1123 жылғы Рим Католик Соборы

Кіріспе

1123 жылғы Рим-католик синоды Латеранның бірінші соборы – Католик шіркеуі мойындаған 9-шы экуменикалық собор. Оны папа Калликст II 1122 жылдың желтоқсанында, Вормс конкордатынан кейін шақырған. Собордың мақсаты – діни қызметтерге байланысты лауазымдарды дінсіз адамдардың беруіне тоқтау салу, епископтар мен аббаттарды сайлаудағы әлемдік ықпалды жою, рухани және дүниелік істерді ажыратуды нақтылау, рухани биліктің тек шіркеуде ғана екенін бекіту және қасиетті Рим императорының папа сайлауына әсер ету құқығын жою болды. Собордың қатысушыларының саны көп болды: 1123 жылдың наурыз айында Римде 300 епископ пен 600-дан астам аббат жиналды, ал Калликст II жеке өзі төрағалық етті. Собор барысында Вормс конкордатының қаулылары оқылып, бекітілді. Сонымен қатар, басқа да қаулылар қабылданды.

Өмірбаян

Бірінші Латеран кеңесін Папа Калликст II шақырды, оның билігі 1119 жылдың 1 ақпанында басталды. Ол Грегори VII папаның тұсында басталган Инвеституралық дауға нүкте қойды. Бұл мәселелер шиеленісті болды және шамамен бір ғасыр бойы аяусыз жалғасты. Папалыққа сайланғанға дейін Гвидо деп аталған, Гвидо Бургундия графы Вильгельм I-нің ұлы еді. Соңғысы Гвидоның Генрих V қасиетті Рим императорына қарсы батыл және тікелей шабуылдарына риза болмады. Бірінші Латерандық собор Вормс конкордатын бекіту үшін шақырылды. Кеңеске католик Еуропасының түкпір-түкпірінен келген үш жүзге жуық епископ және алты жүз аббат қатысты. Ол 1123 жылдың 18 наурызында өтті. Сондай-ақ, симонияға, дін қызметкерлері арасындағы заңсыз қатынастарға, шіркеуді тонаушыларға және шіркеу құжаттарын жалғандауға қарсы қаулылар қабылданды; сонымен қатар, кеңес крестшілерге берілетін кешірімді растады. Өмірінің соңғы жылдарында Калликст II Грегори VII папаның билігінің соңында болған шіркеудің мәртебесін сақтауға тырысты. Ол Римдегі шіркеулерді қайта ұйымдастырып, реформалады, Констанц Конрадын қанонизациялады, Питер де Брюидің үйретітерін айыптады, Англияның Генрих I-нің қарсылығына қарамастан Йорк епискобы Тёрстонды бекітті және Йорктің Кантербериден тәуелсіздігін нығайтты. Калликст II 1124 жылдың 13 желтоқсанында қайтыс болды, оның орнын Папа Хонорий II басты. Калликст II Германия мен шіркеу арасындағы шартты, бірақ тұрақты бейбітшілікті қамтамасыз еткен күшті тұлға еді. Вормс конкордаты мен Бірінші Латерандық собор патшалардың папа мен епископтарды тағайындауға құдайдан берген құқығына сенуді түбірінен өзгертті және шіркеу мен мемлекеттің мәнін мәңгілікке өзгертті.

Кеңестің нәтижелері

Латеран I – 1123–1215 жылдар аралығында өткен төрт Латеран соборының біріншісі. Алғашқысы тұжырымдамасы жағынан аса жаңалық емес, сондай-ақ, шұғыл теологиялық мәселені шешу үшін шақырылмаған. Көбінесе, Папа Калликст II соборды Рим мен оның төңірегінде бірнеше жыл бойы өткен түрлі жиналыстар мен келісімдерді бекіту үшін шақырды. Ең маңызды мәселе – шамамен бір ғасыр бойы талас-тартыс пен ашық соғысқа ұласқан Инвеститура дауы. Мәселе Киелі Рим императорының папаны, епископтар мен дін қызметкерлерін тағайындауға ертеден бері даулап келген құқығына байланысты болды. Императорлар оларды қандай да бір дүниелік нысанмен – мысалы, қылыш немесе жезден – және рухани биліктің белгісі – жүзік, митра және таяқпен киген. Сауатсыз халық үшін епископ немесе аббат енді патшаның бағыныштысы болып көрінетін және өзінің лауазымын патшаға қарызды болар еді. Бұл мәселе XI ғасырдың бірінші жартысында Рим мен папаның Киелі Рим императорынан тәуелсіздік іздеген кезде күрт өршіді. Бұл мәселе Папа Григорий VII билігінде және оның Генрих IV, Киелі Рим императорымен болған шайқастарында орталық мәселе болды. Бұл мәселе ешқашан толық шешілген жоқ. Германияда римдік дін қызметкерлері мен епископтардың жылдар бойы оқытуы мен тәрбиелеуі білімді буынның патшалардың құдайдан берген құқығын мойынламауына әкелді. Үшінші Латеран соборы мен Төртінші Латеран соборы, әдетте, Латеран I-ге қарағанда әлдеқайда маңызды деп есептеледі. Дегенмен, Латеран I Батыста алғаш рет кең ауқымды собор өткізілген кезді белгіледі. Бұрынғы барлық соборлар Шығыста өткен және грек теологтары мен философтарының басымдығында болды. Англияның Стефен мен Англияның Генрих I-нің қызы Матильда арасындағы күрес кезінде ағылшын шіркеуі нормандардың қатаң бақылауынан шығып кетті. Стефен саяси бақылауға ие болу үшін шіркеуге көп жеңілдіктер жасауға мәжбүр болды. Тарихшылар оның билігін апат деп санайды, оны Анархия деп атайды. Саяси қажеттіліктен Киелі Рим императорлары өздерінің мемлекеттеріндегі епископтарды тікелей тағайындаудан тартынды. Бірақ іс жүзінде бұл процесс белгілі бір деңгейде жалғасты. Дін мен мемлекеттің ажыратылуы мәселесі басқа бағытта қарастырылды. Латеран I-ге тән барлық Грегориандық реформалардың ішінде дін қызметкерлерінің бойдақ болуы ең табыстысы болды. Симония шектелді. Уақыт өте келе, шіркеу саясатына дүниелік араласу жалғасып, бірақ Инвеститура дауынан өзгеше жолдармен көрінді. Кейбір тарихшылар Вормс конкордаты мен Латеран I-де оның қайталауы шіркеудің абыройын сақтау үшін жасалған шаралар емес, басқаша ештеңе емес деп санайды. Генрих V, Киелі Рим императоры өз мемлекетінің ішінде епископтарды тағайындауын жалғастырды. Оның папалық билікке деген ықпалы анық түрде әлсіреді. Сол кезде Вормс конкордаты Генрих V-тің Киелі Рим империясындағы ұлы жеңісі деп жарияланды. Ол империяның ішіндегі және сыртындағы соңғы соғыстардың көпшілігін тоқтатуға көмектесті. Ақырында Генрих V әлсіреген мемлекеттің монархі ретінде қайтыс болды.

Lateran I was the first of four Lateran Councils between the years 1123–1215. The first was not very original in its concept, nor one called to meet a pressing theological question. For the most part, Pope Callixtus II summoned the council to ratify the various meetings and concords which had been occurring in and around Rome for several years. The most pressing issue was that of the Investiture Controversy which had consumed nearly a century of contention and open warfare. At the heart of the question was the ancient right of the Holy Roman Emperor to name the pope as well as bishops and priests. These would be invested with some secular symbol such as a sword or scepter and the spiritual authority represented by a ring, miter and crosier. To an illiterate population, it appeared the bishop or abbot was now the king’s inferior and owed his position to the king. This issue came to the fore in the first part of the eleventh century when Rome and the pope sought autonomy from the Holy Roman Emperor. It had been a central issue in the reign of Pope Gregory VII and his battles with Henry IV, Holy Roman Emperor. The issue was never settled. Years of teaching by Roman trained priests and bishops in Germany had led to an educated generation which rejected the idea of divine right of kings. The Third Lateran Council and the Fourth Lateran Council are generally considered to be of much greater significance than Lateran I. However, Lateran I marked the first time a general and large Council had been held in the West. All previous Councils had been in the East and dominated by Greek theologians and philosophers. In the struggle between Stephen of England and Matilda, the daughter of Henry I of England, the English Church slipped away from the close control the Normans had exercised. Stephen was forced to make many concessions to the Church to gain some element of political control. Historians have largely considered his rule to be a disaster, calling it The Anarchy. Because of political necessity, the Holy Roman Emperors were restrained from directly naming bishops in the kingdom. In practicality, the process continued to a certain extent. The issue of separation of church and state was simply recast in a different direction. Of all the Gregorian Reforms which were embodied by Lateran I, celibacy of the clergy was the most successful. Simony was curtailed. As time progressed, secular interference into the politics of the Church was seen to continue, albeit in different ways from that of the Investiture Controversy. It has been argued by some historians that the Concordat of Worms and its reiteration by Lateran I were little more than face saving measures by the Church. Henry V, Holy Roman Emperor continued to name bishops within his kingdom. His control over the papacy was definitely abated. At the time, the Concordat of Worms was proclaimed as a great victory for Henry V inside the Holy Roman Empire. It did serve to constrain much of the most recent warfare in and outside the empire. In the end, Henry V died the monarch of a much diminished kingdom.