Кіріспе

Нантвич (['n//æ//n//t//w//ɪ//tʃ/] Нантвич) – Англияның Чешир графтығындағы Чешир Шығыс бірлестік аймағындағы базар қаласы және азаматтық приход. Англиядағы тізімделген ғимараттардың ең көп шоғырланған жерлерінің бірі, әсіресе Тюдор және Георгий сәулетінің көрнекті жақсы үлгілері сақталған. 2021 жылы халық саны 14 045 адамды құрады.

Тарих

Елді мекеннің тарихы рим дәуіріне дейін барып жетеді, сол кезде Нантвичтен алынған тұзды Честердегі (Дева Виктрикс) және Стоук-он-Тренттегі рим гарнизондары консервант ретінде және дәмдеуіш ретінде пайдаланған. Тұз Чешир сырының өндірісінде және тері өңдеу өнеркәсібінде қолданылды, екеуі де қаланың маңындағы Чешир жазығында орналасқан сүт өнеркәсібінің өнімдері еді. "Нант" сөзі валли тілінен аударғанда бұлақ немесе ағын деген мағынаны білдіреді. "Wich" және "wych" сөздері тұзды бұлақтарды немесе құдықтарды білдіру үшін қолданылады. 1194 жылы қала "Nametwihc" деп аталғандығы туралы мәлімет бар, бұл бір кезде бұл жерде римге дейінгі кельттердің қасиетті тоғайы – неметон болғандығын көрсетеді. 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында Нантвичте сегіз тұз үйі болғандығы жазылған. Онда қалалық қамал да болған және ол Честер графының барониясының және ортағасырлық Чеширдің жеті округінің бірінің орталығы болған. Нантвич 1355-1366 жылдар аралығында жасалған Гоф картасында белгіленген Чеширдегі сирек кездесетін елді мекендердің бірі. Нормандардың басып алу кезінде ол алғаш рет қалалық аймақ ретінде тіркелді, сол кезде нормандар қаланы толығымен өртеп, тек бір ғимаратты ғана тік тұрғызды. Нормандардың қамалы 1180 жылға дейін Уивер өзенінің жанында, шамамен қазіргі Crown Inn тұрған жерге салынған. Қамалдық құрылыстың жер бетінде қалдығы жоқ болғанымен, ол қаланың жоспарына әсер еткен. Орта ғасырларда Нантвич ең маңызды тұз қаласы және, мүмкін, Честерден кейін округтегі екінші маңызды елді мекен болған. 1583 жылдың желтоқсанында болған өрт қаланың көп бөлігін қиратқан. Елизавета I қаланы қайта құруға қаржы жұмсаған және қайта құру қорына қолдау көрсету үшін Англия бойынша үндеу жасаған, соның нәтижесінде Суффолк графтығындағы Бьюри Сент-Эдмундс сияқты көптеген сәтті ортағасырлық қалалардан қаржы түскен. Қайта құру жұмыстары тез жүргізілді және қираған қаланың жоспарына сәйкес болды. Бим-стрит көшесінің аты қаланы қайта құру үшін ағаш (Деламер орманынан алынған ағаш қоса) осы көше арқылы тасымалданғандығын көрсету үшін өзгертілді. 1984 жылдың 20 қыркүйегінде Глостер герцогы өрт пен Нантвичтің қайта құрылуының 400 жылдығына арналған тақтаны ашты. Генрихтің реформасынан бастап қала жақсы протестант уағыздаушыларын табуда қиындықтарға тап болды. Мұның бір мысалы – 1625 жылы өзінің қызметшісі Маргарет Ноуслиді зорлауға тырысқан пуритандық уағыздаушы Стивен Джером. Бұл туралы қауесеттер қалаға тарады, нәтижесінде Ноусли 1627 жылы тұтқындалып, жұрт алдында ұятқа қалды. Бірнеше жылдан кейін Джером уағыздау қызметін жалғастыру үшін Ирландияға кетті. Англия азамат соғысы кезінде Нантвич Парламентті қолдады және бірнеше рет роялистердің қоршауына алынды. Соңғы алты апталық қоршау 1644 жылдың 26 қаңтарында Нантвич шайқасында Парламент жеңіске жеткеннен кейін алынды. "Holly Holy Day" мерекесі 1973 жылдан бері Sealed Knot атты білім беруді қолдайтын қайырымдылық қорымен жыл сайын өткізіліп келеді. Бұл атау шайқастан кейін қала тұрғындары шапкаларына немесе киімдеріне тағып жүрген құрма бұтақтарынан алынған. Тұз өнеркәсібі 16 ғасырдың ортасында өркендеген, 1530 жылы шамамен 400 тұз үйі болған, бірақ 18 ғасырдың соңына қарай толығымен құлдырады; соңғы тұз үйі 19 ғасырдың ортасында жабылды. Николаус Певснер тұз өнеркәсібінің құлдырауы қаланың тарихи ғимараттарын сақтауда маңызды рөл атқарды деп есептеді. Бұл сауда 19 ғасырда Тельфордтың Лондоннан Холихедке дейінгі жолының ашылуымен, Уэльске жылдам баруға мүмкіндік бергенімен, және кейіннен қаладан өтіп кеткен Гранд Джанкшн темір жолымен төмендеді. 1363 жылы арнаны қазу және суағар құрылысын салу арқылы. Нәтижесінде Милл аралы 16 ғасырға жатқызылды. 17 ғасырдың ортасында диірменді жергілікті жер иелері Чолмондейлер сатып алды және оны 1840 жылдарға дейін сақтап қалды. Бірақ ол қайтадан астық диірменіне айналдырылып, 1876 жылы Нантвичтің Ordnance Survey First Edition картасында осылай тіркелді. Бүгінде ол өзен жағалауындағы саябақтың бір бөлігін құрайды. Nantwich Mill Hydro Generation Ltd компаниясы 2009 жылдың сәуірінде құрылған, бірақ 2016 жылдың желтоқсанында жұмысын тоқтатқан.

Тұзды сумен жуу

Нантвичтің тұздық бұлақтары спа немесе гидротерапия мақсатында екі орында қолданылды: 1883 жылы ашылған орталық Snow Hill бассейні, ондағы ашық ауадағы тұздық бассейн қазірге дейін қолданылуда, сондай-ақ 1890 жылдардан 20-ғасырдың ортасына дейін қаланың оңтүстігінде 70 акр (28 га) аумақты алып жатқан Brine Baths қонақ үйі. Қонақ үй бастапқыда Shrewbridge Hall сарайы болған, ол сондай-ақ "дүниедегі ең қуатты тұзды ванналар" деп сипатталған. Қонақ үйдің аумағына бақтар, теннис корты, тоғыз тесікті гольф алаңы және боулинг алаңы кірген. Соңғысы 1906 жылы құрылған Nantwich Park Road боулинг клубы арқылы бүгінге дейін сақталған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қонақ үй қосымша аурухана ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол әскери базаға айналып, кейіннен WAAF қызметкерлерін орналастырды. 1947 жылы қонақ үй жабылып, 1948 жылы шахтерлерге арналған емдеу ортасына айналды. 1952 жылы ол жабылып, ғимарат сатылымға қойылды, бірақ сәтті сатылмады және 1959 жылы бұзылып жатыр. Қаланың азаматтық округін қамтитын өз қалалық кеңесі бар (бастапқыда екі бөлімнен тұратын, ал 2023 жылдан бастап үш бөлімге бөлінген). Бұрын қала Крю және Нантвич округтік кеңесінің құрамына кірген, ол 2009 жылдың 1 сәуірінде таратылды; округ 1974 жылы құрылған, 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң қалалық және ауылдық округтік кеңестерді ірі округтердің бірыңғай жүйесімен алмастырған. Нантвич қалалық округтік кеңесінің кейбір қалалық басқару функциялары Нантвич қалалық кеңесіне, ал Нантвич ауылдық округтік кеңесінің функциялары біріккен Крю және Нантвич округіне берілді. 1983 жылдан бері Нантвич Крю және Нантвич сайлау округінің құрамында. 1955-1983 жылдар аралығында Нантвич өз алдына жеке сайлау округі болды, ол негізінен Нантвич қалалық және ауылдық округтік кеңестері басқарған аумақтарды қамтыды (Нантвичтің оңтүстігіндегі, батысындағы және солтүстігіндегі ауылдық аймақтар қазір Батыс Чешир Эддисбери сайлау округінің бөлігі болып табылады).

Қызықты орындар

Нантвич графтықтағы ең ірі тарихи ғимараттар жиынтығына ие, Честерден кейін екінші орында. Бұл ғимараттар негізінен қала орталығындағы Баркер көшесі, Бим көшесі, Чёрчьярд-Сайд, Хай-Стрит және Госпиталь-Стрит көшелерінде шоғырланған, сондай-ақ Уэльс-Роудағы Уивер өзені арқылы созылады. Көпшілігі тарихи ескерткіштерді қорғау аймағына кіреді, ол кеш ортағасырлық және ортағасырлықтан кейінгі қала шекарасын ұстанады. Ең көне тізімделген ғимарат – I санаттағы 14 ғасырлық Сент-Мэри шіркеуі. 1583 жылғы өртке дейін салынған тағы екі ғимарат белгілі: Свитбриар Холл және I санаттағы Чёрчес Мэншн, екеуі де ағаштан жасалған Елизавета дәуіріндегі үйлер. Өрттен кейін бірнеше жыл өткен соң Уильям Камден Нантвичті «графтағы ең жақсы салынған қала» деп сипаттаған. Қаланың қайта құрылысынан сақталған әсіресе әдемі ағаштан жасалған ғимараттарға 46 High Street және I санаттағы Crown коучинг тавернасы жатады. 140–142 Hospital Street сияқты көптеген жартылай ағаштан жасалған ғимараттар кірпішпен немесе сылақпен жасырылған. Нантвичте грузин стиліндегі көптеген қалалық үйлер бар, олардың ішінде Dysart Buildings, 9 Mill Street, Townwell House және 83 Welsh Row ерекше көзге түседі. Альфред Уотерхаус салған бұрынғы округтік банк сияқты викториялық корпоративтік архитектураның бірнеше мысалы тізімде. Ең соңғы тізімделген ғимарат – 1–5 Pillory Street, 17 ғасырдың француз стиліндегі қисық бұрышты үй, ол 1911 жылы салынған. Қаланың тізімделген ғимараттарының көпшілігі бастапқыда тұрғын үйлер болған, бірақ шіркеулер, шағын шіркеулер, пабтар, мектептер, банктер, қайырымдылық үйлері және жұмыс үйлері де кездеседі. Сирек кездесетін тізімделген құрылымдарға ат қоятын тас, он екі құйма темір бағана, тас қақпа, екі бақ қоршауы және жазғы павильон кіреді. Дорфолд Холл – жақын маңдағы Актон ауылында орналасқан I санаттағы Якоб стиліндегі сарай. Певснер оны Чеширдегі ең әдемі екі Якоб стиліндегі үйдің бірі деп санайды. Оның аумағында әр жазда Нантвич жәрмеңкесі өтеді, соның ішінде 2021 жылға дейін Халықаралық ірімшік сыйлығы да ұйымдастырылды. Нантвич мұражайында қала тарихына арналған галереялар бар, онда римдік тұз өндіру, Тюдор Нантвичінің Ұлы өрті, Нантвичтегі азаматтық соғыс шайқасы (1644) және аяқ киім, киім және жергілікті ірімшік өндірісі тарихы көрсетілген. Хак Грин Сикрет ядролық бомбалаушы, қаладан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан, бұрын үкіметке тиесілі болған, қазір мұражай. Пиллори көшесінде 82 орындық Нантвич ойыншылар театры да бар, ол жылына шамамен бес қойылым қояды. Қаланың оңтүстігіндегі Ян Палах даңғылы 1969 жылы Чехословакияда студент өзін өртегенін еске алады.

География

Нантвич Чешир жазығында, Уивер өзенінің жағасында орналасқан. Шропшир Юнион каналы қаланың батысынан өтеді, қаланың батыс шекарасындағы Актон жолын темір су құбыры арқылы кесіп өтеді. Жақын жерде қалаға келушілердің қайықтарын тоқтатуға жиі пайдаланатын су жолы бар. Ол солтүстікке қарай Хёрлстон жерінде Лланголен каналымен қосылады. Қала Крюден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 6 шақырым, ал Честерден оңтүстік-шығысқа қарай 32 шақырым жерде жатыр. Қаланы солтүстік және батысқа қарай айналып өтетін жол қызмет көрсетеді, оған А51, А500, А529, А530 және А534 тас жолдары тікелей немесе жанама түрде қосылады. Нантвичтен Уэльс шекарасына дейінгі А534 тас жолының бөлігі Англиядағы жол қауіпсіздігі бойынша ең нашар учаскелердің бірі деп есептеледі. Сент-Мария шіркеуінің мұнарасы Чеширдің 6 дюймдік және 1:2500 Ordnance Survey карталарының бастапқы нүктесі (меридиан) болған.

Білім

Қалада сегіз бастауыш мектеп (Хайфилдс қауымы, Уилластон бастауыш академиясы, Миллфилдс, Pear Tree, Сент-Анн (католик), Стейпли Броуд-Лейн (Англия шіркеуі), The Weaver және Нантвич бастауыш академиясы) және екі орта мектеп – Брайн Лис мектебі мен Малбанк мектебі және Алтыншы форма колледжі бар. Reaseheath колледжі Harper Adams University және Честер университетімен бірлесіп жоғары және қосымша білім беру курстарын өткізеді. 2010 жылдың қыркүйегінде Брайн Лис мектебінде алтыншы сынып колледжі ашылды. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасы үшін Малбанк мектебі мен алтыншы сынып колледжі Солтүстік-Батыс аймағын ұсынуға таңдалды.

Спорт

Қаланың футбол клубы, «Нантвич Таун», жарысады және 2006 жылы ФА кубогын жеңіп алды. Ол 2007 жылы ашылған «Уивер» стадионында ойнайды. Регби одағы екі клубта ойналады. 1922 жылы құрылған «Крю және Нантвич RUFC» Уилластондағы Ньюкасл жолындағы «Вагрантс» спорт клубында орналасқан және әйелдер командасы бар төрт аға команданы басқарады; бірінші XV «Мидлендс 1 Батыс» (6 деңгей) лигасында ойнайды. Ол «Клубтық белгі» және RFU мақұлдау мөрі аккредиттеулеріне ие, сондай-ақ әр жексенбі сайын 5-18 жас аралығындағы 250-ден астам жастың кіші және жасөсперімдер бөлімдері бар, оның ішінде қыздар бөлімі де бар. 2009 жылы құрылған «Акттон Номадс RFC» 2010 жылы RFU президенттері XV «Бұл – регби» сыйлығын жеңіп алды; ол екі аға команданы басқарады. Регби лигасы бойынша «Крю және Нантвич Стимерс» «Бароньи Парк», Нантвичте ойнайды, бұл «Акттон Номадс RFC» клубының да үй алаңы. «Уайтхаус-Лейн»дегі қалалық крикет клубы 2010, 2011, 2012 және 2018 жылдары ЕҚБ аккредиттелген Чешир округінің Премьер-лигасының титулын жеңіп алды. Ол Чеширдің кіші округтік крикет матчтарын тұрақты түрде қабылдайды. 2017 жылғы маусымның ортасында боулингші Джимми Уоррингтон Чешир округінің Премьер-лигасы тарихында 500 жүлде алған алғашқы ойыншы болды. 2019 жылы «Нантвич» ЕҚБ Ұлттық клубтық крикет чемпионатының финалына жетті. Финалда, «Лордс» стадионында өткен ойында, олар «Свардестонмен» кездесіп, 53 ұпаймен жеңілді.

Медиа

Күнделікті шығатын Sentinel, апталық Nantwich Chronicle және Crewe and Nantwich Guardian, ай сайын жарық көретін Dabber қала жаңалықтарын жабады. Жергілікті телеарналар BBC North West және Winter Hill телемұнарасынан ITV арналары арқылы көрсетіледі. Нантвич аймағындағы радиостанциялар: BBC Radio Stoke, Macclesfield қаласынан Cheshire's Silk Radio, Signal 1 және Stoke on Trent қаласынан Greatest Hits Radio Staffordshire & Cheshire, Crewe қаласындағы The Cat 107.9 қоғамдық радиосы, сондай-ақ Нантвичте орналасқан онлайн радио және желілік RedShift Radio ұйымы хабар таратады. Nantwich News – жергілікті оқиғалар мен мәселелерге арналған гиперлокалды блог. InNantwich веб-сайты Нантвич туралы ақпаратты, соның ішінде дүкендер, фирмалар, мектептер, Wi-Fi нүктелері, автотұрақтар және дәретханалар туралы мәліметтер ұсынады.

Сыр сыйлықтары

2019 жылға дейін Халықаралық ірімшік сыйлығы жыл сайын шілде айында Нантвич көрмесі барысында, Дорфолд Холл иелігінде өткізіліп келді. 2021 жылы сыйлықтар Стаффордшир көрме алаңына көшірілетіні және енді Нантвич көрмесінің құрамына кірмейтіні жарияланды.

Жаз және блюз

1996 жылдан бері Нантвич қаласында әр жылғы Шығыс қайта тірілу мерекесі күндері Нантвич джаз және блюз фестивалі өткізіліп келеді. Елдің түкпір-түкпірінен келген джаз және блюз орындаушылары пабтар мен концерт алаңдарында өнер көрсетеді.

Тамақ фестивалі

Жыл сайынғы Нантвич тағам фестивалі қыркүйектің бірінші апта соңында қала орталығында өтеді. 2010 жылы қайта іске қосылып, тегін кіретін фестиваль ретінде ұйымдастырылды, ол жергілікті және алыс аймақтардан келген көптеген шебер өндірушілерді тартады, сондай-ақ аспаздық шеберлік көрсетулер, отбасылық шаралар мен ойын-сауық ұсынады. Жыл сайын шамамен 30 000 адам қатысады.