Кіріспе

Ағылшын астрономы және жерөлшеуші (1728–1786)

Ерте мансап

Мейсонның мансабының алғашқы жылдары Лондонға жақын орналасқан Гринвич корольдік обсерваториясында өтті. Ол 1756 жылдан 1760 жылға дейін үшінші Корольдік астрономы, Джеймс Брэдлидің басшылығымен астрономның көмекшісі болып қызмет етті. Гринвич обсерваториясында жұмыс істеген кезінде Мейсон профессор Тобиас Майердің Ай кестелерімен танысты. Бұл Ай кестелері теңіздегі бойлықты анықтау мәселесін шешуге арналған, бұл мәселе ондаған жылдар бойы ғалымдар мен теңізшілерді қынжырлатқан. Мейсон өмірі бойы теңіздегі навигацияны жақсарту жолы ретінде Ай кестелерін жетілдіру үшін жұмыс істеді. 1787 жылы Мейсонның еңбегі мойындалып, Ұзындық кеңесі оған Кестелерді жетілдіру жұмысы үшін £750 (толық жүлде £10,000-дан £20,000-ға дейін емес) сыйлады.

1761 ж. Венераның өтуі

1761 жылы Мейсонға ғалымдарға Жерден Күнге дейінгі қашықтықты анықтауға қажетті деректерді жинау мақсатындағы халықаралық іс-шараның аясында Венераның транзитін бақылау үшін Суматра аралына саяхаттап қайту міндеті жүктелді. Оған Дерхам графтығының Кокфилд қаласынан келген геодезист және астрономиямен әуесқойлықпен айналысатын Джеремая Диксон да қосылды. Француз әскери кемесінің шабуылы салдарынан олар транзит уақтысына дейін көздеген жеріне жетпеді және байқауларын Жақсы Үміт мүйісінен жасауға мәжбүр болды. Мүйістен қайтып келе жатқанда олар Сент-Хеленаға сапар шегіп, астроном Невил Маскелинмен бірге бірнеше байқау жүргізді.

Мейсон-Диксон сызығының зерттеуі

1763 жылдың қарашасынан 1768 жылға дейін Мейсон мен Джеремая Диксон Пенсильвания және Мэриленд американдық провинциялары арасындағы шекара сызығын белгіледі. Колониялық геодезистердің нашар даярлығы мен жеткіліксіз ғылыми құралдарының салдарынан шекараны дәл анықтау мүмкін болмады. Мейсон мен Диксон, көптеген көмекшілермен бірге, үш маңызды шекараны белгіледі: 1) Пенсильванияның оңтүстік шекарасы, оны Мэриленд және Вирджиниядан бөліп тұрады; 2) Пенсильванияның (қазіргі Делавэр) төменгі үш округі мен Мэрилендтің батыс шекарасы; 3) төменгі үш округтің оңтүстік шекарасы. Бұған қоса, екеуі Корольдік қоғам үшін географиялық ендіктің бір градусын өлшеу сияқты бірқатар тәжірибелер жүргізді. Мейсонның күнделігі саяхаттың және оның барысы туралы ең толық мәліметтерді береді. Күнделікке оның астрономиялық байқаулары, Америка шекаралық аймалы туралы жеке жазбалары және отарлық Америкадағы тәжірибесі кіреді. Мейсон мен Диксон Пенсильванияның оңтүстік шекарасының толық ұзындығын, оның жарғысында көрсетілгендей, өлшеуге үлкермеді. 1767 жылдың жазында саяхатшылар тобы Мононгахела өзені мен Ұлы Катаваба соғыс жолынан өтіп, ағылшын елді мекендерінің батысқа қарай кеңеюін шектеген келісімді бұзды. Жергілікті халықтың наразылығын тудыру қаупінен сақтану үшін Мейсон мен Диксон Браун төбесіндегі соңғы байқауларын жасағаннан кейін шығысқа қайта оралуға мәжбүр болды.

Мейсон-Диксон сызығын зерттеуден кейінгі мансап

АҚШ-та шекаралық сараптаманы аяқтағаннан кейін Мейсон Гринвичке қайтып оралды, онда Майердің Ай кестелері бойынша жұмысын жалғастырды. Ол сондай-ақ Невил Маскелиннің, бесінші Корольдік астрономының басшылығымен «Теңіздік альманах» жұмысына қатысты. 1786 жылдың 27 қыркүйегінде Мейсон Бенджамин Франклинге хат жазды, оны 1767 жылы Америка философиялық қоғамына сайланған кезде таныған еді, онда Франклин негіс қалаушы мүше болған. Мейсон әйелі, жеті ұлы және бір қызымен Филадельфияға оралғанын хабарлады. Мейсон өте ауыр сырқатқа шалдығып, төсекте жатты. Мейсон Франклинмен астрономиялық жобаның жоспарын бөлісті. Мейсон АҚШ-қа қайтып оралу себебін түсіндірмеді және Мейсонның ұсынған жобасы туралы қосымша мәлімет жоқ. Мейсон 1786 жылдың 25 қазанында Филадельфияда қайтыс болды. Ол Мәсіх шіркеуінің зиратына жерленді.

Өлімнен кейін танылу

Айдағы кратер оның құрметіне Мейсон деп аталған. Мейсон – Томас Пинчонның 1997 жылғы «Мейсон және Диксон» романының басты кейіпкерлерінің бірі. Пинчонның кітабынан шабыттанған «Sailing to Philadelphia» әні Марк Кнопфлердің осы аттас альбомында кездеседі; түпнұсқа нұсқасында Кнопфлер Диксон рөлін, ал Джеймс Тейлор Мейсон рөлін орындайды. Жерді зерттеу ұйымдары 2013 жылдың 31 тамызында оның бұрын белгіленбеген қабірінде ескерткіш ашты, бұл ескерткіш Мейсон–Диксон шебінен табылған тас еді.