Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тасымалдамалы үш аяқты қаңқа немесе тіреуіш, үш аяқты жабдық.
Portable three legged frame or stand
a three legged piece of equipment
Штаныш – тасымалдамалы үш аяқты қаңқа немесе тіреуіш, ол салмақты ұстау және басқа да объектінің тұрақтылығын сақтау үшін платформа ретінде қолданылады. Үш аяқты (үшбұрышты тұру) конструкция гравитациялық жүктемелерге де, көлденең серпім күштеріне де жақсы тұрақтылықты қамтамасыз етеді, ал тік ортасынан аяқтарды жайып, бүйірлік күштерден аударылуға қарсы тұру үшін тиімдірек тетіктерге қол жеткізуге болады. Бір, екі және төрт аяқты нұсқалары монопод, бипод және квадрипод (үстелге ұқсас) деп аталады.
A tripod is a portable three legged frame or stand, used as a platform for supporting the weight and maintaining the stability of some other object. The three legged (triangular stance) design provides good stability against gravitational loads as well as horizontal shear forces, and better leverage for resisting tipping over due to lateral forces can be achieved by spreading the legs away from the vertical centre. Variations with one, two, and four legs are termed monopod, bipod, and quadripod (similar to a table).
Этимология
Алғаш рет ағылшын тілінде 17 ғасырдың басында кездесетін "tripod" сөзі латын тілінен келген tripodis (tripus сөзінің жатыс жайы – GEN), бұл грек тіліндегі τρίπους (tripous) сөзінің латынша жазылуы, мағынасы "үш аяқты" (триподос сөзінің жатыс жайы – GEN τρίποδος, tripodos), ал түбі τρι (tri) – "үш есе" (триа, tria – "үш") + πούς (pous) – "аяқ" сөздерінен шыққан. Сөздің ең ерте куәланған түрі – Микендік грек тіліндегі 𐀴𐀪𐀠, ti ri po, бұл Linear B буын жазуымен жазылған.
First attested in English in the early 17th century, the word tripod comes via Latin tripodis (GEN of tripus), which is the romanization of Greek τρίπους (tripous), "three footed" (GEN τρίποδος, tripodos), ultimately from τρι (tri ), "three times" (from τρία, tria, "three") + πούς (pous), "foot". The earliest attested form of the word is the Mycenaean Greek 𐀴𐀪𐀠, ti ri po, written in Linear B syllabic script.
Мәдениетті пайдалану
Көптеген мәдениеттер, соның ішінде Қытай мен Грекияның ежелгі халықтары үш аяқтыны әшекей, трофей, құрбандық тақтасы, тамақ пісіруге арналған ыдыс немесе қазан, сондай-ақ сәндік керамикалық бұйым ретінде пайдаланған. Үш аяқты керамикалық ыдыстар Қытайдағы ең ерте неолиттік мәдениеттер – Цишань және Пейлигангтың б.з.д. 7 және 8 мыңжылдықтарынан бері археологиялық жиынтықтың бөлігі болған. Ежелгі Қытайда құрбандыққа арналған үш аяқтылар қолданылған, көбінесе қоладан құйылған, бірақ кейде керамикалық нысанда да кездеседі. Олар көбінесе «дингтер» деп аталады және әдетте үш аяқты болады, бірақ кейбір жағдайларда төрт аяқты да болуы мүмкін. Қытайлықтар құрбандық үш аяқтыларын қазіргі заманда да символдық мағынада қолданады. Мысалы, 2005 жылы Қытайдың орталық үкіметі Қытайдың солтүстік-батысындағы Синьцзян-Уйғыр автономды аймағының үкіметіне оның 50 жылдық мерейтойына орай қоладан жасалған «Ұлттық бірлік үш аяқтысын» сыйға тартты. Бұл – бірлікті бейнелейтін дәстүрлі қытай құрбандық ыдысы. Ежелгі Грецияда үш аяқтылар көбінесе лебестерді немесе қазандарды тіреу үшін, кейде тамақ пісіруге және басқа да мақсаттарға, мысалы, вазаларды қоюға қолданылған.
Many cultures, including the ancient peoples of China and Greece, used tripods as ornaments, trophies, sacrificial altars, cooking vessels or cauldrons, and decorative ceramic pottery. Tripod pottery have been part of the archaeological assemblage in China since the earliest Neolithic cultures of Cishan and Peiligang in the 7th and 8th millennium BC. Sacrificial tripods were found in use in ancient China usually cast in bronze but sometimes appearing in ceramic form. They are often referred to as "dings" and usually have three legs, but in some usages have four legs. The Chinese use sacrificial tripods symbolically in modern times, such as in 2005, when a "National Unity Tripod" made of bronze was presented by the central Chinese government to the government of northwest China's Xinjiang Uygur Autonomous Region to mark its fiftieth birthday. It was described as a traditional Chinese sacrificial vessel symbolizing unity. In ancient Greece, tripods were frequently used to support lebes, or cauldrons, sometimes for cooking and other uses such as supporting vases.
Атыс қарулары
Триподтар көбінесе пулеметтерде ату кезінде қарудың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Триподтар көбінесе салмағы ауыр қарулар үшін ғана қолданылады, себебі ауырлығы қосымша қиындық тудыруы мүмкін. Мылтықтар сияқты жеңіл қарулар үшін екі аяқты (бипод) жиірек қолданылады. Дегенмен, соңғы кезде триподтық тіреуіштер дәлдікпен ату спортында кеңінен танымал болды, онда қару трипод басына немесе трипод басына тікелей бекітілген қысқышқа орналастырылады.
Tripods are commonly used on machine guns to provide a stable mount for the weapon when firing. Tripods are generally restricted to heavier weapons where the weight would be an encumbrance. For lighter weapons such as rifles, a bipod is more common. However, in recent times tripod saddles have become popular for precision rifle shooting sports, with the weapon placed in a vise like rest which is mounted to a tripod head or with the weapon mounted directly to the tripod head.
Астрономия
Астрономиялық үш аяқ – телескоптарды немесе бинокльдерді тіреуге арналған берік үш аяқты тұрақ, сонымен қатар қосымша камералар мен басқа да жабдықтарды орнату үшін де қолданылуы мүмкін. Астрономиялық үш аяқ әдетте аспан денелерін қадағалауға көмектесетін альтазимуттық немесе экваторлық бекітпемен жабдықталады.
The astronomical tripod is a sturdy three leg stand used to support telescopes or binoculars, though they may also be used to support attached cameras or ancillary equipment. The astronomical tripod is normally fitted with an altazimuth or equatorial mount to assist in tracking celestial bodies.