Кіріспе
1919 және 1925 жылдар аралығында немесе 1930 жылы жасалған автомобильдер.
Винтаж автомобиль – ең жалпы мағынада ескі автомобиль, ал автомобильдерге құмар адамдар мен коллекционерлер үшін тар мағынасында – 1919 жылдан 1930 жылға дейінгі кезеңдегі автомобиль. Мұндай әуесқойлар автомобильдердің жасын саралау үшін жіктеу жүйелерін қолданады, олар антиквариаттық автомобильдер, винтаж автомобильдер, классикалық автомобильдер және т.б. арасындағы айырмашылықты сақтайды. Классификация критерийлері әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте әр елдегі консенсус ірі автомобиль клубтарымен, мысалы Ұлыбританиядағы Vintage Sports Car Club (VSCC) арқылы сақталады.
Тарих
Автомобиль әлеміндегі винтаж дәуірі – өткел кезеңі болды. Автомобиль 1919 жылы әлі де сирек кездесетін құрал ретінде пайда болды, ал 1930 жылы ол кеңінен таралған жағдайға жетті. Шындығында, осы кезеңнің соңындағы автомобиль өндірісінің көрсеткіштері 1950 жылдарға дейін қайталанбады. Осы аралықта көптеген өнеркәсіптік дамыған елдер бүкіл елдік жол желісін салды, нәтижесінде кезеңнің соңына қарай автомобиль дизайнында топырақты жолдарда жүру қабілеті басты мәселе болмай қалды. Осы кезеңде автомобильдер әлдеқайда практикалық, қолайлы және жайлы болды. Автомобильге жылыту жүйесі енгізілді (алғашқыда ыстық кірпіштер, содан кейін екі қабатты шығарылатын коллекторлар және соңында жылытқыш радиатор матрицасы пайда болды), сондай-ақ автомобильде радио орнатылды. Бір педальмен басқарылатын төрт дөңгелекті тежегіш жүйе және гидравликалық тежегіштер қолданысқа енгізілді.
АҚШ-тың көзқарасы
Көне түрдегі автомобильдер дәуірінің соңына қарай, жанармайдың октандық санын бағалау жүйесі енгізілді, бұл жанармайларды салыстыруға мүмкіндік берді. 1923 жылы бензинге қосылатын тетраэтилқорғасын қосылысы Indy 500 жарысында алғаш рет пайдаланылды, нәтижесінде 1950-жылдардан 1980-жылдарға дейін октан санының артуына ықпал етті. Алфред П. Слоан және Гарли Эрл (General Motors), сондай-ақ Уолтер П. Крайслер автомобильдің тұтынушы өміріндегі рөлін, жылқыға қарағанда тек пайдалы емес, одан да артық екенін жарнамалау арқылы пайдаланды. 1929 жылғы қор биржасының күйреуі автомобиль өндірісіндегі жұмысшылардың жұмыстан босатылуына әкелді және көптеген жаңа компаниялар банкротқа ұшырады, бірақ 1929 және 1930 жылдары екі миллионнан астам автомобиль өндірілді.
АҚШ-тың федералды жол және автомобиль жолдары туралы заңдары
1916 жылғы Федералды көмек жолы туралы заң – алғашқы федералды тас жол заңы болды. Соғыс және қаржыландырудың жетіспеуі осы заңның тиімді нәтижелеріне кедергі келтірді. 1921 жылғы Федералды көмек магистраль туралы заң (Фиппс заңы) жол салуға штаттарға 50/50 үлесімен қаржы беруді бастады, нәтижесінде жаңа және жақсартылған жолдар салынды. Осы кезеңде автомобиль қоғамға бейімделгенімен қатар, жолдар да жақсарды, ал қоғам автомобильге бейімделе бастады. Дуайт Д. Эйзенхауэр 1919 жылы кеңінен жарияланған Трансконтиненталды моторлы колоннаға қатысты, ал президент болғаннан кейін осы тәжірибесі 1956 жылғы Федералды көмек автокөлік жолы туралы заңға әсер етті, оған 41 000 мильдік автокөлік жолдары енгізілді.
1920-1921 жылдардағы депрессия
Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы 20 проценттен астам инфляция, 7 проценттік Федералдық банк есімдік сыйақы мөлшерлемесі және 11,7 проценттік жұмыссыздық деңгейімен "1920-1921 жылдардағы депрессияға" алып келді, нәтижесінде көптеген компаниялар банкротқа ұшырады, ал автомобиль өнеркәсібі толыққанды қирады.
Өнеркәсіпті рационализациялау
1919 жылдан 1929 жылға дейін көптеген маңызды өзгерістер болды. General Motors 1923 жылы Альфред Слоан президент болғанға дейін жалғасқан қаржылық дағдарысқа тап болды. Hudson компаниясы 1919 жылы Essex моделін шығарды, ол 1925 жылға қарай компанияны Ford және Chevrolet компанияларынан кейін жалпы сату көлемі бойынша үшінші орынға көтерді. Ford жаңа зауыт салуға кірісіп, акцияларын қайта сатып алды және 1927 жылы Т моделін А моделімен алмастыру үшін 18 айлық дайындық процесін бастады. 1921 жылы Maxwell банкротқа ұшырады, ал бұрын General Motors компаниясында жұмыс істеген Уолтер П. Крайслер оны қайта ұйымдастыру үшін шақырылды, содан кейін 1925 жылы Chrysler Corporation құрылды. Ford бір кезге тоқтағандықтан, Крайслер 1928 жылы төмен бағалы Plymouth моделін өндіріп, сатуға шығара алды және сол 1928 жылы Dodge Brothers компаниясын сатып алды, нәтижесінде АҚШ-та "Үштік" қалыптасты. 1920-1921 жылдардағы экономикалық төмендеуден өткен басқа да автокөлік өндірушілер болды, бірақ олар Ұлы депрессия кезінде банкротқа ұшырады.
Еуропа
Ұлы депрессия кезінде Ұлыбританияда Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өркендеу кезеңінде құрылған көптеген шағын компаниялар банкротқа ұшырады немесе бірікті, нәтижесінде алты ірі өндіруші қалды: Morris, Austin, Standard, Singer, Ford of Britain және General Motors Vauxhall. Еуропаның материктік бөлігінде де осыған ұқсас өсім мен құлдырау циклы байқалды.
Қауіпсіздік мәселелері
Ежелгі автомобильдер мен ертеден ортаға дейінгі кезеңдегі классикалық автомобильдерде қазіргі заманғы автомобильдердегідей стандартты қауіпсіздік мүмкіндіктері болмайды. Ең қарапайым қауіпсіздік элементтері, яғни алдыңғы дөңгелекті тежегіштер және гидравликалық тежегіштер, 1920-шы және 1930-шы жылдары тиісінше автомобильдерде қолданыла бастады.
Жинақтау
Орташа адам үшін автомобиль жинау – хобби. Адам белгілі бір көлік түріне, маркасына немесе онымен байланысты өткен оқиғаларға қызығушылық танытып, сол маркадағы немесе модельдегі көлікті іздейді. Мұндай көлікті қолжетімді бағамен табу әрқашан қиын болмайды, бірақ бағасы көліктің жағдайына немесе күтілетін нәтижеге байланысты болады. Әдетте, көлікке неғұрлым аз жұмыс қажет болса, бағасы соғұрлым жоғары болады. Керісінше, көп жұмыс қажет болса, бастапқы құны арзан болады, бірақ ұзақ мерзімде шығын көбейеді. Ал адамның қалпына келтірудегі тәжірибесі маңызды рөл атқарады.
Инвестициялар
Комедияшы және көліктерді ынтамен жинаушы Джей Лено: "Егер сіз оны жинасаңыз, кез келген машина коллекциялық машинаға айналуы мүмкін" деді. Көліктерді жинау инвестиция ретінде пайдалы болуы мүмкін, бірақ нағыз инвестициялық коллекционерлер көбінесе сирек немесе экзотикалық көліктерді, сондай-ақ өзгертілмеген түпнұсқа көліктерді іздейді, олардың бағасы тұрақтырақ болады. Инвестиция мақсатымен жинау – әуесқойлық жинаудан асып түсетін білімді талап етеді, сонымен қатар сапа стандарты да жоғарырақ, ал сақтау және күтім сияқты инвестицияны қорғау қажеттіліктері де маңызды. Қысқа мерзімді инвестициялық коллекционер жақын арада құны өсуі күтілетін көлікті табуға тиіс. Ұзақ мерзімді инвестициялық коллекционерге қысқа мерзімді құнға қызығудың қажеті жоқ, ол бірнеше жыл бойы күтілетін құнның өсуінен пайда табуға тырысады, ал көлікте басқа инвесторлар мен қысқа және ұзақ мерзімді коллекционерлер үшін ортақ болатын белгілі бір ішкі құндылықтар болуы керек.
Сирек кездесетін
Кішігірім көлемде шығарылған немесе көбінесе құны жоғары, бірақ күтіп ұстау қиын болатын автомобильдер. Кейбір жылдардағы және модельдегі көліктер "хот-род" көлігіне айналдырылып, бастапқы күйін жояды. Ал кейбір модельдер осыншама көп санда шығарылғандықтан, бағасы әлі де көтерілген жоқ. Нарықтағы трендтер ескі көліктің бағасына маңызды әсер етеді. Көптеп шығарылған, түпнұсқасына жақын және жақсы жағдайдағы "A" модельді 20 000 долларға сатып алуға болады. Коллекционер, сонымен қатар инвестор ретінде, нарықтың әлеуетін білуі және болашақта инвестицияға пайда әкелетініне сенуі керек.
Бағасы
Ескі автомобильдің құнын анықтау қиын болуы мүмкін, себебі бағаға әсер ететін көптеген факторлар бар. Автомобильдің жасы, күйі, сирек кездесуі, өзгерістер, көлік тарихы және жүрілген қашықтығы, сондай-ақ кузов түрі, жетегі және қозғалтқыш сыйымдылығы сияқты басқа да байқалатын факторлар автомобильдің құнын күрт өзгерте алады. Соңғы жылдары, қызметтер классикалық және ескі автомобильдерді бағалау туралы деректерді көпшілікке ұсына бастады, түрлі жағдайлардағы көлік құралдарының бастапқы бағаларын белгілеп, коллекционерлер нарықтың жағдайын бақылау үшін пайдалана алатын маркетингтік тенденциялар мен болжамдарды жариялады. Автомобильдердің құнының өзгеруіне байланысты, көптеген сақтандыру компаниялары классикалық автомобильдер үшін Келісілген Құн бойынша сақтандыру ұсынады. Келісілген Құн бойынша сақтандыру көлік иесі мен сақтандыру компаниясы автомобильдің құнын келісіп, оны келісілген сомаға сақтандыруын білдіреді. Бұл дәстүрлі автосақтандыру полистерінде қолданылатын Нақты Ақшалай Құн бойынша өтемақы төлеу әдісінен өзгеше, ол "жалпы шығынға" ұшыраған жағдайда немесе көлік ұрланғанда көліктің құнын анықтайды.
Қалыптылық санаттары
Жинақтаушылар мен инвесторлар үшін көлік құралының жағдайы маңызды, ал АҚШ-та екі жүйе бар: категориялар жүйесі және ұпайлар жүйесі. Категориялар жүйесі көлік құралының жағдайын бағалау үшін алты категорияны қолданады. Ұпайлар жүйесі 40-тан 100-ға дейін ұпайлар береді, олар категориялар жүйесімен сәйкес келеді, ал 40 ұпайдан төменің үш санаты басқа жағдайлар үшін қарастырылады. Екі жүйе де салыстыруды жеңілдету үшін бірге келтірілген: I категориясы, Міңсіз; 90-100 ұпай. Көлік құралы өндірілген күнінен жақсы немесе одан да жақсы жағдайда деп есептеледі. II категориясы, Тамаша; 80-89 ұпай. Тамаша жағдайдағы түпнұсқа немесе жоғары сапалы қалпына келтірілген, дерлік кемшіліксіз көлік. III категориясы, Жақсы; 70-79 ұпай. Ескі қалпына келтірілген немесе минимал тозуға ие түпнұсқа көлік. Бұл "көрмеге қойылатын сапа" делінеді. IV категориясы, Өте жақсы; 60-69 ұпай. Толық түпнұсқа күйде немесе ескі қалпына келтірілген, әдетте жақсы күтімдегі күнделікті пайдаланылатын көлік. V категориясы, Жақсы; 50-59 ұпай. Тозу белгілері бар, жөндеу немесе жұмыс қажет, күрделі ақаулары жоқ, шағын жөндеуді қажет ететін көлік. 40-59 ұпай осы категорияға жатады. VI категориясы, Жүргізуге арналған; 40-49 ұпай.
Category I, Perfect; 90 to 100 points. A vehicle is considered as good or better than the day produced. Category II, Excellent; 80 to 89 points. A vehicle in excellent original or superior restored, near flawless condition. Category III, Fine; 70 to 79 points. A vehicle with an older restoration or an original car with minimal wear. These are considered "show quality". Category IV, Very good; 60 to 69 points. A vehicle that is in complete original condition, or possibly an older restoration, that is usually a well cared for daily driver. Category V, Good; 50 to 59 points. A vehicle that shows wear, needs attention or work, and needs only minor restoration, with no major flaws. Points from 40 to 59 fall into this category. Category VI, Driver; 40 to 49 points.
Басқа санаттар
Қайта жаңартылатын: 30-39 ұпай. Бұл көлік құралының қозғалтқышын, кузовы, ішкі жабдығын және/немесе шассиін жаңарту қажет. Осы санаттағы автомобиль көбінесе толық болуы керек, кейбір бөлшектерді алмастыру қажет, бірақ көрмеге дайындау үшін көп еңбек жұмасу керек. Ішінара: 20-29 ұпай. Бұл көлікке көптеген бөлшектер мен еңбек талап ететін кең ауқымды жөндеу жұмыстары қажет. Бұл өте уақытты алатын және қымбат жоба. Бөлшектерге арналған көлік: 10-19 ұпай. Бұл көбінесе нашар күйдегі, жұмыс істемейтін көлік құралы, ол қосалқы бөлшектердің көзі немесе "донор" ретінде пайдаланылады. Өте сирек кездесетін көліктерден басқа, осы санаттағы көлікті толық жаңарту көбінесе мүмкін емес.
Жинақтаушылар үшін көлік нөмірлері/ ескі көліктер тізілімі
Егер автомобильдің жасы белгілі бір шектен асқан болса, онда ол көліктің ескі түрде тіркелуіне болады.