Кіріспе

Фолкленд аралдарының бас порты және астанасы

заң шығарушы сайлау округі

Стэнли (Порт Стэнли деп те аталады) – Фолкленд аралдарының астанасы. Ол Шығыс Фолкленд аралында, солтүстікке қарайтын еңісте, аралдардың ылғалды бөліктерінің бірінде орналасқан. 2016 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 2460 адамды құрады. 2016 жылдың 9 қазанындағы халық санауы күні Фолкленд аралдарының жалпы халқы 3398 адамды құрады. Стэнли Фолкленд аралдарының Заң шығарушы жиналысының сегіз сайланған депутатының бесеуімен – Стейси Браггер, Барри Элсби, Марк Поллард, Роджер Спинк және Леона Видал Робертспен өкілдік етіледі. Стэнлидің сайланған қалалық кеңесі 1948 жылдан 1973 жылға дейін жұмыс істеді. 2022 жылдың 14 маусымында Стэнли қала мәртебесін ресми түрде мойындаған патент алды.

Құрылыстар мен инфрақұрылым

Стэнли – аралдардың басты сауда орталығы және Шығыс Фолклендтің жол желісінің орталығы. Көрермендер назарына Фолкленд аралдары мұражайы, 1845 жылы салынған Үкімет үйі – Фолкленд аралдарының губернаторының резиденциясы, гольф алаңы, сондай-ақ кит сүйегінен жасалған арка, тотем бағанасы, бірнеше соғыс ескерткіштері мен оның портындағы кемелердің құлау орындары ұсынылады. Фолкленд аралдары компаниясына бірнеше дүкен тиесілі. Стэнлиде төрт паб, 11 қонақ үй, үш мейрамхана, балық және картоп фри дүкені мен басты туристік кеңсе бар. Үш шіркеу бар, оның ішінде әлемдегі ең оңтүстік Англикан шіркеуі – Христ Чёрч соборы және Рим-католик Әулие Мария шіркеуі. Қаладағы жарықтандыру бөлімі Фолкленд соғысының салдарынан құрылған. Қалалық әкімшілік ғимараты пошта бөлімі, филателия бюросы, сот және би залдары ретінде пайдаланылады. Полиция бөлімшесінде 13 орындық аралдардың жалғыз түрмесі орналасқан. Халық орталығында жүзу бассейні (аралдардағы жалғыз мемлекеттік бассейн), спорт орталығы және мектеп бар. Халық орталығының жанында футбол алаңы орналасқан. Жеке ғимаратта жоғары білім беру колледжі мен кітапхана жайғасқан. Қала орталығынан оңтүстікке қарай жаңа спорт орталығы салынып жатыр, ол жаңадан салынған жарықтандырылған көп мақсатты алаңның жанында орналасқан. Стэнли ат шабуы жолдары Стэнлидің батыс жағында орналасқан және жыл сайын 26 және 27 желтоқсанда екі күндік жарыс өткізеді. Рождестволық жарыстар осы жерде 100 жылдан бері өткізіліп келеді. Стэнли гольф алаңында 18 лункасы бар және клуб үйі орналасқан. Ол Стэнлидің батысында орналасқан. Король Эдуард VII еске алу ауруханасы – аралдардың басты ауруханасы, онда дәрігерлердің кабинеті, хирургиялық бөлім, радиология бөлімі, стоматологиялық кабинет және шұғыл көмек көрсету бөлімі бар. Порт Стэнли әуежайы ішкі рейстерді орындайды, ал халықаралық жолаушылар рейстері RAF Mount Pleasant әскери әуе базасынан жүзеге асырылады. Стэнлиде Фолкленд аралдары радиостанциясы (FIRS), Британдық Антарктикалық экспедициясының Стэнли кеңсесі және апталық Penguin News газетінің кеңсесі орналасқан.

Тарих

Аралдардың бастапқы астанасы Беркли саундтағы Стэнлидің қазіргі орнының солтүстігінде орналасқан Порт-Луис қаласы болды. Капитан Фрэнсис Кройзер мен Джеймс Кларк Росс Фолкленд аралдары үшін жаңа астана табуға тырысқан губернатор Ричард Мудидің шақыруымен жұмысқа алынды. Кройзер мен Росс (Стэнлидегі Кройзер алаңы мен Росс көшесінде еске алынады) Корольдік теңіз күштерінің ең көрнекті теңізшілері болды. Олар Солтүстік-Батыс жолын табуға тырысып, кейін жоғалған "Террор" және "Эребус" кемелерімен аралдарда бес ай өткізді. Губернатор Муди (оның құрметіне Муди арнасы аталған) астананы Порт-Джексонға көшіруге шешім қабылдады, ол зерттеуден кейін "Стэнли порты" деп қайта аталды. Стэнли порты кемелер үшін терең тоқтау орны ретінде қарастырылды. Барлық тұрғындар бұл өзгеріске разы болған жоқ; JW Уитингтон: "Менің ойымша, мырза Муди өзінің қаласы үшін ең жаман сазды жерді таңдады", - деп жазды. Елді мекенге 1843 жылы құрылыс жұмыстары басталды және ол 1845 жылдың шілдесінде астана болды. Ол сол кездегі соғыс және колониялар хатшысы Лорд Стэнлидің құрметіне аталды. 1849 жылы 30 отбасылық зейнеткер Челси зейнеткерлері аралдарды қорғауға және жаңа елді мекенді дамытуға көмектесу үшін қоныстанды. Порт тез арада терең сулы порт ретінде өсті, бастапқыда кемелерді жөндеуге маманданды. Панама каналы салынар алдында Порт Стэнли Магеллан бұғазы арқылы өтетін кемелер үшін маңызды жөндеу орталығы болды. Құрлықтың төңірегіндегі қиын сулар мен қаһарлы дауылдар көптеген кемелерді Стэнли портына жеткізді, ал кеме жөндеу өнеркәсібі арал экономикасын дамытуға көмектесті. Кейін ол Оңтүстік Атлантика мен Антарктидада киттер мен теңіз жануарларын аулау базасы болды. Соңынан ол Корольдік теңіз күштері үшін маңызды көмір станциясы болды. Бұл мұнда орналасқан кемелердің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Фолкленд аралдары шайқасына және Екінші дүниежүзілік соғыстағы Плейт өзені шайқасына қатысуына әкелді. Шамадан тыс торфты қазудан туған жер көшкіні 1879 және 1886 жылдары қаланың бір бөлігін қиратты, нәтижесінде екі адам қаза тапты. 1878 жылдың 29 қарашасында, түн ортасында, бірнеше метр биіктіктегі қара масса жылдам қозғалды. Ертесіне таңертең қала екіге бөлінді; екі бөлік арасында қатынаудың жалғыз жолы қайықпен болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Стэнли портындағы кеме британдық фашист және Мослист Джеффри Хамды ұстау үшін пайдаланылды. Британдық фашистер одағының (БФО) осы кездегі маңызды емес мүшесі Хамм 1939 жылы Фолкленд аралдарына мұғалім болып жұмыс істеуге келді. Ол 1940 жылы оқушылары арасында фашистік көзқарастарды насип еткені және БФО-ға мүше болғаны үшін тұтқындалды және кейін Оңтүстік Африкадағы түрмеге жіберілді. Стэнли әуежайы ішкі рейстер үшін пайдаланылады және Антарктидадағы британдық базалармен байланыс жасайды. 1982 жылғы қақтығыстан кейін Аргентинаға рейстер тоқтатылды. 1993 жылы Чилидегі Пунта-Аренасқа апталық рейс басталды, ол қазір RAF Mount Pleasant-тен жүзеге асырылады. Корольдік Әуе күштерінің тапсырысы бойынша азаматтық авиакомпания мердігері Mount Pleasant әуежайы мен Ұлыбритания арасында аптасына екі рет жолаушылар рейсін жүзеге асырады. 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде Стэнлиді аргентиналық әскерлер шамамен 10 апта басып алды. Аргентиналықтар қалаға Пуэрто-Аргентино деп атау берді, және Фолкленд аралдарындағы испан тіліндегі атаулар тарихи түрде балама ретінде қабылданғанымен, бұл атау көптеген арал тұрғындары үшін өте ұнатпайды. Стэнли соғыс кезінде аргентиналықтардың басып алуынан және британдық теңіз күштерінің қалаға жасаған бомбалауынан көп зиян шекті, нәтижесінде үш бейбіт тұрғын қаза тапты. Британдықтар қаланың төңірегіндегі биік жерлерді басып алғаннан кейін аргентиналықтар қалада ешқандай шайқассыз капитуляциялады. Жағажайлар мен оның айналасындағы жерлер көптеп миналанған, ал кейбір аудандар әлі күнге дейін миналы аймандар ретінде белгіленген. Фолкленд соғысынан кейін Стэнли аралдардағы балық аулау және туризм саласының өсуінен пайда тапты. Стэнлидің өзі сол уақыттан бері үлкен өзгерістерге ұшырады, қала орталығының шығысына қарай көптеген тұрғын үйлер салынды. Стэнли 1982 жылғыдан үш еседен астам үлкен. 2022 жылы Елизавета II-нің Платиналық юбилейлік құрметінің аясында Стэнли қала мәртебесіне ие болды, бұл портты басып алу мен азат етудің 40 жылдығымен сәйкес келді. 2022 жылдың 14 маусымында Стэнли монархтан қала мәртебесін беру туралы патент алды. Фолкленд аралдарының губернаторы Найджел Филлипс сол күні қала әкімдігі ғимаратының алдында құжатты оқып берді.

Этимология

Қаланың атауының ағылшын және испан тілдерінде бірнеше түрі пайда болды. Стенли Харбор бастапқыда "Порт Джексон" деп аталған, және бұл атау қала салынбас бұрын осы аймаққа қолданылған болуы мүмкін. Қала ресми түрде "Стенли" деп танылса да, оны көбінесе "Порт Стэнли" деп атайды, әсіресе Фолкленд соғысы туралы британдық құжаттарда. Бұл, аралдардағы басқа да елді мекендермен үйлеседі, мысалы, Порт-Ховард және Порт-Стивенс. Дегенмен, "Порт" префиксісіз "Стенли" атауы соғыстан көп бұрын қалыптасқан, ал 1956 жылдың 2 тамызында Фолкленд аралдарының әкімшілігін жүзеге асырушы лауазымды тұлға Лондондағы Отарлар жөніндегі Мемлекеттік хатшыға былай хабарлады:

Әр түрлі

Магеллан пингвиндерімен әйгілі Жипси-Коув және Фолкленд аралдарының ең шығыс нүктесі Пемброк мүйісі жақын жерде орналасқан. Жипси-Коув Стенлиден 6 шақырым қашықтықта жатыр және таксимен немесе жаяу жете аласыз. Бүгінде қала тұрғындарының шамамен үштен бірі үкіметте жұмыс істейді, сондай-ақ туризм де маңызды жұмыс орындарының көзі болып табылады. Екі немесе одан көп ірі круиздік кемелер қалаға тоқтаған күндері, туристер жергілікті тұрғындардан көп болады. Бұрын Стенлиде жылыту/отынның маңызды көзі торф болған, кейбір үйлердің жанында әлі де жабық жерде кептірілген торф үйінділерін көруге болады. Стенли Ұлыбританиядағы Солтүстік Йоркширдегі Уитби және Солтүстік Ланаркширдегі Эйрдри қалаларымен бауырластық байланыста.