Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пункцияланған карталарды сұрыптау машинасы – перфокарталар жиынтығын сұрыптауға арналған машина. Сұрыптау, бірлік тіркеу құралдарын қолдана отырып перфокарталардағы деректерді өңдейтін көптеген мекемелерде маңызды операция болды. Көптеген процестердің жұмыс ағыны карталар жиынтығын карталардағы деректерге сәйкес белгілі бір ретпен орналастыруды қажет етті. Бір жиын карталар әртүрлі өңдеу қадамдары үшін әртүрліше сұрыпталуы мүмкін. IBM 80 сериялы сұрыптағыштар – танымал сұрыптағыштар отбасы, кіріс карталарын таңдалған бағандағы тесіктерге және сұрыптағыштың параметрлеріне байланысты 13 қалтаның біріне сұрыптайтын.
A punched card sorter is a machine for sorting decks of punched cards. Sorting was a major activity in most facilities that processed data on punched cards using unit record equipment. The work flow of many processes required decks of cards to be put into some specific order as determined by the data punched in the cards. The same deck might be sorted differently for different processing steps. A popular family of sorters, the IBM 80 series sorters, sorted input cards into one of 13 pockets depending on the holes punched in a selected column and the sorter's settings.
Негізгі жұмыс
Карталарды сұрыптаушының негізгі жұмысы – перфокартаны алып, бір бағанды тексеріп, картаны таңдалған қалтаға салу. Перфокартада он екі қатар, ал сұрыптаушыда он үш қалта болады; бір қалта бос жағдайларға, қабылдамауға және қателерге арналған. Карталар әдетте сұрыптаушы арқылы беті төмен қарап, төменгі жиегімен ("9 жиегі") бірінші болып өткізіледі. Әр карта сұрыптаушыдан өткен кезде, бір баған металл щетканың немесе оптикалық сенсордың астынан өтетіндей етіп, кішкентай металл щетка немесе оптикалық сенсор орналастырылған. Сол бағандағы тесіктер және сұрыптаушы баптаулары картаның қай қалтаға бағытталуын анықтайды. Бұл бағыттау сұрыптаушының тамақтану механизмімен бойымен созылған металл жолақтарға (немесе шүмектерге) картаны сыға беру арқылы жасалады. Әрбір жолақ шығыс қалталарының бірінің үстінде аяқталады, осылайша карта белгіленген қалтаға бағытталады.
The basic operation of a card sorter is to take a punched card, examine a single column, and place the card into a selected pocket. There are twelve rows on a punched card, and thirteen pockets in the sorter; one pocket is for blanks, rejects, and errors. Cards are normally passed through the sorter face down with the bottom edge ("9 edge") first. A small metal brush or optical sensor is positioned so that, as each card goes through the sorter, one column passes under the brush or optical sensor. The holes sensed in that column together with the settings of the sorter controls determine which pocket the card is to be directed to. This directing is done by slipping the card into a stack of metal strips (or chute blades) that run the length of the sorter feed mechanism. Each blade ends above one of the output pockets, and the card is thus routed to the designated pocket.
Сорталау операциялары
Көп бағанды сұрыптау әдетте ең аз маңызды бағанды сұрыптау арқылы, содан кейін бағаннан бағанға, ең маңызды бағанға дейін жүргізілді. Бұл ең аз мәнді цифр радиксімен сұрыптау деп аталады. Сандық бағандарда 0–9 қатарларында бір тесік, мүмкін 11–12 қатарларында белгі тесіктері болады және оларды сұрыптаушыдан бір рет өткізу арқылы сұрыптауға болады. Әліптелік бағандарда 12, 11 немесе 0 қатарларында аймақтық тесік, 1–9 қатарларының бірінде сандық тесік болады және оларды сол бағанда екі рет сұрыптаушы арқылы бірнеше немесе барлық карталарды өткізу арқылы сұрыптауға болады. Тесілген карта кодтарының толық мәліметтері үшін Тесілген карта#IBM 80 бағандық формат және таңба кодтарын қараңыз. Әліптелік сұрыптау үшін бірнеше әдістер қолданылды, бұл нақты сұрыптау құрылғысының мүмкіндіктеріне және сұрыпталатын деректердің ерекшеліктеріне байланысты. 082 және одан бұрынғы сұрыптау құрылғыларында жиі қолданылатын әдіс – карталарды бір бағанда екі рет сұрыптау, біріншіден 1–9 сандық қатарларында, содан кейін 12, 11 және 0 аймақтық қатарларында (немесе керісінше, аймақтық қатарлар бірінші, содан кейін сандық қатарлар) сұрыптау. Операторлардың ауыстырғыштары әр баған үшін картаның екінші өтуі үшін 1–9 қатарларын «өшіру» арқылы аймақтық сұрыптауға мүмкіндік береді. Карта кодтарына басқа арнайы таңбалар мен тыныш белгілер қосылды, бір бағанға үшке дейін тесік (және 1964 жылы EBCDIC енгізілген кезде бір бағанға алты тесікке дейін) кіретін болды. 083 және 084 сұрыптау құрылғылары осы бірнеше цифрлы немесе бірнеше аймақтық тесіктерді таниды және оларды қателер жинағышқа сұрыптайды.
Multiple column sorting was commonly done by first sorting the least significant column, then proceeding, column by column, to the most significant column. This is called a least significant digit radix sort. Numeric columns have one punch in rows 0 9, possibly a sign overpunch in rows 11 12, and can be sorted in a single pass through the sorter. Alphabetic columns have a zone punch in rows 12, 11, or 0, a digit punch in one of the rows 1 9, and can be sorted by passing some or all of the cards through the sorter twice on that column. For more details of punched card codes see Punched card#IBM 80 column format and character codes. There were several methods used for alphabetical sorting, depending on the features provided by the particular sorter and the characteristics of the data to be sorted. A commonly used method on the 082 and earlier sorters was to sort the cards twice on the same column, first on digit rows 1 9, then on the zone rows 12, 11, and 0 (or vice versa, zone rows first then digit rows). Operator switches allow zone sorting by "switching off" rows 1 9 for the second pass of the card for each column. Other special characters and punctuation marks were added to the card code, involving as many as three punches per column (and in 1964 with the introduction of EBCDIC as many as six punches per column). The 083 and 084 sorters recognized these multiple digit or multiple zone punches, sorting them to the error pocket.