Хэйсэй дәуірі: Акихито тағына отыру мен тарихы (Хэйсэй дәуірі: Акихитоның тағына отыруы мен тарихы)

Кіріспе

Жапон тарихының кезеңі (1989–2019)
Хайсей дәуіріндегі жапон императорының билеуі

Бұл – император Акихитоның 1989 жылдың 8 қаңтарынан 2019 жылдың 30 сәуірінде тақтан бас тарғанға дейінгі кезеңіне сәйкес келетін жапон тарихының кезеңі. Хайсей дәуірі 1989 жылдың 8 қаңтарында, император Хирохитоның қайтыс болуынан кейін, оның ұлы Акихито 125-ші император ретінде таққа отырған күні басталды. Жапондық дәстүрлерге сәйкес, Хирохито 1989 жылдың 31 қаңтарында қайтыс болғаннан кейін "Император Шōва" деп аталды. Осылайша, 1989 жылдың 7 қаңтарына дейін Шōва 64 жылдығына, ал 8 қаңтардан бастап Хейсей 1 (平成元年) жылдығына сәйкес келді. Хайсей дәуірі 2019 жылдың 30 сәуірінде (Хейсей 31) Акихитоның Хризантема тағынан бас тарғандығымен аяқталды. Одан кейін Реива дәуірі басталды, сол кездегі тәж мұрагері Нарухито 1 мамыр күні жергілікті уақыт бойынша түнгі жарты сағатта таққа отырды.

Тарих және мағынасы

1989 жылы 7 қаңтарда, 07:55 ЖСТ, Жапонияның Императорлық үй шаруашылығы агенттігінің Бас басқарушысы Шоичи Фудзимори, 06:33 ЖСТ-да император Хирохитоның қайтыс болғанын жариялады және алғаш рет оның қатерлі ісігі туралы мәліметтерді хабарлады. Императордың қайтысынан кейін көп ұзамай, сол кездегі Бас Кабинет хатшысы, кейін Жапонияның премьер-министрі болған Кейдзо Обучи, Шова дәуірінің аяқталғанын жариялады және жаңа император үшін "Хейсей" деген жаңа дәуір атауын жариялап, оның мағынасын түсіндірді. Обучидің сөзіне қарағанда, "Хейсей" атауы екі қытай тарихы және философия кітабынан алынған, атап айтқанда, "Ұлы тарихшының жазбалары" және "Құжаттар кітабы". "Ұлы тарихшының жазбаларында" аңыздық қытай императоры Шудың дана басқаруын құрметтейтін бөлімде "" (Kanbun: , Uchi tairaka ni soto naru, "іштен де сырттан да тегіс") деген сөйлем кездеседі. "Құжаттар кітабында" "" (Kanbun: , Chi tairaka ni ten naru, "жер толық") деген сөйлем бар. Екі мағынаны біріктіре отырып, "Хейсей" сөзі "әр жерде бейбітшілік" дегенді білдіреді. Хейсей дәуірі император Акихитоның 1989 жылы 7 қаңтарда таққа отырған күнінен кейін дереу күшіне енді. 2016 жылдың тамызында император Акихито телеарнада елге жолдаған сөзінде жасының өсуіне байланысты бір күні мемлекеттік міндеттерін толық орындай алмай қалуы мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді. Бұл оның зейнетке шығу ниетін білдірді.

Оқиғалар

1989 жыл Жапония тарихындағы ең қарқынды экономикалық өсімнің шыңы болды. 1985 жылғы Плаза келісімінен кейін иеннің күрт нығаюымен Жапония Банкі пайыздық ставкаларды төмен ұстап, сол жылы Токиодағы жылжымайтын мүліктің құнын 60 пайызға өсірген инвестициялық бумды тудырды. Жаңа жылға дейін Токио қор биржасының Nikkei 225 индексі 38 957 деңгейіне жетті. 1992 жылы ол 15 000-ға дейін төмендеді, бұл Жапонияның әйгілі "көпіршік экономикасының" аяқталуын білдірді. Кейіннен Жапония "Жоғалған онжылдықты" бастан кешірді, ол он жылдан астам бағалардың дефляциясымен және негізінен тоқыраған ЖІӨмен сипатталды, себебі Жапония банктері нашар қарыздарды шешуге күресті, ал басқа секторлардағы компаниялар қайта құрылымдауға тырысты. 1988 жылғы "Рекруттар" жанжалы Либералды-демократиялық партияға (ЛДП) деген халықтың сенімін әлсіретті, ол 38 жыл бойы Жапония үкіметін басқарып келді. 1993 жылы ЛДП Морихиро Хосокава басқаратын коалициямен құлатылды. Алайда, коалиция ЛДП-ны құлату мақсатымен ғана құрылғандықтан және әлеуметтік мәселелердің көп бөлігінде біртұтас ұстаным болмағандықтан тарап кетті. ЛДП 1994 жылы үкіметке оралды, ол Жапония социалисті (кейін социал-демократ) Томиичи Мураяманы премьер-министр етіп сайлауға көмектесті. 1990 жылдары аниме мен аниме конвенцияларының танымалдылығының артуымен ерекшеленген "аниме бумы" болды. Pokémon, Hello Kitty, Sailor Moon, Saint Seiya, Gundam, Fist of the North Star, Dragon Ball, Yu Gi Oh және Evangelion сияқты бірнеше аниме медиа франшизалары жаһандық танымалдылыққа ие болды. 1995 жылы Кобе, Хёго облысында 6,8 балдық жер сілкінісі болды, ал Токио метросында Аум Шинрикё культының террористік шабуылдары жасалды. Жапон үкіметінің осы оқиғаларға жедел ден қоймауы үкіметтік емес ұйымдардың құрылуына әкелді, олар содан бері жапон саясатында маңызды рөл атқарып келеді. 1997 жылдың 11 желтоқсанында Жапонияның Киото қаласында парниктік газдар эмиссиясын реттеуге бағытталған Киото протоколы қабылданды, оған 192 ел қатысты. Осы кезеңде Жапония әскери держава ретінде қайта жанданды. 1991 жылы Жапония 10 миллиард доллар көмек көрсетті және Персы шығанағы соғысына әскери техника жіберді. Алайда, Конституцияның 9-бабы соғысқа тікелей қатысуға тыйым салды, сондықтан Иран Жапонияны тек қаржылық көмек көрсеткені үшін сынады және Персы шығанағындағы соғыстағы ынтымақтастығына риза болмады. Соғыстан кейін 1991 жылдың сәуір айынан қазан айына дейін JMSDF-тің алты мина тазартқыш кемесі Персы шығанағына жіберілді, олар 34 теңіз минасын алып тастап, кемелердің қауіпсіздігін арттырды. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионаты Азияда өткен тұңғыш, Америка мен Еуропадан тыс жерде өткен тұңғыш және бірнеше елдің бірлесіп өткізген тұңғыш әлем чемпионаты болды. Бұл әлем чемпионатын Жапония мен Оңтүстік Корея бірлесіп өткізіп, екі елдің қарым-қатынасын жақсартуға мұрындық болды. 2004 жылдың 23 қазанында Ниигата префектурасындағы Хокурику аймағында Хисей 16 жер сілкінісі болды, оның салдарынан 52 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. 2005 жылдың қарашасында Жапония ғарыш зерттеу агенттігінің (JAXA) Hayabusa роботтық ғарыш кемесі астероидке қонды және астероидтік материалдың ұсақ түйіршіктерінен үлгілер жинады, олар 2010 жылдың 13 маусымында ғарыш кемесімен Жерге қайтарылды. Бұл тарихта астероидке қасақана қонған және қайта ұшып кеткен алғашқы ғарыш кемесі болды. Hayabusa миссиясы астероид үлгісін талдау үшін Жерге алғаш рет жеткізді. Сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін премьер-министр Синдзо Абэ кенеттен отставкаға кетті, ал 2007 жылдың күзінде Ясуо Фукуда премьер-министр болды. Фукуда 2008 жылдың қыркүйегінде саяси сәтсіздіктерге байланысты отставкаға кетті, ал Таро Асо партиясымен сайланды. 2008 жылы Үлкен Токио әлемдегі ең ірі экономикаға ие болды, оның жалпы ЖІӨ (номиналды) шамамен 2 триллион доллар (165 триллион иен) құрады. Үлкен Токио сонымен қатар әлемдегі ең көп халқы бар мегаполис болып табылады, оның халқы шамамен 35 миллионға жетеді. 2009 жылдың тамызында Жапонияның Демократиялық партиясы (ДПЖ) төменгі палата сайлауында 308 орын жеңіп алды, бұл ЛДП-ның 50 жылдық саяси үстемдігін аяқтады. Сайлау нәтижесінде Таро Асо ЛДП басшысы қызметінен кетті, ал ДПЖ президенті Юкио Хатояма 2009 жылдың 16 қыркүйегінде премьер-министр болды. Алайда, ДПЖ көп ұзамай партияны қаржыландыруға байланысты жанжалдарға тап болды, әсіресе Ичиро Озаваға жақын кеңесшілерге қатысты. Наото Кан ДПЖ-мен келесі премьер-министр ретінде таңдалды, бірақ ол көп ұзамай Кеңесшілер палатасы сайлауында жұмысқа жарамды көпшілікті жоғалтты, ал 2010 жылғы Сенкаку аралдарындағы қайық соқтығысы Жапония мен Қытай арасындағы шиеленісті күшейтті. 2009–2010 жылдар аралығында Toyota көліктерін қайта шақыру да осы кезеңде болды. Жапония халқы 2010 жылы 128 миллионға жетіп, тарихтағы ең көп халқына ие болды. Кейінгі жылдары туу көрсеткіші төмендегеніне байланысты халық саны азайды. 2010 жылдың шілдесінде Жапон Өзіндік қорғаныс күштерінің (JSDF) соғыстан кейінгі алғашқы шетелдік базасы Джибути, Сомалиде құрылды. 2010 жылдың желтоқсанында Жапонияның 2010 жылғы Ұлттық қорғаныс бағдарламасы қорғаныс саясатын бұрынғы Совет Одағына бағытталғаннан Қытайға бағытталғанға өзгертті. 2011 жылы Қытай экономикасы әлемдегі екінші ірі экономикаға айналды. Жапония экономикасы номиналды ЖІӨ бойынша әлемдегі үшінші ірі экономикаға төмендеді. 2011 жылы сумо турнирі 65 жылдың ішінде тұңғыш рет матчтарды бұрмалауға байланысты тоқтатылды. 2011 жылдың наурызында Токио SkyTree әлемдегі ең биік мұнара атанды, ал Бурдж Халифадан кейін әлемдегі екінші биік құрылыс болды. 2011 жылдың 11 наурызында сағат 14:46-да Жапонияны 9,0 балдық Тохоку жер сілкінісі шарлады, бұл ел тарихындағы ең күшті жер сілкінісі болды, ол Хонсюдің солтүстік-шығысындағы Тохоку, Чубу және Канто аймақтарына, соның ішінде Токио аймағына әсер етті. 10 метрге дейін жететін цунами толқындары жағалаудан бірнеше километрге еніп, көптеген өрттерге әкелді. Жер сілкінісінің ошағы жағалаудағы ауылдар мен қалаларға тым жақын болғандықтан, цунами туралы ескерту жүйесіне қарамастан, мыңдаған адамдар қашуға үлкермеді, сонымен қатар Фукусима Даичи атом электр стансасында және тағы үш атом электр стансасында салқындату жүйелерімен қатысты ауыр проблемалар туындады, нәтижесінде Чернобыль апатынан кейінгі ең ауыр радиоактивті ластану оқиғасы болды, сондай-ақ электр қуатының үзілісі жалғасты. Жер сілкінісінен кейін император алғаш рет телеарнада жазылған сөздермен халыққа үндеді. 2011 жылдың тамызында Наото Кан отставкаға кетті, ал Ёсихико Нода премьер-министр болды. Кейіннен осы жылы Olympus Corporation ірі есептік тәртіпсіздіктерге мойын бұрды. (Tobashi схемасын қараңыз.) Нода Жапонияны Транс-Тынық мұхиты стратегиялық экономикалық серіктестігіне қосылуды қарастыруға итермеледі, бірақ 2012 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады, оның орнына Синдзо Абэ келді. 2013 жылдың қаңтарында Синдзо Абэ үкіметі Жоғалған онжылдықтың салдарына және Жапонияның қартайып бара жатқан демографиялық дағдарысына жауап ретінде экономикалық реформалар енгізді. 2014 жылдың бірінші жартысында Toyota әлемдегі ең ірі автокөлік өндірушісі атанды, 30 маусымға дейін 5,1 миллион көлік сатты, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 3,8% артық. Volkswagen AG 5,07 миллион көлік сатты. Премьер-министр Синдзо Абэ дефляцияны тоқтатуға тырысты, бірақ 2014 жылы салықтардың 8%-ға өсуіне байланысты Жапония қайтадан рецессияға түсті. Абэ желтоқсан айында сайлау шақырып, салықтарды одан әрі көтеруді 2018 жылға дейін кешіктіруге уәде берді. Ол сайлауда жеңіске жетті. 2015 жылдың 18 қыркүйегінде Ұлттық диета 1947 жылғы конституция бойынша алғаш рет одақтастарының өзін қорғауға Жапон Өзіндік қорғаныс күштеріне рұқсат беретін 2015 жылғы Жапон әскери заңнамасын қабылдады. 2015 жылдың қазанында Жапон Өзіндік қорғаныс күштері Credit Suisse есебінде конвенциялық қабілеттері бойынша әлемдегі төртінші қуатты армия ретінде танылды. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебі Үлкен Токио әлемдегі ең...

1989 marked the culmination of one of the most rapid economic growth spurts in Japanese history. With a dramatically strengthened yen after the 1985 Plaza Accord, the Bank of Japan kept interest rates low, sparking an investment boom that drove Tokyo property values up 60 percent within that year. Shortly before New Year's Day, the Tokyo Stock Market index, Nikkei 225, reached its record high of 38,957. By 1992, it had fallen to 15,000, signifying the end of Japan's famed "bubble economy". Subsequently, Japan experienced the "Lost Decade", which actually consisted of more than ten years of price deflation and largely stagnant GDP as Japan's banks struggled to resolve their bad debts and companies in other sectors struggled to restructure. The Recruit scandal of 1988 had already eroded public confidence in the Liberal Democratic Party (LDP), which had controlled the Japanese government for 38 years. In 1993, the LDP was ousted by a coalition led by Morihiro Hosokawa. However, the coalition collapsed as parties had gathered only to overthrow LDP, and lacked a unified position on almost every social issue. The LDP returned to the government in 1994, when it helped to elect Japan Socialist (later Social Democrat) Tomiichi Murayama as prime minister. The 1990s had an "anime boom" period marked by increased popularity of anime and anime conventions. Several anime media franchises gained global popularity such as Pokémon, Hello Kitty, Sailor Moon, Saint Seiya, Gundam, Fist of the North Star, Dragon Ball, Yu Gi Oh and Evangelion. In 1995, there was a large 6.8 earthquake in Kobe, Hyōgo and sarin gas terrorist attacks were carried out on the Tokyo Metro by the doomsday cult Aum Shinrikyo. Failure of the Japanese government to react to these events promptly led to the formation of non government organisations which have been playing an increasingly important role in Japanese politics since. On 11 December 1997, the international treaty called the Kyoto Protocol to regulate greenhouse gas emissions was adopted by 192 parties in Kyoto, Japan. During this era, Japan reemerged as a military power. In 1991, Japan made a financial contribution of $10 billion and sent military hardware for the Gulf War. However, Article 9 of the Constitution prevented a participation in the actual war, leading Iran to criticize Japan for just pledging money and did not appreciate the way Japan co operated in the Gulf War. However, after the war, between 26 April and October 1991 six JMSDF minesweeper vessels were sent and removed 34 sea mines in the Persian Gulf to improve the safety of ships. The 2002 FIFA World Cup was the first FIFA World Cup to be held in Asia, the first to be held outside of the Americas or Europe, as well as the first to be jointly hosted by more than one nation. This world championship for men's national football teams was jointly hosted by Japan and South Korea to improve relations. On 23 October 2004, the Heisei 16 an earthquake and aftershocks rocked the Hokuriku region in Niigata Prefecture, killing 52 and injuring hundreds. In November 2005, The Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA)'s robotic spacecraft Hayabusa landed on an asteroid and collected samples in the form of tiny grains of asteroidal material, which were returned to Earth aboard the spacecraft on 13 June 2010. It was the first spacecraft in history designed to deliberately land on an asteroid and then take off again. The Hayabusa mission was the first to return an asteroid sample to Earth for analysis. After an election defeat, Prime Minister Shinzō Abe resigned suddenly, and in Autumn 2007 Yasuo Fukuda became prime minister. Fukuda in turn resigned in September 2008 citing political failings, and Tarō Asō was selected by his party. In 2008, Greater Tokyo has the largest metropolitan economy in the world with a total GDP (nominal) of approximately $2 trillion (¥165 trillion). Greater Tokyo also has the largest metropolitan population in the world with an estimated 35 million. In August 2009, for the first time, the Democratic Party of Japan (DPJ) won 308 seats in the lower house election, which ended 50 years of political domination by the LDP. As a result of the election, Tarō Asō resigned as leader of the LDP, and Yukio Hatoyama, president of DPJ became prime minister on 16 September 2009. However, DPJ soon became mired in party financing scandals, particularly involving aides close to Ichirō Ozawa. Naoto Kan was chosen by the DPJ as the next prime minister, but he soon lost a working majority in the House of Councillors election, and the 2010 Senkaku boat collision incident caused increased tension between Japan and China. The 2009–2010 Toyota vehicle recalls also took place during this time. The population of Japan peaked at 128 million in 2010. This was Japan's biggest population in history. It declined due to a low birthrate in the following years. In July 2010, The JSDF's first postwar overseas base was established in Djibouti, Somalia. In December 2010, Japan's 2010 National Defense Program Guidelines changed its defense policy from a focus on the former Soviet Union to China. In 2011, the economy of China became the second largest in the world. Japan's economy descended to the world's third largest by nominal GDP. In 2011, a sumo tournament was cancelled for the first time in 65 years over a match fixing scandal. In March 2011, the Tokyo Skytree became the tallest tower in the world. and the second tallest structure in the world after the Burj Khalifa. On 11 March 2011 at 2:46 p. m., Japan was hit by the Tōhoku earthquake of a magnitude scale of 9.0, the strongest recorded earthquake in its history, affecting places in the three regions of Tohoku, Chubu and Kanto in the northeast of Honshu, including the Tokyo area. A tsunami with waves of up to 10 meters (32.5 feet) flooded inland areas several kilometers from shore, causing a large number of considerable fires. The epicenter of the quake lay so close to coastal villages and towns that thousands could not flee in time despite the tsunami warning system, and also, Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant and three other nuclear power plants, serious problems occurred with the cooling systems, ultimately leading to the most serious case of radioactive contamination since the Chernobyl disaster (see Fukushima Daiichi nuclear disaster), as well as ongoing electric power shortages. Following the earthquake, for the first time, the Emperor addressed the nation in a pre recorded television broadcast. In August 2011, Naoto Kan resigned, and Yoshihiko Noda became prime minister. Later that year Olympus Corporation admitted major accounting irregularities. (See Tobashi scheme.) Noda pushed for Japan to consider joining the Trans Pacific Strategic Economic Partnership, but was defeated in an election in 2012, being replaced by Shinzō Abe. In January 2013, Shinzo Abe's government introduced economic reforms in response to the consequences of the Lost Decade and Japan's aging demographic crisis. In the first half of 2014, The Toyota became the biggest automaker in the world selling 5.1 million vehicles in the six months ending 30 June 2014, an increase of 3.8% on the same period the previous year. Volkswagen AG recorded sales of 5.07 million vehicles. Prime Minister Shinzo Abe sought to end deflation, but Japan entered recession again in 2014 largely due to a rise in sales tax to 8%. Abe called an election in December, and promised to delay further sales tax hikes to 2018. He won the election. On 18 September 2015, the National Diet enacted the 2015 Japanese military legislation that allows the Japan Self Defense Forces to collective self defense of allies in combat for the first time under the 1947 constitution. In October 2015, The Japan Self Defense Forces ranked as the world's fourth most powerful military in conventional capabilities in a Credit Suisse report. A United Nations report confirmed that Greater Tokyo is the most populous metropolitan area in the world with an estimated total population of 38,140,000 in 2016. In 2018, Pokémon became the highest grossing media franchise of all time with an estimated $90 billion revenue. Pokémon surpassed the number 2 Hello Kitty ($80 billion) and the number 5 Star Wars ($65 billion). A record number of 31,191,929 foreign tourists visited Japan in 2018. This is a 33% increase over 2015 (19.73 million). In 2017, 3 out of 4 foreign tourists came from South Korea, China, Taiwan and Hong Kong, according to the Japan National Tourism Organization. Japan activated the Amphibious Rapid Deployment Brigade, its first marine unit since World War II, on 7 April 2018. They're trained to counter invaders from occupying Japanese islands. Japan was the world's largest creditor nation since 1990 and for 22 years straight. By 2018, Japan regained the leading position as the predominant source of saving and investments. Japan owned net global assets of ¥328 trillion, Germany (¥262 trillion), China (¥205 trillion). In September 2018, Naomi Osaka became the first Japanese woman to contest a Grand Slam singles final and the first Japanese Grand Slam singles champion. Naomi Osaka was the winner of the 2018 US Open Women's Singles. In 2018, extraordinarily heavy rainfall in Western Japan led to many deaths in Hiroshima and Okayama. Also, an earthquake struck Hokkaido, killing 41 and causing a region wide blackout. The first JSDF dispatch to a peacekeeping operation that was not led by the United Nations was approved in April 2019. Two JGSDF officers were despatched to monitor a cease fire between Israel and Egypt at the Multinational Force and Observers command in the Sinai peninsula from 19 April till 30 November 2019.