Констанц соборы: Батыс айырығын шешкен 1414-18 жылдардағы шіркеу кеңесі
Council of Constance
Констанц соборы (1414-18) – Батыс схизмасын шешкен, төртінші Рим папасын сайлаған маңызды кеңес. Католик шіркеуі, ғылым, мемлекеттік мәселелер талқыланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1414–18 жылдарғы Батыс шиқасын шешкен экуменикалық кеңес
1414–18 encumenical council that settled the Western Schism
Констанция соборы (Concilium Constantiense; Konzil von Konstanz) – католик шіркеуінің 1414 жылдан 1418 жылға дейін қазіргі Германиядағы Констанция (Констанц) епархиясында өткен экуменикалық кеңесі. Бұл собор Батыс шиқасын аяқтады, қалған папалық талапкерлерді қызметтен шеттету арқылы немесе олардың өтініштерін қабылдау арқылы, сондай-ақ папа Мартин V сайлау арқылы шешті. Бұл Италиядан тыс жерде өткен соңғы папалық сайлау болды. Сонымен қатар, кеңес Ян Густы дінге қарсы (еретик) деп айыптады және оның азаматтық билік тарапынан өлім жазасына кесілуіне мүмкіндік жасады. Литва Ұлы Герцогтігі, Польша Корольдігі және Тевтон ордені арасындағы қақтығысқа жауап ретінде ұлттық егемендік, бейдіндіктердің құқықтары және әділ соғыс мәселелері бойынша да шешім қабылдады. Собор шіркеулік соборлық принциптері мен папалық билік туралы пікірталастардағы рөлімен де маңызды. Констанция католик шіркеуінің құрылысына қатысты екі маңызды жарлық шығарды: Haec sancta (1415), ол кем дегенде кейбір жағдайларда экуменикалық кеңестердің пападан жоғары тұратындығын бекітті, және Frequens (1417), ол кеңестердің он жылда бір рет автоматты түрде өткізілуін қарастырды. Бұл жарлықтардың мәртебесі содан кейінгі ғасырларда даулы болды, ал Frequens ешқашан іске асырылмады. Haec sancta, кем дегенде, 19 ғасырға дейін шіркеудің көп бөлігі үшін міндетті болып саналды, бірақ қазіргі католик теологтары бұл жарлықтарды жалпы алғанда жарамсыз деп немесе белгілі бір жағдайға берілген практикалық жауап ретінде, олардың кең ауқымды салдары жоқ деп қарастырады.
The Council of Constance (Concilium Constantiense; Konzil von Konstanz) was an ecumenical council of the Catholic Church that was held from 1414 to 1418 in the Bishopric of Constance (Konstanz) in present day Germany. The council ended the Western Schism by deposing or accepting the resignation of the remaining papal claimants and by electing Pope Martin V. It was the last papal election to take place outside of Italy. The council also condemned Jan Hus as a heretic and facilitated his execution by the civil authority, and ruled on issues of national sovereignty, the rights of pagans and just war, in response to a conflict between the Grand Duchy of Lithuania, the Kingdom of Poland and the Order of the Teutonic Knights. The council is also important for its role in the debates over ecclesial conciliarism and papal supremacy. Constance issued two particularly significant decrees regarding the constitution of the Catholic Church: Haec sancta (1415), which asserted the superiority of ecumenical councils over popes in at least certain situations, and Frequens (1417), which provided for councils to be held automatically every ten years. The status of these decrees proved controversial in the centuries after the council, and Frequens was never put into practice. Though Haec sancta, at least, continued to be accepted as binding by much of the church up to the 19th century, present day Catholic theologians generally regard these decrees as either invalid or as practical responses to a particular situation without wider implications.
Шығуы және тарихы
Кеңестің басты мақсаты – Авиньон папалығынан кейін туындаған жағдайдан келіп пайда болған Папалық схизманы аяқтау еді. 1377 жылы Папа Григорий XI-нің Римге оралуы, одан кейін 1378 жылы оның қайтысы және оның ізбасары Папа Урбан VI-ның даулы сайлануы бірнеше кардиналдың қарсы шығуына және 1378 жылы Авиньонда бәсекелес папаның сайлануына әкелді. Отыз жылдық схизмадан кейін, бәсекелес сарайлар Пиза соборын шақырып, екі талапкер папаны қызметтен шеттету және жаңа папа сайлау арқылы мәселені шешуге тырысты. Кеңес мұндай жағдайда епископтардың жиналысы, тіпті ол Рим епискобы болса да, бір ғана епископтан артық билікке ие екенін мәлімдеді. Антипапа Александр V және оның ізбасары Иоанн XXIII (20 ғасырғы Иоанн XXIII Папасымен шатастырмау керек) кең қолдауға ие болғанымен, әсіресе Авиньон антипапасының есебінен, схизма сақталды, енді екі емес, үш талапкер болды: Римдегі Григорий XII, Авиньондағы Бенедикт XIII және Иоанн XXIII. Сондықтан, Рим және Венгрия королі (кейін Киелі Рим императоры) Зигизмунд сияқты көптеген адамдар мәселені шешу үшін тағы бір собор шақыруды талап етті. Бұл кеңесті Иоанн XXIII шақырды және ол 1414 жылдың 16 қарашасынан 1418 жылдың 22 сәуіріне дейін Германияның Констанц қаласында өтті. Кеңеске шамамен 29 кардинал, 100 «заң және дінтану ғылымдарының докторы», 134 абат және 183 епископ пен архиепископ қатысты.
The council's main purpose was to end the Papal schism which had resulted from the confusion following the Avignon Papacy. Pope Gregory XI's return to Rome in 1377, followed by his death (in 1378) and the controversial election of his successor, Pope Urban VI, resulted in the defection of a number of cardinals and the election of a rival pope based at Avignon in 1378. After thirty years of schism, the rival courts convened the Council of Pisa seeking to resolve the situation by deposing the two claimant popes and electing a new one. The council claimed that in such a situation, a council of bishops had greater authority than just one bishop, even if he were the bishop of Rome. Though the elected Antipope Alexander V and his successor, Antipope John XXIII (not to be confused with the 20th century Pope John XXIII), gained widespread support, especially at the cost of the Avignon antipope, the schism remained, now involving not two but three claimants: Gregory XII at Rome, Benedict XIII at Avignon, and John XXIII. Therefore, many voices, including Sigismund, King of the Romans and of Hungary (and later Holy Roman Emperor), pressed for another council to resolve the issue. That council was called by John XXIII and was held from 16 November 1414 to 22 April 1418 in Constance, Germany. The council was attended by roughly 29 cardinals, 100 "learned doctors of law and divinity", 134 abbots, and 183 bishops and archbishops.
Қатысушылар
1414 жылы Рождество қарсаңында келген Зигмунд шіркеудің императорлық қорғаушысы ретінде кеңестің барысына терең және үздіксіз әсер етті. Кеңестегі жаңалық – епископтар жеке-жеке дауыс берудің орнына ұлттық блоктар бойынша дауыс берді. Ұлттар бойынша дауыс беруді көбінесе ағылшын, неміс және француз мүшелері ұсынды. Университеттердегі "ұлттарды" үлгі еткен бұл шараның заңдылығы күмәнді болғанмен, 1415 жылдың ақпан айында қабылданып, содан бері тәжірибеде қолданылып келді, бірақ кеңестің ешбір ресми шешімімен бекітілген жоқ. Төрт "ұлт" – Англия, Франция, Италия және Германия, ал поляктар, венгрлер, даттар және скандинавиялықтар немістермен бірге есептелді. Италиялық өкілдер қатысушылардың жартысын құраса да, жиырма депутат және үш епископ жіберген ағылшындармен тең ықпалға ие болды. Испан депутаттары (Португалия, Кастилия, Наварра және Арагоннан) бастапқыда қатыспаған, бірақ жиырма бірінші сессияда кеңеске қосылып, келген кезде бесінші ұлт құрады.
Sigismund arrived on Christmas Eve 1414 and exercised a profound and continuous influence on the course of the council in his capacity of imperial protector of the church. An innovation at the council was that instead of voting as individuals, the bishops voted in national blocs. The vote by nations was in great measure the initiative of the English, German, and French members. The legality of this measure, in imitation of the "nations" of the universities, was more than questionable, but during February 1415 it carried and thenceforth was accepted in practice, though never authorized by any formal decree of the council. The four "nations" consisted of England, France, Italy, and Germany, with Poles, Hungarians, Danes, and Scandinavians counted with the Germans. While the Italian representatives made up half of those in attendance, they were equal in influence to the English, who sent twenty deputies and three bishops. The Spanish deputies (from Portugal, Castile, Navarre and Aragon), initially absent, joined the council at the twenty first session, constituting upon arrival the fifth nation.