Кіріспе

NASA спутнигі Explorer бағдарламасының Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP), бастапқыда Microwave Anisotropy Probe (MAP және Explorer 80) деп аталған, 2001 жылдан 2010 жылға дейін жұмыс істеген ғарыш кемесі, ол ғарыштағы температураның айырмашылықтарын өлшеді – Ұлы Жарқынның (Big Bang) қалған сәулелі жылуы. Джонс Хопкинс университетінің профессоры Чарльз Л. Беннетт басқарған миссия NASA Годдард ғарыш ұшу орталығы мен Принстон университетінің бірлескен әріптестігімен жасалды. Ғаламның қазіргі кеңею жылдамдығы (Хаббл тұрақтысын қараңыз) 69.32-ге тең. Қазіргі уақытта ғаламның құрамы 4.628 қарапайым бариондық материядан; жарық шығармайтын және сіңірмейтін 24.02 суық қараңғы материядан; және ғаламның кеңеюін үдетіп отырған космологиялық тұрақты түріндегі 71.35 қараңғы энергиядан тұрады. Ғаламның қазіргі құрамының 1% -дан азы нейтринолардан құралған, бірақ WMAP өлшемдері 2008 жылы алғаш рет деректердің 3.26 нейтрино түрінің тиімді саны бар ғарыштық нейтрино фонының болуын көрсеткенін анықтады. Бұл құрам 0.0027 қисықтығы бар Эвклидтік жазық геометрияны көрсетеді. WMAP өлшемдері ғарыштық инфляция парадигмасын бірнеше жолмен, соның ішінде жазықтықты өлшеу арқылы қолдайды. Миссия түрлі марапаттарға ие болды: "Science" журналы WMAP-ты 2003 жылдың ең маңызды жаңалығы деп атады. Бұл миссияның нәтижелері "Ғылымдағы 2003 жылдан берігі ең ықпалды мақалалар" тізімінде бірінші және екінші орындарды иеленді. INSPIRE HEP деректер базасындағы физика және астрономия бойынша ең көп сілтеме жасалған мақалалардың тек үшеуі 2000 жылдан бері жарияланды, және олардың барлығы WMAP басылымдары. Беннет, Лайман А. Пейдж-младший және Дэвид Н. Спергель, соңғы екеуі Принстон университетінен, WMAP бойынша жұмыстары үшін 2010 жылғы астрономиядағы Шоу сыйлығын бөлісті. Беннет пен WMAP ғылыми тобы 2012 жылы космология бойынша Грубер сыйлығын алды. 2018 жылғы фундаменталдық физикадағы ілгерілеу сыйлығы Беннет, Гэри Хиншоу, Норман Яросик, Пейдж, Спергель және WMAP ғылыми тобына табысталды. 2010 жылдың қазан айында WMAP ғарыш кемесі тоғыз жылдық жұмыстан кейін гелиоцентрлік орбитада қалдырылды. WMAP-тың барлық деректері көпшілікке ашық және мұқият зерделенді. Соңғы ресми деректерді жариялау 2012 жылы тоғыз жылдық деректерді ұсынды. Деректердің кейбір аспектілері Стандартты космологиялық модель үшін статистикалық тұрғыдан ерекше. Мысалы, ең үлкен бұрыштық масштабтағы өлшем, төртполюс моменті, Модель болжағаннан сәл кішірек, бірақ бұл айырмашылық аса маңызды емес. Үлкен суық дақ және деректердің басқа да ерекшеліктері статистикалық тұрғыдан маңыздырақ, және оларды зерттеу жұмыстары жалғасуда.

Мақсаттар

WMAP-тың мақсаты – ғарыштық микротолқынды фон сәулеленуіндегі температуралық айырмашылықтарды өлшеу болды. Осы анизотропиялар ғаламның геометриясын, құрамын және эволюциясын өлшеу үшін, сондай-ақ Ұлы жарылыс моделін және ғарыштық инфляция теориясын тексеру үшін қолданылды. Картада 3,145,728 пиксел бар, ал шарды пикселдеу үшін HEALPix схемасы пайдаланылады. Телескоп сонымен қатар ғарыштық микротолқынды фонның E режиміндегі поляризациясын өлшеді. WMAP-қа дейін ғарыштық микротолқынды фонды бақылау үшін екі миссия жүргізілді: (i) КМБ анизотропиясының жоғарғы шегін анықтаған кеңестік «RELIKT 1» және (ii) КМБ-ның ірі масштабты флуктуацияларын алғаш хабарлаған АҚШ-тың «COBE» спутнигі. WMAP өзінің «COBE» спутнигінен 33 есе жоғары бұрыштық ажыратымдылыққа және 45 есе жоғары сезімталдыққа ие болды. Одан кейінгі Еуропалық «Planck» миссиясы (2009–2013 жылдары жұмыс істеді) WMAP-тан жоғары ажыратымдылыққа және сезімталдыққа ие болды, сондай-ақ WMAP-тың 5 емес, 9 жиілік диапазонында байқады, бұл астрофизикалық алдыңғы жолдағы модельдерді жақсартуға мүмкіндік берді.

Ғарыш кемесі

Телескоптың негізгі шағылыстыратын айналары – сигналды екінші айналарға шоғырландыратын, қарама-қарсы бағытталған екі Грегориан тарелкасы. Олар ең жақсы тиімділік үшін жасалған: Korex өзегіне негіделген көміртек талшықты қабық, алюминий мен кремний оксидінің жұқа қабатымен жабылған. Екінші шағылыстырғыштар сигналдарды негізгі шағылыстырғыштардың астындағы фокустық жазықтықта орналасқан, толқынды қоректендіру мүйіздеріне жібереді.