Томас Спрат: Англиялық дін қызметкері және жазушы (1635-1713)

Кіріспе

1635–1713 жылдары өмір сүрген ағылшын шіркеу адамы және жазушы, оның ұлы Томас Спрат, FRS (1635–20 мамыр 1713) – ағылшын шіркеу адамы және жазушы, 1684 жылдан Рочестер епископы.

Өмір

Спрат Дорсет графтығының Биминстер қаласында дүниеге келді және Оксфордтың Уадхам колледжінде білім алды, онда ол 1657 жылдан 1670 жылға дейін стипендиямен қамтылды. 1660 жылы Линкольн соборының пребендарийы болды. Алдыңғы жылы ол «Бақытты естелік» атты өлеңімен танымал болды, ол ең танымал принц Оливер, Лорд-протектор туралы жазылған (Лондон, 1659), содан кейін ол білгіш, уағызшы және әдебиетке жақын адам ретінде белгілі болды. 1669 жылы Спрат Вестминстер аббаттығының каноны, ал 1670 жылы Линкольнширдегі Уффингтонның пасторы болды. 1676 жылы Карл II-нің капелланы, 1679 жылы Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінің қызметшісі және лекторы, 1681 жылы Виндзордағы Корольдік капелланың каноны, 1683 жылы Вестминстердің деканы және 1684 жылы Рочестер епископы болды. 1685 жылы ол Корольдік капелланың деканы болып тағайындалды және 1685 жылдан 1687 жылға дейін Корольдік бөлмелердің клеркі болды. Спрат Джеймс II-нің шіркеу комиссиясының мүшесі болды, ал 1688 жылы Вестминстер аббаттығындағы бос орындықтарға Кешірім туралы жарлықты оқыды. Ол Брейдің викарийі рөлін ойнап жатқандай болды деген пікір туды. 1689 жылы тақты бос деп жариялауға қарсы болғанымен, Уильям мен Мэридің тәж кию рәсіміне көмектесті. Вестминстердің деканы ретінде ол Кристофер Реннің аббаттықты қалпына келтіруіне жетекшілік етті. 1692 жылы Спратты тақтан қуылған король Джеймс II-ні қайта орнатуға қатысты жоспарға тартуға әрекет жасалды. Бұл «Гүлді тостаған жоспары» деп аталды, себебі ол Роберт Янг есімді конспиратордың қатысуын қамтыды, ол Спраттың қолтаңбасын жасалмалап, құжатты епископтың сарайына контрабандалық жолмен әкеліп, гүлді тостағанның астына жасырды. Билік органдары құжат туралы хабардар болды, бұл епископтың мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындалуына және оның үйін тінтіп қарауға әкелді. Жалған құжат ақырында Янг көрсеткен жерден табылды. Алайда, жауап беруге негіз болмағандықтан, Спрат көп ұзамай босатылды. Ол 1713 жылы Кент графтығындағы Бромлидегі епископ сарайында апарып соққыдан қайтыс болды және Вестминстер аббаттығындағы Сент-Николас капелласының оңтүстік жағында жерленді. Ескерткіштің авторы – Фрэнсис Берд.

Sprat was born at Beaminster, Dorset, and educated at Wadham College, Oxford, where he held a fellowship from 1657 to 1670. Having taken orders he became a prebendary of Lincoln Cathedral in 1660. In the preceding year he had gained a reputation by his poem To the Happie Memory of the most Renowned Prince Oliver, Lord Protector (London, 1659), and he was afterwards well known as a wit, preacher and man of letters. In 1669 Sprat became canon of Westminster Abbey, and in 1670 rector of Uffington, Lincolnshire. He was chaplain to Charles II in 1676, curate and lecturer at St. Margaret's, Westminster, in 1679, canon of Chapel Royal, Windsor in 1681, Dean of Westminster in 1683 and Bishop of Rochester in 1684. He was appointed Dean of the Chapel Royal in 1685 and was Clerk of the Closet from 1685 to 1687. Sprat was a member of James II's ecclesiastical commission, and in 1688 he read the Declaration of Indulgence to empty benches in Westminster Abbey. The suggestion was that he was playing at being Vicar of Bray. Although he opposed the motion of 1689 declaring the throne vacant, he assisted at the coronation of William and Mary. As Dean of Westminster he directed Christopher Wren's restoration of the abbey. In 1692 a bizarre attempt was made to implicate Sprat in a plot to restore the deposed king James II. This became known as the "flowerpot plot" because it involved a conspirator—a man named Robert Young—forging Sprat's signature on a document, smuggling it into the Bishop's manor and hiding the paper under a flowerpot. The authorities were contacted about the document, which led to the Bishop's arrest for high treason and the searching of his house—the forged document was eventually found where Young had said it would be. However, Sprat was soon freed when it became clear that there was no case to answer. He died of apoplexy in 1713 at the Bishop's Palace in Bromley, Kent and was buried on the south side of St Nicholas' Chapel in Westminster Abbey. The monument is by Francis Bird.

Шығармалары

Спраттың маңызды прозалық туындылары – Мюсю де Сорбиердің Англияға саяхаты туралы ескерулер (Лондон, 1665), Самуэль де Сорбиердің «Англиядағы саяхат туралы баяндама» (Париж, 1664) кітабындағы ағылшындарға қатысты сынға сатирикалық жауап, сондай-ақ Спрат құруға көмектескен Лондон Корольдік қоғамының тарихы (Лондон, 1667). Корольдік қоғамның тарихы академияның ғылыми мақсаттарын кеңінен баяндайды және түсініктілік пен айқындық стандартын белгілейтін ғылыми жазудың кейбір талаптарын көрсетеді. Оның он уағызы 1710 жылы жинақталалып жарияланды. Ғылым тарихындағы еңбегі үшін ол 1663 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.