Жабылатын немесе алынатын шатыры бар көлік

Кіріспе

Қалпақ немесе алынып тасталатын шатыры бар көлік

Кабриолет немесе кабриолет (,/k//æ//b//r//i//əʊ/'/l//eɪ/) – шатыры болған немесе болмаған жолаушылар көлігі. Шатырды жинау және сақтау әдістері заманға және өндірушіге қарай әртүрлі болады. Кабриолеттің дизайны ашық ауада жүру мүмкіндігін береді, қажет болған жағдайда шатырды орнатуға болады. Кабриолеттердің кемшілігі – олардың құрылымдық беріктігінің төмендеуі (көліктің шатырын алып тастаудың салдарына қарсы тұру үшін күрделі инженерлік жұмыстар мен өзгерістер қажет). Көптеген кабриолет шатырлары бүктелетін металл немесе пластик қаңқадан жасалған, ал беткі жағы матадан немесе басқа ұқсас материалдан тұрады. Басқа түрлеріне – қысқарып-созылатын қатты шатырлар (әдетте металл немесе пластиктен жасалған) және ажыратылатын қатты шатырлар (металл немесе пластиктен жасалған шатыр қолмен алынып, көбінесе багаж бөліміне сақталады) жатады.

Терминология

Convertible көліктерді кабриолет, кабрио, құлап түсетін шанақ, құлап түсетін купе, екі орындық ашық көлік, ашық шанақ, жыртық шанақ, жұмсақ шанақ, спайдер және спайдер деп те атайды. Қазіргі кезде кабриолетті convertible-ге қарағанда жиі қолдану туралы пікір білдіру сирек. "Кабриолет" термині екі дөңгелекті, бір жылқыға жегілетін, екі адамға арналған бүгілетін шаңырағы бар жеңіл каретадан шыққан; алайда, бұл термин басқа convertible көліктерді сипаттау үшін де қолданылады. Ұлыбританияда екі есікті convertible көлікті "drophead купе" деп, ал төрт есікті convertible көлікті "барлық ауа-райына арналған турлер" деп атаған.

Тарих

Алғашқы автомобильдердің көпшілігі шатыры мен бүйірлері жоқ ашық көліктер болған. 19-ғасырдың соңында автомобильдердің қозғалтқыштары қуаттырақ болған сайын, машиналарда (виктория немесе ландо экипаждарында қолданылғандай) тоқыма немесе былғары шатырлар пайда бола бастады. Шатыры бар ерте автомобильдерге phaeton (уақытша шатыры бар екі орындық автомобиль), brougham немесе coupé de ville жатты, олардың артқы жағында жабық жолаушылар бөлімі болса, ал жүргізуші алдында ашық отырған немесе landaulet, онда жүргізушінің бекітілген шатыры бар, ал жолаушылар бөлімінің бүгілетін шатыры болған. "Рунабут", "Спорт Родстер" немесе "Турнирлік" сияқты арзан көліктер толық ашық күйде немесе бүктелген шатырымен және ажыратылатын шүберек жапқыштарымен жабдықталған. 1920 жылдары болаттан жасалған корпус жаппай өндіріле бастағанда, жабық автомобильдер орташа сатып алушыға қол жетімді болды, ал толық ашық автомобильдер негізгі нарықтан жоғала бастады. 1930 жылдардың ортасына қарай сатылған қалған шағын кабриолеттердің көпшілігі қымбат модельдер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда және Ұлыбританияда болған американдық сарбаздар сол кезде АҚШ-та болмаған шағын роудстерлерді пайдаланғаннан кейін кабриолеттерге сұраныс артты. 1950-1960 жылдары АҚШ автокөлік өндірушілері Rambler American және Studebaker Lark сияқты экономикалық компактты үлгілерден бастап, Packard Caribbean, Oldsmobile 98 және Chrysler Imperial сияқты қымбат үлгілерге дейін кең ауқымды кабриолет модельдерін өндірді. Автомобиль өндірушілер көбінесе модельдер қатарына кабриолеттік корпус стилін қосты. АҚШ нарығындағы кабриолеттер 1965 жылы сатылымның ең жоғары деңгейіне жетті және келесі бес жылда танымалдылығы төмендеді. Опциялық кондиционерлер кеңінен танымал болды, ал күн төбелері мен T-топтарының болуы ашық корпус стилінің тартымдылығын, сондай-ақ маталық төбелерге байланысты шу, ағып кету және жөндеуді шектеді. Кабриолеттердің нарықтық үлесі жалпы сатылымның екі-үш пайызына дейін төмендеді және АҚШ автоөндірушілері өздерінің модельдер қатарынан осы корпус стилін тоқтатты. 1976 жылы соңғы Cadillac Eldorado кабриолеті шығарылғаннан кейін, АҚШ-та сатылатын жалғыз заводтық кабриолеттер импортталды. Конвертируемыйлерді конвейерде жасау қымбат және көп уақытты қажет ететін, сондықтан шектеулі санда автомобильдерді сату үшін туындайтын қиындықтарға тұрарлық емес. American Sunroof Company (ASC) компаниясы, жүйелі корпус стилі үшін күн төбесі опциясын танымал етуге жауапты болды, Buick Riviera-ны 1982 жылғы Buick модельдерінің бөлігі ретінде General Motors-қа сатуға мәжбүр еткен толық кабриолетке айналдырды. Форд 1983 жылы кабриолет Mustang-ті қайта енгізді, ал 1984 жылы American Motors Corporation (AMC) Renault Alliance кабриолет нұсқасын қосты. 1989 жылы Mazda бірінші буын Mazda MX-5 (Солтүстік Америкада "Miata" деп аталады) шығарды, ол 1 миллионнан астам сатылған ең көп сатылатын кабриолетке айналды. Сондай-ақ 1989 жылы Toyota электрмен жұмыс істейтін, кері тартылатын қатты төбелі шатыры бар Toyota Soarer Aerocabin-ді шығарды. Барлығы 500 дана шығарылды. Кабриолеттік корпус стиліне арналған модельдерге Mazda MX-5, Porsche Boxster және Opel Cascada кіреді.

Most of the early automobiles were open air vehicles without any roof or sides. As car engines became more powerful by the end of the 19th century, folding textile or leather roofs (as had been used on victoria or landau carriages) began to appear on cars. Examples of early cars with roofs include the phaeton (a two seat car with a temporary roof), the brougham or a coupé de ville, having an enclosed passenger compartment at the rear, while the driver sat in front either in the open, or the landaulet, where the driver has a fixed roof and the passenger compartment has a folding roof. Less expensive cars, such as the runabouts, sporting roadsters, or sturdy touring cars, remained either completely open air or were fitted with a rudimentary folding top and detachable clear side curtains. In the 1920s, when steel bodies began to be mass produced, closed cars became available to the average buyer, and fully open cars began to disappear from the mainstream market. By the mid 1930s, the remaining small number of convertibles sold were high priced luxury models. Demand for convertibles increased as a result of American soldiers in France and the United Kingdom during World War 2 experiencing the small roadster cars that were not available in the United States at the time. United States automakers manufactured a broad range of convertible models during the 1950s and 1960s – from economical compact sized models such as the Rambler American and the Studebaker Lark, to the more expensive models, such as the Packard Caribbean, Oldsmobile 98, and Imperial by Chrysler. Automakers often included a convertible body style as an available body style in a model range. Convertibles in the U. S. market reached a sales peak in 1965 and fell in popularity over the next five years. Optional air conditioning became more popular and the availability of sunroofs and T tops limited the appeal of the open body style as well as the noise, leaks, and repairs associated with fabric tops. The market share of convertibles fell to two or three percent of total sales and the U. S. automakers discontinued the body style from their lineups. After the last Cadillac Eldorado convertible was made in 1976, the only factory convertibles sold in the United States were imported. Making convertibles on the assembly line was both expensive and time consuming, thus not worth the problems needed to sell the limited number of cars. American Sunroof Company (ASC), which was responsible for popularizing the sunroof option for regular body styles, converted a Buick Riviera into a full convertible that compelled General Motors to market it as part of the 1982 Buick models. Ford reintroduced a convertible Mustang for 1983 while American Motors Corporation (AMC) added a convertible version of the Renault Alliance in 1984. In 1989, Mazda released the first generation Mazda MX 5 (called "Miata" in North America), which has become the best selling convertible with over 1 million cars sold. Also in 1989, Toyota released the Toyota Soarer Aerocabin, which uses an electrically operated retractable hardtop roof. A total of 500 were produced. Models dedicated to the convertible body style include the Mazda MX 5, Porsche Boxster, and Opel Cascada.

Ажырату мүмкін қатты төбе

Қатты, алынып тағылатын қатты шатырлар, олардың көпшілігі автомобильдің багажында/ботингінде сақталуы мүмкін, кем дегенде 1950 жылдан бері қолжетімді. Бұл шатырлар әдетте мата шатырларға қарағанда жақсырақ ауа райынан қорғау, дыбыс оқшаулау және беріктік сипаттамаларына ие; кейбіреулері артқы терезелерді мұздан тазартатын және жел шығырларын жинақтайтын жабдықтармен жабдықталған. Мысалдарға Ford Thunderbird (1-ші және 11-ші буын), Mercedes SL (2-ші және 3-ші буын), Porsche Boxster, Jeep Wrangler, Ford Mustang Cobra (1995 жылғы модель) және Mazda MX-5 кіреді. 1950-1960 жылдары түрлі кабриолет спорттық автомобильдер мен роудстерлерге, соның ішінде 1955–1957 жылғы Ford Thunderbird және Chevrolet Corvette, сондай-ақ 1963–1971 жылғы Mercedes Benz W113 сериялы екі орындық автомобильдерге ажыратылатын қатты материалдан жасалған шатырлар ұсынылды. Ауыстырылатын шатыр механизмі өзі қымбат болғандықтан, қатты шатыр әдетте қосымша, ақы төленетін опция ретінде ұсынылды. Алғашқы Thunderbirds (және 1967 жылға дейінгі Corvettes) сатып алушыларға қосымша төлемсіз ажыратылатын қатты шатыр мен жұқа матадан жасалған шатырдың арасынан таңдау мүмкіндігі берілді, бірақ екеуін де қалау үшін қосымша ақы төлеу қажет болды. Металл қаңқасы бар "Карсон шатыры" 1930 жылдарғы Ford кабриолеттері мен роудстерлері үшін танымал болды, себебі ол осы модельдерді дерлік бірден қатты шатырлы автомобильге айналдырды. Дизайн кабриолет шатырын қайталайтын, бірақ көлемді бүгілетін механизмдердің болмауы ажыратылатын қатты шатырға төменірек және әсерлірек пішін беруге мүмкіндік берді. Мата шатырлардың жетілдірілуі ажыратылатын қатты шатырды кемістікке түсірді, өйткені қолданылмаған кезде шатырды көлік ішінде сақтау мүмкін емес, гараж немесе басқа сақтау орны қажет. Кейбір ашық автомобильдер оны опция ретінде ұсынуды жалғастыруда. Мысалы, Mazda MX-5 кейбір автожарыс серияларында міндетті болып табылатын аксессуарлық қатты шатырға ие.

Қалқымалы қатты төбе

Қалқымалы қатты шатыр — сондай-ақ "купе кабриолет" немесе "купе кабриолет" деп те аталады — автоматты түрде жұмыс істейтін және өзіне-өзі жиналатын қатты шатыры бар автомобиль (дәстүрлі кабриолеттерде қолданылатын мата шатырдан өзгеше). Жақсартылған климатты бақылау мен қауіпсіздік артықшылықтары, механикалық күрделіліктің жоғарылауы, құнының өсуі, салмағының артуы және көбінесе жүк көлемінің азаюымен салыстырылады.

Тонометрлік қақпақ

Жұмсақ қорғанышпен жабылатын автомобиль шатырлары көбінесе ішкі механизмдерін толық жасыра алмайды немесе олардың әлсіз бөліктері күнге және түссізденуге ұшырауы мүмкін. Тоннеу қақпағы осы мәселені шешеді.

Арқа терезесі

Артқы терезелер көбінесе шатыр жинауының бөлігі болып табылады. Дәстүрлі түрде, жұмсақ шатырлы автомобильдердің артқы терезесі пластиктен жасалған; алайда, соңғы кезде кейбір кабриолеттер артқы терезеге шыны қолдана бастады.

Желді бөгеу

Желден қорғағыш немесе желдің бағытын өзгертуші жолаушыларға жететін шуды және ауа ағынын азайтады. 2008 жылғы Chrysler Sebring машинасының жасаушы инженерінің мәлімдемесіне сәйкес, оның желден қорғағышы жел шуын шамамен 11-12 дБ-ға төмендетеді. Көптеген кабриолеттерде орындықтың мойын тұсына жылы ауа тарататын жүйе орнатылған, ол көбінесе "жел шалғысы" деп аталады. Осы мүмкіндікке ие автомобильдердің мысалдары: Mercedes Benz SLK класы, Mercedes Benz SL класы және Audi A5/S5.