Кіріспе
Американдық актер Бенджамин Робертсон Харни (1872 жылдың 6 наурызы – 1938 жылдың 2 наурызы) – американдық ән жазушы, әртіс және регтайм музыкасының негізін қалаушы. Оның 1896 жылы жазған «You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down» атты шығармасы – жарық көрген екінші регтайм композициясы және кең жұртшылыққа жеткен алғашқы регтайм хиті. Регтаймның алғаш рет басылып шыққан композициясы – 1895 жылы Эрнест Хоган жазған «La Pas Ma La». Көптеген тарихшылар «You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down» шығармасы 1895 жылдың соңында немесе 1896 жылдың басында жарық көргені туралы пікірде келіспейді. «You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down» атты нұсқасының мұқабасында 1895 жылы авторлық құқығы тіркелгені көрсетілген. Дегенмен, алғашқы бетте 1896 жылы авторлық құқыққа ие екені жазылған. Харнидің мансабының алғашқы жылдарында ол регтаймды өзі ойлап тапқандай болып жалған мәлімдеме жасады және осы жанрдың афроамерикандық тарихын мойындаған жоқ. Көптеген замандас музыканттар оны осы үшін сынады. Бүгінде регтайм көбінесе Скотт Джоплинмен байланысты болғанымен, 1924 жылы «The New York Times» газеті Бен Харнидің «басқаларға қарағанда регтаймды танымал етуге көбірек үлес қосып, ықпал еткенін» жазды. 1938 жылы «Time» журналы оны «Регтаймнің әкесі» деп атады.
Benjamin Robertson Harney (March 6, 1872 – March 2, 1938) was an American songwriter, entertainer, and pioneer of ragtime music. His 1896 composition "You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down" is the second ragtime composition to be published and the first ragtime hit to reach the mainstream. The first Ragtime composition published was La Pas Ma La written by Ernest Hogan in 1895. It has been disputed by many historians on whether or not, "You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down" was released in late 1895 or early 1896. On the front cover of "You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down" , its listed as being copyrighted on 1895. However on the first page, its listed as being copyrighted in 1896. During the early years of Harney's career, he falsely promoted himself as being the inventor of ragtime and never acknowledged the genre's black origin. Many contemporary musicians criticized him for it. Although ragtime is now probably more associated with Scott Joplin, in 1924 The New York Times wrote that Ben Harney "Probably did more to popularize ragtime than any other person." Time magazine called him "Ragtime's Father" in 1938.
Өмір және мансап
Харнидің туған жері Луисвилл, Кентукки штаты деп есептеледі. Бірақ кейбір дереккөздер оның туған жерін Теннесси штатының Нэшвилл қаласы деп көрсетеді, ал әкесінің әскери қызметі туралы жазбаларына сәйкес, ол Теннесси штатының Мемфис қаласында дүниеге келген. Бұрын кейбір адамдар Харнидің афроамерикалық екенін айтқан және оның мансабының басында афроамерикалық театр труппаларында ойнағанын мәлімдеген. Алайда, У. К. Хенди оны «ақ» деп сипаттаған. Барлық фотосуреттер мен замандастарының естеліктері Харнидің қызыл шашы бар, ашық терілі болғанын көрсетеді. Ол ақ нәсілді қоғамда тұрмыс құрып, өмір сүрген және өзін әрдайым ақ адам ретінде таныстырған. Сонымен қатар, оның жанұясының толыққанды тарихы оның этникалық тегін нақтылайды. Харни – мексика-американ соғысы мен Азамат соғысының қатысушысы, Бенджамин Миллс Харни мен оның екінші әйелі, Кентуккидегі белгілі заңгердің қызы Маргарет Веллингтон Драффинның ұлы. Оның әкесі Джон Хопкинс Харни, Индиана университетінің алғашқы математика профессоры және Америка Құрама Штаттарында жарық көрген алғашқы алгебра оқулығының авторы болған. Оның інісі Уильям Уоллес Харни – танымал журналист және жазушы. Ол Лью Уоллес және Уильям Селби Харни есімді екі белгілі АҚШ генералын алыс туыстары санайтын. Харнидің «You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down», «Mister Johnson, Turn Me Loose» және «Cake Walk In The Sky» шығармалары 1890 жылдардың соңында үлкен сәттілікке ие болды. 1896 жылы Бен Харнидің «You've Been a Good Old Wagon but You Done Broke Down» әнінің обложкасында Харни «эфиопиялық әндердегі қазіргі танымал ‘Раг Тайм’ сахнасына алғаш рет енгізген адам» деп көрсетілген. Бұл ноталық әндерде рагтаймға жасалған ең ерте сілтемелердің бірі және кейбір дереккөздер бұл композицияны алғашқы жарияланған раг деп санайды. «Cake Walk in the Sky» әнінің ноталық нұсқасы вокалды импровизацияның (алғашқы скет) алғашқы жазба мысалын ұсынды. Харнидің «The Wagon» әнін орындауының жазбасы (төменде қараңыз), көп жылдар өткен соң, 1925 жылы жасалса да, Харнидің сол кездегі ерекше вокалдық стиліне сәйкес келеді және ол 1890 жылдары өте шынайы блюз әндерін орындағанын көрсетеді. «Cake Walk in the Sky» атты шығарма 1899 жылы Нью-Йорктегі М. Витмарк & Sons баспасында жарық көрді. Ноталық әннің обложкасында «Cake Walk in the Sky» «March A La Ragtime» және «A Rag Time Nightmare» деп сипатталған. 1896 жылдың қаңтар айында Харни Нью-Йорк қаласына көшіп келді, онда ол Тони Пастордың Музыка залында үнемі өнер көрсетті. Сол жылы Харни «раг-тайм пианині» деп аталды. Харнидің Нью-Йорктегі Вебер мен Филдстің Бродвей музыка залында, Метрополитен опера үйінде және Тони Пастордың музыка залында рагтайм музыкасын насихаттауы, американдық музыканың жаңа жанры ретінде рагтаймға кең танылуына және коммерциялық сәттілікке ие болуына үлкен үлес қосты. Ол сонымен қатар «Ragtime Reception» атты шоу-концертті ұйымдастырып, басқарды. 1897 жылы Харни «Бен Харнидің раг-тайм оқулығы» атты кітабын жариялады, ол рагтың қалай жасалатынын – импровизациялық раг-тайм музыкасын қалай жасауға болатынын, синкопталмаған танымал күйлерді синкоптап үйретуді сипаттаған алғашқы оқулық болды. Оның Rag Time Instructor-ін рагтайм композиторы Теодор Х. Нортрап аранжировкалады және «рагг» танымал күйлердің, соның ішінде жеңіл классика мен опера әндерінің үлгілерін жазды. Сондай-ақ 1897 жылы Харни Иллинойс штатының Стреатор қаласынан Эдит Мюррейге үйленді. Кейін олар ажырасып, ол актриса Джесси Бойске тұрмысқа шықты, оның сахналық аты Джесси Хейнс болды. Харни Америка Құрама Штаттарының водевильдік сахналарында, сондай-ақ Еуропа, Азия, Австралия және Оңтүстік Тынық мұхиты аймақтарындағы театрларда гастрольдік сапарлар жасады. Рагтайм танымал болғаннан кейін ол өзін Рагтаймның бастауышы немесе Рагтаймның әкесі деп атай бастады, бірақ оның көптеген замандастары (бірақ барлығы емес) мұны жарнама үшін асыра сілтеу деп ойлады. Харнидің өнері фортепианода күй орындауынан, ән шырқауынан және би билеуінен тұрды. Оның Австралия турнесінен (1911) алынған театрлық фотосуреттерінде ол қара жүзбен би билегенін көрсетеді. Харни 1928 жылы жүрек ауруынан кейін гастрольдік сапарларын тоқтатты. Бен Харни 1938 жылы 66 жасында Филадельфияда (Пенсильвания) жүрек ауруынан қайтыс болды. 1938 жылғы 14 наурызда «Тайм» журналында жарияланған мақалада, оның қайтысынан кейін бір апта өткен соң, ол «Рагтаймнің әкесі» деп аталды. «Тайм» журналы «Рагтаймды қағазға алғаш түсірген адам – Кентуккилік шашы ұзын Бен Харни» деп жазды.
Тыңдаңыз
Харни өмір бойы коммерциялық жазу студияларының назарына ілікпегенмен, 1925 жылы фольклоршы Роберт Уинслоу Гордон Харнидің "The Wagon" атты ерте рагтайм немесе раг-блюз әнінің үлгісін диктофондық фонограф цилиндріне жазды. Осы жазба қазірге дейін сақталған. Харни жазбада былай деді: "Бұл рагтаймда жарық көрген алғашқы ән; рагтаймда жазылған ең алғашқы ән. Бұл идея Кентукки штатының Луисвилл қаласында Бен Харниге келді".