Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 795-816 жылдар аралығында Рим папасы Лев III (12 маусым 816 жылы қайтыс болды) – Рим епископы және Папалық штаттардың билеушісі 795 жылдың 26 желтоқсанынан өліміне дейін. Өзінің ізашары Адриан I-нің жақтастарынан Карл I қорғаған Лео, кейіннен Карлді императорлық таққа отырғызып, оның беделін арттырды. Константинополь халқының көп бөлігі осы тәжді мақұлдамады, бірақ Византиялықтар өз қорғанысымен айналысқандықтан, оған күшті қарсылық көрсетуге жағдай болмады.

Көтеріліңіз

Liber Pontificalis-ке сәйкес Лео "римдік ұлттан, Ацуппийдің ұлы" (natione romanus ex patre Atzuppio) болған. Chronicon Anianense нақтырақ айтқанда, ол "Асупий мен Елизаветадан Римде дүниеге келген" (natus rome ex patre asupio matre helisabeth) делінеді. Көбінесе грек тегінен деп есептеледі, оның әкесінің аты араб шығатты болуы мүмкін. Осы есімді немесе лақап атты алдыңғы адам, Атзипиос, Дамасктық Иоаннның иконаға қарсылас болған. Лео грек тілін білгендей көрінеді. Ол 795 жылдың 26 желтоқсанында, Адриан I жерленген күні сайланды және келесі күні киеліленді. Римдіктердің бұл асығушылығы франктардың араласуына жол бермеу ниетінен туындаған болуы мүмкін. Франк билеушісі Карлға, ол бірауыздан Папа сайланғанын хабарлаған хатпен бірге Лео оған Әулие Петрдің мойындау кілттерін және қаланың туын жіберді, сондай-ақ елші жіберуді сұрады. Ол франк патшасын Киелі Тақтың қорғаушысы деп санағанын көрсету үшін мұндай іс-әрекет жасады. Қарсылық ретінде Карл құттықтау хаттары мен аварлардан тартып алған қазынаның көп бөлігін жіберді.

799 жылы Леоға шабуыл

Қызғаныш, әуескерлік немесе тек ақсүйектер ғана папа лауазымын атқаруға лайық деп ойлаған Адриан І-нің туыстары Леоның лауазымынан айырылуына себеп болу үшін құлық жасады. 799 жылдың 25 сәуірінде Ұлы тілектер шеруі кезінде, папа Фламин қақпасына қарай жол тартқанда, оған қарулы адамдар күтпеген жерден шабуыл жасады. Ол жерге құлатылып, тілін жұлып алуға және көзін жоюға тырысты, бұл оны жаралы және есінен айырды. Оны Карл Ұлының екі мисси доминици құтқарып алып, көптеген әскермен келді. Бірақ, бұрыннан бері Карл Ұлының билікке өтуі туралы әңгімелер болғанына күмәндануға ешқандай себеп жоқ, әсіресе Константинопольдегі императорлық тақ әйел Ирен Афиналықпен даулы түрде толтырылғандықтан және Каролингтер әулеті өз билігі мен беделін берік орнатқандықтан. Дегенмен, Корсика, Сардиниямен бірге, 809 және 810 жылдары мұсылман әскерлерінің басып алуына ұшырады.

Епископтық саясат

Лео Нортумбрия королі Эрдвульфтің билігін қайта орнатуға көмектесті және Йорк пен Кентербери архиепископтары арасындағы түрлі дау-жанжалдарды реттеді.

Теологиялық саясат

Папа Леон III өз заманында Батыста қалыптасқан теологиялық ұстанымды нақты қолдады: Киелі Рух Әкеден де, Ұлдан да шығады; ол бұл ұстаным туралы: «сенімнің осындай ұлы құпиясына сенбеуге тыйым салынады» деп мәлімдеді. Бірақ, ол дінге қатысты ұғымды өзгертуден бас тартты, оның айтуынша, ол соборлық әкелердің «құдайлық нұрымен» туған өнім еді, және құтқарылу үшін қажеттінің бәрі де дінге қатысты ұғымда жоқ деп есептеді. Леон III «Римде грек және латын тілдерінде түсіндірілген дінге қатысты ұғымдар жазылған екі күміс қалқан орнатты». Liber Pontificalis-те Леон III бұл қалқандарды «Петрдің кіреберісінің үстіне православиелік және католиктік апостолдық сенімге деген махаббатымен және оны сақтау үшін» қойғаны айтылған. Анастасий кітапханашы, Папа Леон III-нің замандасы және Римдегі бірнеше келесі папалардың бас архивисті, латындықтар Filioque-ні мәңгілік шығу емес, уақытша миссияға (missio) қатысты деп түсінгенін мәлімдеді.

Өлім және мұра

Лео III 816 жылы 20 жылдан астам билік құрғаннан кейін қайтыс болды. Бастапқыда ол өзінің ескерткішіне жерленді. Бірақ, оның қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның денесі Лео есімді алғашқы төрт папаның мазарындағы қабірге қойылды. 18 ғасырда Ұлы Леоның реликвиялары оның аттастарынан бөлініп, оған жеке капелла берілді. Лео III-ті Клемент X қасиетті деп жариялады, ол 1673 жылы Леоның есімін Рим мартирологиясына енгізді. Рим папасы Лев III Шығыс православие шіркеуінде де қасиетті саналып, маусымның 12-сі күні еске алынады.