Тайсё дәуірі: Жапония тарихындағы «үлкен әділеттілік» кезеңі

Кіріспе

1912-1926 жылдардағы Жапония тарихының кезеңі, император Тайшо билігі тұсында. Бұл кезең 1912 жылдың 30 шілдесінен 1926 жылдың 25 желтоқсанына дейін, император Тайшоның билік ету кезеңімен бірге жүрді. Жаңа император денсаулығы нашар болғандықтан, саяси билік ескі олигархиялық топтан (немесе генродан) Жапонияның императорлық диетасына және демократиялық партияларға көшті. Осылайша, бұл дәуір Тайшо демократиясы деп аталатын либералдық қозғалыстың кезі деп есептеледі; ол әдетте одан бұрынғы хаостық Мейдзи дәуірінен және кейінгі, әскеришілдікпен билік еткен Шова дәуірінің алғашқы кезеңінен ерекшеленеді.

Этимология

Тайшодағы (大正) екі канджи таңбасы классикалық қытайлық И Цзиннің мәтінінен алынған: (аударма: "Ұлы даму туралық арқылы жетеді, және осы – Аспанның Даосы"). Бұл термин шамамен "ұлы туралық" немесе "ұлы әділдік" деп түсіндірілуі мүмкін.

Мэйдзи мұрасы

1912 жылдың 30 шілдесінде император Мэйдзи қайтыс болды және тәж мұрагері Йосихито Жапония императоры ретінде таққа отырды. Таққа отыру рәсімінде жаңадан таққа отырған император өзінің билік кезеңінің атауын Тайшо, яғни «үлкен әділдік» деп жариялады. Мейдзи дәуірінің соңы үкіметтің, ішкі және сыртқы инвестициялардың, қорғаныс бағдарламаларының, несиелердің таусылуының және қарыздарды төлеуге жеткілікті шетелдік резервтердің болмауымен сипатталды. Мейдзи дәуірінде батыс мәдениетінің ықпалы да жалғасты. Кобаяси Киёчика сияқты көрнекті суретшілер укиё-э стилінде жұмыс істеуді жалғастыра отырып, батыс сурет салу тәсілдерін қабылдады; ал Окакура Какудзо сияқты басқалары дәстүрлі жапон суретіне қызығушылық танытты. Мори Огай сияқты жазушылар батыста оқып, батыс елдерінің дамуына байланысты адам өмірі туралы әртүрлі көзқарастарды Жапонияға әкелді. 1868 жылғы Мейдзи реставрациясынан кейінгі оқиғалар көптеген ішкі және сыртқы экономикалық және саяси мақсаттардың орындалуын қамтамасыз етті – Жапония басқа Азия елдерінің отаршылдық тағдырына ұшырамастан, сонымен қатар коммунизм мен социализмге әлемдік қызығушылықтың артуымен және қалалық пролетариаттың дамуымен қатар жаңа интеллектуалдық қозғалысқа әкелді. Әйелдердің толық сайлау құқығы, әлеуметтік әл-ауқат, жұмысшылардың құқықтары және бейбіт наразылықтар ерте социалистік қозғалыстың идеалдары болды. Дегенмен, үкіметтің социалистік қызметке тигізген қысымы радикалды әрекеттерге және одан да күшті репрессияларға әкелді, нәтижесінде 1906 жылы құрылған Жапония социалистік партиясы (Жапония социалистік партиясы) құрылғаннан кейін бір жыл өткен соң таратылды және социалистік қозғалыс 1906 жылы жалпы сәтсіздікке ұшырады. Тайшо дәуірінің басталуы 1912-13 жылдардағы Тайшо саяси дағдарысымен белгіленді, ол бұрынғы келісім саясатын бұзды. Сайонжи Кинмочи әскери бюджетті қысқартуға тырысқанда, әскери министр отставкаға келіп, Риккен Сейюкай кабинетін құлатты. Ямагата Аритомо да, Сайонжи да қайтадан қызметке кірісуден бас тартты, ал генро жағдайдан шығу жолын таба алмады. Әскери кабинеттің манипуляциясына және Кацура Тароның үшінші мерзімге қайта шақырылуына байланысты халықтың наразылығы генро саясатын тоқтату туралы талаптарды күшейтті. Ескі саяхатшылардың қарсылығына қарамастан, консервативті күштер 1913 жылы өздерінің партиясын құрды – Риккен Досикай, ол 1914 жылдың соңында Сейюкайдан басымдық алып, палатада көпшілік дауысқа ие болды. 1913 жылдың 12 ақпанында Ямамото Гоннохиое Кацураның орнына премьер-министр болды. 1914 жылдың сәуірінде Окума Шигенобу Ямамотоны алмастырды. Тәж мұрагері Йосихито 1900 жылдың 10 мамырында Садако Кудзоға үйленді. Олардың таққа отыру рәсімі 1915 жылдың 11 қарашасында өтті.

On 30 July 1912, Emperor Meiji died and Crown Prince Yoshihito succeeded to the throne as Emperor of Japan. In his coronation address, the newly enthroned Emperor announced his reign's [[Japanese era name (era name) Taishō, meaning "great righteousness". The end of the Meiji period was marked by huge government, domestic, and overseas investments and defense programs, nearly exhausted credit, and a lack of foreign reserves to pay debts. The influence of Western culture experienced in the Meiji period also continued. Notable artists, such as Kobayashi Kiyochika, adopted Western painting styles while continuing to work in ukiyo e; others, such as Okakura Kakuzō, kept an interest in traditional Japanese painting. Authors such as Mori Ōgai studied in the West, bringing back with them to Japan different insights on human life influenced by developments in the West. The events following the Meiji Restoration in 1868 had seen not only the fulfillment of many domestic and foreign economic and political objectives—without Japan suffering the colonial fate of other Asian nations—but also a new intellectual ferment, in a time when there was worldwide interest in communism and socialism and an urban proletariat was developing. Universal male suffrage, social welfare, workers' rights, and nonviolent protests were ideals of the early leftist movement. Government suppression of leftist activities, however, led to more radical leftist action and even more suppression, resulting in the dissolution of the Japan Socialist Party (1906) (Japan Socialist Party) only a year after its founding and general failure of the socialist movement in 1906. The beginning of the Taishō period was marked by the Taishō political crisis in 1912–13 that interrupted the earlier politics of compromise. When Saionji Kinmochi tried to cut the military budget, the army minister resigned, bringing down the Rikken Seiyūkai cabinet. Both Yamagata Aritomo and Saionji refused to resume office, and the genrō were unable to find a solution. Public outrage over the military manipulation of the cabinet and the recall of Katsura Tarō for a third term led to still more demands for an end to genrō politics. Despite old guard opposition, the conservative forces formed a party of their own in 1913, the Rikken Dōshikai, a party that won a majority in the House over the Seiyūkai in late 1914. On February 12, 1913, Yamamoto Gonnohyōe succeeded Katsura as prime minister. In April 1914, Ōkuma Shigenobu replaced Yamamoto. Crown Prince Yoshihito married Sadako Kujō on 10 May 1900. Their coronation took place on November 11, 1915.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Қытайдағы үстемдік

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония жеңімпаз одақтас державалардың жағында соғысып, Азиядағы ықпалын кеңейтіп, солтүстік экваторлық Тынық мұхитындағы аумақтық иеліктерін арттырды. 1914 жылдың 23 тамызында Жапония Германияға соғыс жариялады және тез арада Қытайдың Шандун провинциясы мен Тынық мұхитының солтүстігіндегі Мариан, Каролина және Маршалл аралдарындағы Германияның жалға берілген аумақтарын басып алды. 7 қарашада Цзяочжоу Жапонияға берілді. Батыс одақтастары Еуропадағы соғысқа ауыр түрде тартылғандықтан, Жапония 1915 жылдың қаңтарында Қытай үкіметіне жиырма бір талапты (対華二十一ヶ条要求;) ұсынып, Қытайдағы өзінің позициясын нығайтуға тырысты. Германияның Маньчжурия мен Ішкі Монғолиядағы иеліктерін кеңейтуден басқа, Жапония Қытайдың орталық аймағындағы ірі кен және металлургия кешеніне бірлескен иелік құруды, Қытайдың жағалау аймақтарын үшінші мемлекетке беруіне немесе жалға беруіне тыйым салуды, сондай-ақ саяси, экономикалық және әскери бақылаулардың басқа да түрлерін талап етті. Бұл талаптар орындалған жағдайда Қытай Жапонияның протекторатына айналуы мүмкін еді. Қытай үкіметімен келіссөздердің баяу жүргеніне, Қытайда жапонға қарсы кең таралған сезімдерге және халықаралық айыптауларға байланысты Жапония 1915 жылдың мамырында талаптардың соңғы тобын қайтаруға мәжбүр болды, содан кейін келісімдерге қол қойылды. Жапонияның Қытайдың солтүстігіндегі және Азияның басқа аймақтарындағы гегемониясы басқа халықаралық келісімдер арқылы жеңілдетілді. 1916 жылы Ресеймен жасалған келісім Жапонияның Маньчжурия мен Ішкі Монғолиядағы ықпалын одан әрі нығайтуға көмектесті, ал 1917 жылы Франция, Ұлыбритания және АҚШ-пен жасалған келісімдер Жапонияның Қытай мен Тынық мұхитының солтүстігіндегі аумақтық табыстарын мойындады. 1917 және 1918 жылдардағы Нишихара несиелері (Токионың Пекиндегі өкілі Нишихара Камедзоның атымен аталған) Қытай үкіметіне көмектессе де, Қытайды Жапонияның қарызына одан да тереңірек түсірді. Соғыстың соңына қарай Жапония Еуропадағы одақтастарының қажетті соғыс материалдарына тапсырыстарды орындау арқылы елдің өнеркәсібін әртараптандыруға, экспортты арттыруға және Жапонияны алғаш рет борышкерден несие беруші елге айналдыруға көмектесті. 1917 жылы Ресей революциясынан кейін Ресей империясының құлдырауынан кейін Жапонияның Азиядағы күші артты. Бұл мүмкіндікті пайдалануды көздеген жапон әскері Байкал көліне дейін Сибирьді басып алуды жоспарлады. Ол үшін Жапония Қытаймен келісімге келіп, жапон әскерлерінің Қытай аумағы арқылы өтуіне рұқсат алуы керек болды. АҚШ-ты наразылыққа түсірмеу үшін күш қысқартылғанымен, 70,000-нан астам жапондық әскер 1918 жылдың шілдесінде Сібірге жіберілген Достасқандардың экспедициялық күшінің кішкентай бөлімдеріне қосылды, бұл Ресей Азамат соғысына Достасқандардың араласуының бір бөлігі болды. 1916 жылдың 9 қазанында Тераучи Масатаке Окума Шигенобудан премьер-министр қызметін қабылдады. 1917 жылдың 2 қарашасында Лансинг-Иши келісімі Жапонияның Қытайдағы мүдделерін мойындады және Ашық есік саясатын (門戸開放政策) сақтауға уәде берді. 1918 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін күріш бағасының өсуіне байланысты күріш көтерілісі болды. Ірі масштабтағы тәртіпсіздіктер мен қоғамдық тәртіптің құлдырауы Тераучи Масатаке үкіметінің құлауына әкелді.

World War I permitted Japan, which fought on the side of the victorious Allied Powers, to expand its influence in Asia and its territorial holdings in the north equatorial Pacific. Japan declared war on Germany on August 23, 1914, and quickly occupied German leased territories in China's Shandong and the Mariana, Caroline, and Marshall islands in the north Pacific Ocean. On November 7, Jiaozhou surrendered to Japan. With its Western allies heavily involved in the war in Europe, Japan sought further to consolidate its position in China by presenting the Twenty One Demands (対華二十一ヶ条要求; ) to the Government in January 1915. Besides expanding its control over German holdings, Manchuria and Inner Mongolia, Japan also sought joint ownership of a major mining and metallurgical complex in central China, prohibitions on China's ceding or leasing any coastal areas to a third power, and miscellaneous other political, economic and military controls, which, if achieved, would have reduced China to a Japanese protectorate. In the face of slow negotiations with the Chinese government, widespread anti Japanese sentiment in China and international condemnation forced Japan to withdraw the final group of demands and treaties were signed in May of 1915. Japan's hegemony in northern China and other parts of Asia was facilitated through other international agreements. One with Russia in 1916 helped further secure Japan's influence in Manchuria and Inner Mongolia, and agreements with France, Britain, and the United States in 1917 recognized Japan's territorial gains in China and the north Pacific. The Nishihara Loans (named after Nishihara Kamezo, Tokyo's representative in Beijing) of 1917 and 1918, while aiding the Chinese government, put China still deeper into Japan's debt. Toward the end of the war, Japan increasingly filled orders for its European allies' needed war material, thus helping to diversify the country's industry, increase its exports, and transform Japan from a debtor to a creditor nation for the first time. Japan's power in Asia grew following the collapse of the Imperial Russian government in 1917 after the Russian Revolution. Wanting to seize the opportunity, the Japanese army planned to occupy Siberia as far west as Lake Baikal. To do so, Japan had to negotiate an agreement with China allowing the transit of Japanese troops through Chinese territory. Although the force was scaled back to avoid antagonizing the United States, more than 70,000 Japanese troops joined the much smaller units of the Allied expeditionary force sent to Siberia in July 1918 as part of the Allied intervention in the Russian Civil War. On October 9, 1916, Terauchi Masatake took over as prime minister from Ōkuma Shigenobu. On November 2, 1917, the Lansing–Ishii Agreement noted the recognition of Japan's interests in China and pledges of keeping an Open Door Policy (門戸開放政策). From July to September 1918, rice riots erupted due to increasing price of rice. The large scale rioting and collapse of public order led to the end of Terauchi Masatake government.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапония: Тайшо демократиясы

Соғыстан кейінгі кезең Жапонияға бұрын-соңды болмаған өркендеу әкелді. Жапония 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясына әлемнің ірі әскери және өнеркәсіптік державаларының бірі ретінде қатысты және жаңа халықаралық тәртіптің "Үлкен Бес" елдерінің бірі ретінде ресми түрде танылды. Токиоға Ұлттар Лигасы Кеңесінің тұрақты мүшелігі берілді және бейбіт келісім Германияның Шандондағы құқықтарын Жапонияға беруді растады, бұл жапонға қарсы тәртіпсіздіктерге және бүкіл Қытайда жаппай саяси қозғалысқа әкелді. Сол сияқты, Германияның бұрынғы Солтүстік Тынық мұхиты аралдары Жапонияның мандатына берілді. Жапония соғыстан кейінгі одақтастардың Ресейге жасаған араласуына да қатысты және одақтастардың соңғы күштері болып (1925 жылы елден шықты). Бірінші дүниежүзілік соғыстағы өзінің шағын рөліне және Батыс державаларының бейбіт келісімде нәсілдік теңдік туралы талабын қабылдамауына қарамастан, Жапония соғыстың соңында халықаралық саясатта маңызды ойыншы ретінде көтерілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияда ғасыр басынан бері дамып келе жатқан екі партиялық саяси жүйе жетілді, осы кезең "Тайшо демократиясы" деп аталды. 1918 жылы Сайонжидің қолдауындағы Хара Такаши, соғысқа дейінгі Сейюкай кабинеттерінде үлкен ықпал еткен, премьер-министр болып қызмет еткен алғашқы қарапайым адам болды. Ол үкіметтегі ұзақ жылдар бойы қалыптасқан байланыстарын пайдаланып, аман қалған генро мен Тәуелсіздер палатасының қолдауын алды және әскери министр ретінде Танака Гиичиді тағайындады, ол өзінің алдыңғыларына қарағанда азаматтық-әскери қарым-қатынастарды жақсы бағалады. Дегенмен, Хараның алдында үлкен мәселелер тұрды: инфляция, жапон экономикасын соғыстан кейінгі жағдайларға бейімдеу қажеттілігі, шетелдік идеялардың ағыны және жаңадан пайда болған жұмысшылар қозғалысы. Кабинет соғыстан кейінгі проблемаларға соғысқа дейінгі шешімдерді қолданды және үкіметті реформалауға көңіл бөлмеді. Хара Сейюкай көпшілігін уақытпен сынақтан өткен әдістер арқылы, жаңа сайлау заңдары мен сайлау округтерін қайта бөлу арқылы қамтамасыз етуге тырысты және үкімет қаржыландыратын ірі қоғамдық жұмыстар бағдарламаларын бастады. Халықтың өсіп келе жатқан мемлекеттік қарыз бен сайлаушылардың бұрынғы ең төменгі салықтық талаптарын сақтаған жаңа сайлау заңдарына наразылығы күшейді. Жалпыға бірдей сайлау құқығы мен ескі саяси партиялар желісін тарату туралы талаптар көтерілді. Студенттер, университет профессорлары және журналистер, еңбек одақтарының қолдауымен және демократиялық, социалистік, коммунистік, анархистік және басқа да батыс ойлау мектептерінің ықпалымен 1919 және 1920 жылдары жалпы еркек сайлау құқығын қолдап үлкен, бірақ тәртіпті қоғамдық демонстрациялар ұйымдастырды. Жаңа сайлаулар тағы бір Сейюкай көпшілігін әкелді, бірақ оның үстемдігі шағын болды. Сол кездегі саяси ортада социалистік және коммунистік партиялар сияқты жаңа партиялар көбейді. Осы саяси қозғалыстың ортасында 1921 жылы Хара ашулы теміржолшының қолынан қаза тапты. Харадан кейін партиялық емес премьер-министрлер мен коалициялық кабинеттер кезегі келді. Кең сайлаушылар, солшыл билік пен Батыс халықтық мәдениетінің ағынынан туындаған әлеуметтік өзгерістердің өсуі 1925 жылы Бейбітшілікті сақтау заңының қабылдануына әкелді, ол саяси құрылымдағы кез келген өзгерістерді немесе жеке меншікті жоюды тыйым салды. 1921 жылы, соғыс аралық кезеңде Жапония әлемдегі бірінші арнайы жобаланған әуе кемесі болып табылатын "Хошо" атты жапондық әуе кемесін жасады. Кейіннен Жапония әуе кемелері флотын дамытты. Тұрақсыз коалициялар мен парламенттегі бөлінушілік Конституциялық үкімет қауымдастығының; 憲政会; Кенсейкай және Конституциялық Демократиялық партияның; 立憲民政党; 1927 жылы Риккен Минсейтоға бірігуіне әкелді. Риккен Минсейто платформасы парламенттік жүйеге, демократиялық саясатқа және әлемдік бейбітшілікке берілді. Содан кейін 1932 жылға дейін Сейюкай мен Риккен Минсейто билікте кезектесіп отырды. Саяси қайта құрулар мен тәртіпті үкіметке деген үмітке қарамастан, ішкі экономикалық дағдарыстар қай партия билікте болса да, оны қиын жағдайға түсірді. Фискалдық үнемдеу бағдарламалары мен Бейбітшілікті сақтау заңы сияқты консервативті үкіметтік саясатты қолдау туралы халыққа үндеулер – император мен мемлекет үшін құрбандықтар жасаудың моральдық міндетін еске салуды қоса алғанда – шешім ретінде ұсынылды. 1929 жылдың қазан айындағы американдық паниканың әсері әлі де әлем бойынша сезіліп жатқанда, жапон үкіметі 1930 жылдың қаңтарында ескі паритет бойынша алтын эмбаргосын жойды. Бұл екі соққы жапон экономикасына бірден түсті және ел ауыр депрессияға ұшырады. Риккен Минсейто премьер-министрі Осачи Хамагучиге 1930 жылы жасалған шабуылмен күшейген наразылықтың өсіп келе жатқан сезімі болды. Хамагучи шабуылдан аман қалды және ауыр жараларына қарамастан, қызметін жалғастыруға тырысты, бірақ келесі жылы отставкаға кесуге мәжбүр болды және көп ұзамай қайтыс болды.

The postwar era brought Japan unprecedented prosperity. Japan went to the 1919 Paris Peace Conference as one of the great military and industrial powers of the world and received official recognition as one of the "Big Five" nations of the new international order. Tokyo was granted a permanent seat on the Council of the League of Nations and the peace treaty confirmed the transfer to Japan of Germany's rights in Shandong, a provision that led to anti Japanese riots and a mass political movement throughout China. Similarly, Germany's former north Pacific islands were put under a Japanese mandate. Japan was also involved in the post war Allied intervention in Russia and was the last Allied power to withdraw (doing so in 1925). Despite its small role in World War I and the Western powers' rejection of its bid for a racial equality clause in the peace treaty, Japan emerged as a major actor in international politics at the close of the war. The two party political system that had been developing in Japan since the turn of the century came of age after World War I, gave rise to the nickname for the period, "Taishō Democracy". In 1918, Hara Takashi, a protégé of Saionji and a major influence in the prewar Seiyūkai cabinets, had become the first commoner to serve as prime minister. He took advantage of long standing relationships he had throughout the government, won the support of the surviving genrō and the House of Peers, and brought into his cabinet as army minister Tanaka Giichi, who had a greater appreciation of favorable civil military relations than his predecessors. Nevertheless, major problems confronted Hara: inflation, the need to adjust the Japanese economy to postwar circumstances, the influx of foreign ideas, and an emerging labor movement. Prewar solutions were applied by the cabinet to these postwar problems, and little was done to reform the government. Hara worked to ensure a Seiyūkai majority through time tested methods, such as new election laws and electoral redistricting, and embarked on major government funded public works programs. The public grew disillusioned with the growing national debt and the new election laws, which retained the old minimum tax qualifications for voters. Calls were raised for universal suffrage and the dismantling of the old political party network. Students, university professors, and journalists, bolstered by labor unions and inspired by a variety of democratic, socialist, communist, anarchist, and other Western schools of thought, mounted large but orderly public demonstrations in favor of universal male suffrage in 1919 and 1920. New elections brought still another Seiyūkai majority, but barely so. In the political milieu of the day, there was a proliferation of new parties, including socialist and communist parties. In the midst of this political ferment, Hara was assassinated by a disenchanted railroad worker in 1921. Hara was followed by a succession of nonparty prime ministers and coalition cabinets. Fear of a broader electorate, left wing power, and the growing social change engendered by the influx of Western popular culture together led to the passage of the Peace Preservation Law in 1925, which forbade any change in the political structure or the abolition of private property. In 1921, during the Interwar period, Japan developed and launched the Japanese aircraft carrier Hōshō, which was the first purpose designed aircraft carrier in the world. Japan subsequently developed a fleet of aircraft carriers that was second to none. Unstable coalitions and divisiveness in the Diet led the Constitutional Government Association; 憲政会; Kenseikai and the to merge as the Constitutional Democratic Party; 立憲民政党; Rikken Minseitō in 1927. The Rikken Minseitō platform was committed to the parliamentary system, democratic politics, and world peace. Thereafter, until 1932, the Seiyūkai and the Rikken Minseitō alternated in power. Despite the political realignments and hope for more orderly government, domestic economic crises plagued whichever party held power. Fiscal austerity programs and appeals for public support of such conservative government policies as the Peace Preservation Law—including reminders of the moral obligation to make sacrifices for the emperor and the state—were attempted as solutions. While the impact of the American panic of October 1929 was still reverberating throughout the world, the Japanese government lifted the gold embargo at the old parity in January 1930. These two blows struck the Japanese economy simultaneously, and the country was plunged into a severe depression. There was a sense of rising discontent that was heightened with the assault upon Rikken Minseitō prime minister Osachi Hamaguchi in 1930. Though Hamaguchi survived the attack and tried to continue in office despite the severity of his wounds, he was forced to resign the following year and died not long afterwards.

Коммунизм мен социализм және Жапонияның жауабы

1922 жылы Ресейде болшевиктердің жеңісі және олардың әлемдік революцияға деген үміті Коминтерн құрылуына әкелді. Коминтерн Шығыс Азиядағы сәтті революцияға жету үшін Жапонияның маңызды екенін түсінді және 1922 жылдың шілдесінде құрылған Жапон Коммунистік партиясын құру үшін белсенді жұмыс істеді. 1923 жылы Жапон Коммунистік партиясының жарияланған мақсаттарына жұмысшы және шаруа табының бірігуі, Кеңес Одағының мойындалуы, сондай-ақ жапон әскерлерінің Сібірден, Сахалинден, Қытайдан, Кореядан және Тайваньнан шығарылуы кірді. Келесі жылдары билік партияны басуға тырысты, әсіресе Тораномон оқиғасынан кейін, жапон марксистік ойшылдарының ықпалымен радикалды студент принц-регент Хирохитоны өлтіруге тырысқанда. 1925 жылғы Бейбітшілікті сақтау заңы Жапониядағы коммунистік және социалистік элементтер таратып жүрген «қауіпті ойларға» тікелей жауап болды. 1925 жылғы жалпы сайлау заңымен сайлау заңдарының либерализациясы коммунистік кандидаттарға тиімді болды, тіпті Жапон Коммунистік партиясының өзіне тыйым салынған болатын. Алайда, 1928 жылғы жаңа Бейбітшілікті сақтау заңы коммунистердің ішкі жасырын партияларын тыйым салып, олардың күш-жігерін одан әрі қиындатты. Сол кездегі полиция аппараты социалистік қозғалысты бақылауға тырысқанда кең таралған және мұқият болды. 1926 жылға қарай Жапон Коммунистік партиясы жер астына түсірілді, 1929 жылдың жазында партия басшылығы дерлік жойылды, ал 1933 жылға қарай партия көбінесе ыдырап кетті. Паназияшылдық Мэйдзи реставрациясының басынан бері оңшыл саясаттың және консервативті милитаризмнің ерекшелігі болды, бұл 1870 жылдардағы соғысқа ұмтылыс саясатына үлкен үлес қосты. Бұрынғы самурайлар патриоттық қоғамдар мен «Қара мұхит қоғамы» сияқты барлау ұйымдарын құрды; 玄洋社; [[Генёша және оның кейінгі тармағы, «Қара аждаха қоғамы» немесе «Амур өзені қоғамы»; 黒竜会; [[Қара аждаха қоғамы. Бұл топтар ішкі және сыртқы саясатта белсенділік танытып, соғысқа жағдай жасауға көмектесті және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін ультраұлтшылдық мақсаттарды қолдады. Жапонияның Қытай мен Ресейдегі жеңістерінен кейін ультраұлтшылдар ішкі мәселелерге және социализм мен коммунизм сияқты қабылданған ішкі қауіптерге назар аударды.

The victory of the Bolsheviks in Russia in 1922 and their hopes for a world revolution led to the establishment of the Comintern. The Comintern realized the importance of Japan in achieving successful revolution in East Asia and actively worked to form the Japanese Communist Party, which was founded in July 1922. The announced goals of the Japanese Communist Party in 1923 included the unification of the working class as well as farmers, recognition of the Soviet Union, and withdrawal of Japanese troops from Siberia, Sakhalin, China, Korea, and Taiwan. In the coming years, authorities tried to suppress the party, especially after the Toranomon Incident when a radical student under the influence of Japanese Marxist thinkers tried to assassinate Prince Regent Hirohito. The 1925 Peace Preservation Law was a direct response to the perceived "dangerous thoughts" perpetrated by communist and socialist elements in Japan. The liberalization of election laws with the General Election Law in 1925 benefited communist candidates, even though the Japan Communist Party itself was banned. A new Peace Preservation Law in 1928, however, further impeded communist efforts by banning the parties they had infiltrated. The police apparatus of the day was ubiquitous and quite thorough in attempting to control the socialist movement. By 1926, the Japan Communist Party had been forced underground, by the summer of 1929 the party leadership had been virtually destroyed, and by 1933 the party had largely disintegrated. Pan Asianism was characteristic of right wing politics and conservative militarism since the inception of the Meiji Restoration, contributing greatly to the pro war politics of the 1870s. Disenchanted former samurai had established patriotic societies and intelligence gathering organizations, such as the "Black Ocean Society"; 玄洋社; [[Genyōsha and its later offshoot, the "Black Dragon Society" or "Amur River Society"; 黒竜会; [[Black Dragon Society. These groups became active in domestic and foreign politics, helped foment pro war sentiments, and supported ultra nationalist causes through the end of World War II. After Japan's victories over China and Russia, the ultra nationalists concentrated on domestic issues and perceived domestic threats such as socialism and communism.

Тайшоның сыртқы саясаты

Қытайдың жаңадан пайда болған ұлтшылдығы, Ресейде коммунистердің жеңісі және Шығыс Азиядағы АҚШ-тың күшейіп бара жатқан ықпалы – барлығы Жапонияның соғыстан кейінгі сыртқы саясатының мүдделеріне қарсы болды. Төрт жылдық Сібір экспедициясы және Қытайдағы әрекеттер, ірі ішкі шығындар бағдарламаларымен бірге, Жапонияның соғыс кезіндегі табысын сарқып жіберді. Жапония Азияда басымдыққа ие болуы үшін, тек бәсекеге қабілетті бизнес-практикалар, одан әрі экономикалық даму және өнеркәсіптік жаңғырту, соның ішінде заибацудың өсуіне қолдау көрсету арқылы ғана үміт ете алатын еді. Ұзақ жылдар бойы импортталатын тауарлар мен дамуға қажетті несиелердің маңызды көзі болған АҚШ, Жапон империализмін шектеу саясаты арқасында осы мақсатқа қатысты үлкен кедергі болып көрінді. Әскери дипломатиядағы халықаралық бетбұрыс – 1921-1922 жылдардағы Вашингтон конференциясы болды, ол Тынық мұхиты аймағында жаңа тәртіп орнатуға бағытталған бірқатар келісімдерді қабылдады. Жапонияның экономикалық қиындықтары теңіз күштерін дамытуды дерлік мүмкін емес етіп қойды, ал АҚШ-пен экономикалық, емес, әскери жарысқа түсу қажеттігін түсінген соң, жақындасу сөзсіз болды. Жапония Қытайдағы азамат соғысына қатысты бейтарап позицияны қабылдады, Қытайға өзінің гегемониясын кеңейту әрекеттерін тоқтатты және Қытайдың өзін-өзі дамытуын қолдау үшін АҚШ, Ұлыбритания және Франциямен бірікті. 1921 жылдың 13 желтоқсанында қол қойылған Төрт державаның аралдық иеліктері туралы келісімінде Жапония, АҚШ, Ұлыбритания және Франция Тынық мұхитындағы қалыпқа келген жағдайды мойындауға келісті, ал Жапония мен Ұлыбритания Англо-жапон альянсын ресми түрде тоқтатуға келісті. 1922 жылдың 6 ақпанында қол қойылған Вашингтон теңіз келісімі АҚШ, Ұлыбритания, Жапония, Франция және Италия үшін халықаралық капиталдық кемелердің арақатынасын (тиісінше 5, 5, 3, 1.75 және 1.75) белгіледі және салынған немесе салынып жатқан капиталдық кемелердің мөлшері мен қарулануын шектеді. Жапон императорлық теңіз күштеріне Тынық мұхитында көбірек еркіндік беру мақсатында Вашингтон мен Лондон Сингапур мен Гавай арасында жаңа әскери базалар салудан бас тартты. 1922 жылдың 6 ақпанында Бельгия, Қытай, Нидерланды және Португалия, сондай-ақ бастапқы бес держава қол қойған Тоғыз держава келісімінің мақсаты Тынық мұхитында соғыстың болдырмау болды. Қол қоюшылар Қытайдың тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге, тұрақты үкімет құруға бағытталған қытайлық әрекеттерге араласпауға, Қытайда ерекше артықшылықтар іздеуден немесе басқа елдердің позициясына қауіп төндірмеуге, Қытайдағы барлық елдердің саудасы мен өнеркәсібі үшін тең мүмкіндіктер саясатын қолдауға және экстерриториалдық құқық пен тарифтік тәуелсіздікті қайта қарауға келісті. Жапония сондай-ақ Шандоңнан әскерін шығаруға келісті, онда тек экономикалық құқықтардан бас тартты және Сібірден әскерін шығаруға міндеттенді.

Emerging Chinese nationalism, the victory of the communists in Russia, and the growing presence of the United States in East Asia all worked against Japan's postwar foreign policy interests. The four year Siberian expedition and activities in China, combined with big domestic spending programs, had depleted Japan's wartime earnings. Only through more competitive business practices, supported by further economic development and industrial modernization, all accommodated by the growth of the zaibatsu, could Japan hope to become dominant in Asia. The United States, long a source of many imported goods and loans needed for development, was seen as becoming a major impediment to this goal because of its policies of containing Japanese imperialism. An international turning point in military diplomacy was the Washington Conference of 1921–22, which produced a series of agreements that effected a new order in the Pacific region. Japan's economic problems made a naval buildup nearly impossible and, realizing the need to compete with the United States on an economic rather than a military basis, rapprochement became inevitable. Japan adopted a more neutral attitude toward the civil war in China, dropped efforts to expand its hegemony into China proper, and joined the United States, Britain, and France in encouraging Chinese self development. In the Four Power Treaty on Insular Possessions signed on December 13, 1921, Japan, the United States, Britain, and France agreed to recognize the status quo in the Pacific, and Japan and Britain agreed to formally terminate the Anglo Japanese Alliance. The Washington Naval Treaty, signed on February 6, 1922, established an international capital ship ratio for the United States, Britain, Japan, France, and Italy (5, 5, 3, 1.75, and 1.75, respectively) and limited the size and armaments of capital ships already built or under construction. In a move that gave the Japanese Imperial Navy greater freedom in the Pacific Ocean, Washington and London agreed not to build any new military bases between Singapore and Hawaii. The goal of the Nine Power Treaty also signed on February 6, 1922, by Belgium, China, the Netherlands, and Portugal, along with the original five powers, was to prevent a war in the Pacific. The signatories agreed to respect China's independence and integrity, not to interfere in Chinese attempts to establish a stable government, to refrain from seeking special privileges in China or threatening the positions of other nations there, to support a policy of equal opportunity for commerce and industry of all nations in China, and to reexamine extraterritoriality and tariff autonomy. Japan also agreed to withdraw its troops from Shandong, relinquishing all but purely economic rights there, and to evacuate its troops from Siberia.

Тайшо демократиясының соңы

Жалпы алғанда, 1920 жылдары Жапония демократиялық үкімет жүйесіне бет бұрды. Дегенмен, парламенттік үкімет 1930 жылдардың экономикалық және саяси қысымдарына қарсы тұруға жеткілікті бекемдік таба алмады, сол кезде әскери жетекшілердің ықпалы күшейді. Бұл билік ауысымдары Мейдзи конституциясының тұспалдылығы мен нақтылығының жетіспеуіне байланысты болды, әсіресе конституцияға қатысты императордың мәртебесі тұрғысынан.

Уақыт шкаласы

1912: Тақ мұрагері Ёсихито әкесі, император Мэйдзидің қайтысынан кейін (30 шілде) таққа отырды. Генерал Кацура Таро үшінші рет (26 мамыр) премьер-министр болады. 1913: Кацура отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал адмирал Ямамото Гоннохё премьер-министр болды (20 ақпан). 1914: Окума Шигенобу екінші рет (16 сәуір) премьер-министр болды. Жапония Бірінші дүниежүзілік соғыста одақтастар жағына қосылып, Германия империясына соғыс жариялады (23 тамыз). 1915: Жапония Қытайға жиырма бір талапты (18 қаңтар) жіберді. 1916: Тераучи Масатаке премьер-министр болды (9 қазан). 1917: Лансинг-Иши келісімі күшіне енді (2 қараша). 1918: Испан тұмауы пандемиясы Жапонияны қырып-жоя бастады, нәтижесінде 400 000 адам қаза тапты. 1918: Сібірдегі интервенция басталды (шілде). Хара Такаси премьер-министр болды (29 қыркүйек). 1919: Кореядағы жапон отаршылдық үкіміне қарсы 1 наурыз қозғалысы басталды (1 наурыз). 1920: Жапония Ұлттар Лигасын құруға көмектесті. 1921: Премьер-министр Хара қаза тапты, оның орнын Такахаси Корекио басты (4 қараша). Тақ мұрагері Хирохито әкесі, император Тайшоның ауруына байланысты регент болды (29 қараша). Төрт держава шартына (13 желтоқсан) қол қойылды. 1922: Бес державаның теңіз қаруын шектеу шартына (6 ақпан) қол қойылды. Адмирал Като Томосабуро премьер-министр болды (12 маусым). Жапония Сібірден әскерін шығарды (28 тамыз). 1923: Ұлы Канто жер сілкінісі Токио қаласын қиратты (1 қыркүйек). Ямамото екінші рет (2 қыркүйек) премьер-министр болды. 1924: Киёура Кейго премьер-министр болды (7 қаңтар). Тақ мұрагері Хирохито (болашақ император Шова) Куни ханшайымы Нагакоға (болашақ император Коджунға) үйленді (26 қаңтар). Като Такааки премьер-министр болды (11 маусым). 1925: Жалпы сайлау заңы қабылданды, 25 жастан асқан барлық ер адамдарға дауыс беру құқығы берілді (5 мамыр). Сонымен қатар, тыныштықты сақтау заңы қабылданды. Хирохитоның бірінші баласы, принцесса Теру Шигеко (9 желтоқсан) дүниеге келді. 1926: Вакацуки Рейдзиро премьер-министр болды (30 қаңтар). Император Тайшо қайтыс болды; Оның орнын үлкен ұлы, тақ мұрагері Хирохито (25 желтоқсан) басты.

1912: The Crown Prince Yoshihito assumes the throne because of his father, Emperor Meiji's death (July 30). General Katsura Tarō becomes prime minister for a third term (May 26). 1913: Katsura is forced to resign, and Admiral Yamamoto Gonnohyōe becomes prime minister (February 20). 1914: Ōkuma Shigenobu becomes prime minister for a second term (April 16). Japan declares war on German Empire, joining the Allies side of World War I (August 23). 1915: Japan sends the Twenty One Demands to China (January 18). 1916: Terauchi Masatake becomes prime minister (October 9). 1917: Lansing–Ishii Agreement goes into effect (November 2). 1918 20: Spanish flu pandemic began to devastate Japan, which killed 400,000 people. 1918: Siberian intervention launched (July). Hara Takashi becomes prime minister (September 29). 1919: March 1st Movement begins against Japanese colonial rule in Korea (March 1). 1920: Japan helps found the League of Nations. 1921: Prime Minister Hara is assassinated and he is succeeded by Takahashi Korekiyo (November 4). Crown Prince Hirohito becomes regent because his father, Emperor Taishō has an illness (November 29). Four Power Treaty is signed (December 13). 1922: Five Power Naval Disarmament Treaty is signed (February 6). Admiral Katō Tomosaburō becomes prime minister (June 12). Japan withdraws troops from Siberia (August 28). 1923: The Great Kantō earthquake devastates Tokyo (September 1). Yamamoto becomes prime minister for a second term (September 2). 1924: Kiyoura Keigo becomes prime minister (January 7). Crown Prince Hirohito (the future Emperor Shōwa) marries Princess Nagako of Kuni (the future Empress Kōjun) (January 26). Katō Takaaki becomes prime minister (June 11). 1925: General Election Law was passed, all men above age 25 gained the right to vote (May 5). Besides, Peace Preservation Law is passed. Hirohito's first issue, Shigeko, Princess Teru is born (December 9). 1926: Wakatsuki Reijirō becomes prime minister (30 January). Emperor Taishō dies; He is succeeded by his eldest son, Crown Prince Hirohito (December 25).

Теңестірілген күнтізбелер

Таныс кездейсоқтыққа орай, Тайшо жыл санау жүйесі Қытай Республикасының Минго күнтізбесімен және Солтүстік Кореяның Чучхе күнтізбесімен сәйкес келеді.