науру саясаткері
Рене Рейнальдо Харрис (11 қараша 1947 – 5 шілде 2008) 1999 жылдан 2004 жылға дейін Науру Республикасының президенті қызметін төрт рет атқарды. 1977 жылдан 2008 жылға дейін парламент депутаты болды.
Бастапқы өмірі
Рене Рейнальдо Харрис 1947 жылы 11 қарашада Наурудағы Айво қаласында дүниеге келген. Ол Емея руының мүшесі еді. Орта білімін Виктория штатындағы (Австралия) Гилонг колледжінде алған. Парламентке сайлануға дейін Харрис Науру фосфат корпорациясында (NPC) жұмыс істеді және Науру Тынық мұхиты желісінің менеджері болды. Ол алғаш рет 1977 жылы Сэмюэл Цитсинің орнына Айво округінен депутат болып сайланды. Оның бірінші мерзімі тек жеті күнге ғана созылды, өйткені ол сот арқылы шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылып, отставкаға кетуге мәжбүр болды. Алайда, ол кезекті сайлауда үлкен артықшылықпен жеңіске жетті. 1978 жылы Харрис Парламент Төрағасының орынбасары болып сайланды. Ол 1981 жылы мандатын тапсырды, бірақ бес күннен кейін қайта сайлау арқылы қайта сайланды. 1986 жылдың желтоқсан айында Парламент Төрағасы болды. 1992 жылы ол NPC Директорлар кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. 1998 жылы Харрис екі серіктесінің көмегімен Науру полициясының уақытша ұстау изоляторынан үш туысын күштеп босатып, шабуыл жасау және түрмеден қашу қылмыстары бойынша сотталды. Австралия телерадиокорпорациясының "Шетелдік тілші" бағдарламасы сондай-ақ, NPC төрағасы ретінде Харрис 231 000 австралиялық доллардан астам ақшаны сәнді заттарға, демалысқа және Мельбурндағы жылжымайтын мүлікке жұмсағанын хабарлады. Харрис Мельбурндағы Науру үйінің 51-қабатында сәнді пентхаусқа ие болды.
Президенттің өкілеттігі
Харрис алғаш рет 1999 жылдың 27 сәуірінде президент болды және 2000 жылдың 20 сәуіріне дейін осы лауазымда қалды, содан кейін оны Бернард Доуийого алмастырды. Доуийого 2001 жылдың 29 наурызында Харрис президенттікке қайта оралғанға дейін осы лауазымды сақтап тұрды, бұл Доуийогоға сенімсіздік білдіру нәтижесінде болды. 2003 жылдың қаңтар айында екі адам да осы лауазымды екі рет иеленген кезде жағдай абсурдты деңгейге жетті. Доуийого президенттікке қайта оралды, бірақ 2003 жылдың наурызында болған өлімі жаңадан белгісіздік тудырды. Харрис ақыры 2003 жылдың 15 тамызында президенттікке қайта сайланды. Харрис өзінің бұрынғы іссапары Людвиг Скоттимен «жарықты көре алмағандықтан» парламент оны қайта сайлағанын айтты. 2003 жылы парламентке заң жобаларын қабылдауға қол жеткізген Харрис Науру үкіметіндегі тұйыққа ұшыраған жағдайды шешті. Оның үкіметі аралда австралиялық пана іздеушілерді орналастырумен, Наурудың Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылдануымен және Ұлттар Достастығына толық мүше болуымен айналысты. Харрис мырза Наурудағы оппозициялық партия (Науэро Амо) және халықаралық қауымдастық тарапынан сыныпқа ілікті, себебі олар оны жемқорлыққа және адам құқықтарын бұзуға айыптады. Харрис Мельбурндағы диабетіне байланысты ай сайын бүйрек диализінен өтетін. Оның денсаулығы соңғы 5 жылда үлкен алаңдаушылық тудырды, өйткені оның саяси қарсыласы Бернард Доуийого 2003 жылдың басында 57 жасында диабеттен көз жұмды. 2003 жылдың желтоқсан айында Харрис Науру парламенті ғимаратында құлап, доктор Кирен Кеке оны қайта тірілтті. 2004 жылдың 22 маусымында саяси дезертирлік салдарынан ол президенттік лауазымынан алынып, оның орнына Людвиг Скотти келді.
Президенттікке дейінгі кезең және даулар
2004 жылғы парламент сайлауында Скоттің қолдаушылары көптеген мандаттарды жеңіп алды, ал Харрис президенттікке қайта сайлануға талпынбады. 2007 жылғы 25 тамызда өткен парламент сайлауында Харрис парламентке қайта сайланған жалғыз оппозициялық депутат болды; Скоттің қолдаушылары одан да ірі жеңіске жетті және Харристің Парламентте саяси қолдаушылары қалмауы мүмкін деген пікір қалыптасты. 2008 жылғы 7 наурызда Харристің Айво сайлау округінде фосфат шаңына наразы болған наразылар Наурудың бас полиция бөлімін өртеп жібергеннен кейін, үкімет Харристі наразылықты ұйымдастыруға қатыс деп айыптады. Харристің Науру президенті қызметін атқарған кезеңдері кейде оның ықпалды Кинза Клодумармен жасаған одағының арқасында болды, Клодумар өзі бұрынғы президент болған және Науру Парламентінде үлкен келіссөз жүргізу мүмкіндігіне ие болды.
2008 жылғы сәуірдегі сайлау және парламенттік орыннан айыру
2008 жылғы 26 сәуірде өткен парламент сайлауында Харрис қайтадан кандидат болды, бірақ мандатын жоғалтты; Президент Маркус Стивенді қолдаушылар көпшілік дауысқа ие болды. Парламентте 31 жыл қызмет еткеннен кейін, ол алғаш рет мандатын жоғалтты.
Өлім
Харрис 2008 жылдың 4 шілдесінде жүрек талмасынан зардап шегіп, 5 шілде күні таңда Денигомодуда қайтыс болды. Осы күні кешке оған мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Ол қайтыс болған кезде 60 жаста болды, және оның саяси буыны салыстырмалы түрде жас болғанымен, өзінен шамамен 20 жас кіші үкіметтік министрлер тобымен ішінара ығыстырылған еді.