Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иосиф Сталиннің ең кіші баласы, 1967 жылы АҚШ-қа қашқан Светлана Иосифовна Аллилуева (туған кезде Сталина аталған; 28 ақпан 1926 – 22 қараша 2011), кейін Лана Петерс есімімен танылды, Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталиннің және оның екінші әйелі Надежда Аллилуеваның ең кіші баласы және жалғыз қызы болды. 1967 жылы ол АҚШ-қа қашқаннан кейін әлемдік сенсация тудырды және 1978 жылы АҚШ азаматтығын алды. 1984-1986 жылдары ол қысқа мерзімге Кеңес Одағына оралып, кеңестік азаматтығын қайта иеленді. Ол Сталиннің соңғы тірі баласы еді.
Youngest child of Josef Stalin who defected to the U. S. in 1967
Svetlana Iosifovna Alliluyeva (born Stalina; 28 February 1926 – 22 November 2011), later known as Lana Peters, was the youngest child and only daughter of Soviet leader Joseph Stalin and his second wife Nadezhda Alliluyeva. In 1967, she became an international sensation when she defected to the United States and, in 1978, became a naturalized citizen. From 1984 to 1986, she briefly returned to the Soviet Union and had her Soviet citizenship reinstated. She was Stalin's last surviving child.
Ерте өмір
Светлана Сталина 1926 жылы 28 ақпанда дүниеге келген. 1932 жылы 9 қарашада Аллилуеваның анасы өзін-өзі атып өлтірді. Өзін-өзі өлтіргенін жасыру үшін балаларға оның перитониттен, яғни ішек қабынуынан қайтыс болғанын айтты. Анасының өлімі туралы шындықты білгенге дейін 10 жыл өтті. 1933 жылы Аллилуева мен Василий 1574-ші мектепте оқуға түсті. Василий 1937 жылы басқа мектепке ауысса, Аллилуева 1943 жылға дейін, яғни 10-сыныпты бітіргенге дейін сол мектепте оқыды. Мектепте Аллилуеваға ерекше қарастырылмады, ол қарапайым оқушы ретінде қарастырылды. Сталин 1940 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалған қызының бірнеше туыстарын қуғындауға да қатысты. Олардың ішінде оның әпкесі Анна және Аннаның күйеуі Станислав Реденс болды, ол сол жылдың қаңтар айында атылды. 1942 жылы 15 тамызда Уинстон Черчилль Аллилуеваны Сталиннің Кремльдегі жеке пәтерінде көріп, оны "әкесін құрметпен сүйген, әдемі қызыл шашты қыз" деп сипаттады. Черчилльдің айтуынша, Сталин "маған көзімен қарап, "біздің большевиктердің де отбасылық өмірі бар екенін көріп тұрсың" деген ойды білдірді". Аллилуева 16 жасында 38 жастағы еврей совет кинорежиссері Алексей Каплерге ғашық болды. Әкесі бұл қарым-қатынасқа қарсы болды, соның салдарынан Каплер 1943 жылы бес жылға Воркутаға жер аударылып, 1948 жылы Инта маңындағы еңбек лагеріне тағы бес жылға сотталды.
Svetlana Stalina was born on 28 February 1926. On 9 November 1932, Alliluyeva's mother shot herself. To conceal the suicide, the children were told that she had died of peritonitis, a complication from appendicitis. It would be 10 years before they learned the truth of their mother's death. In 1933, Alliluyeva and Vasily began attending Школа № 1574; while Vasily was transferred to a new school in 1937, Alliluyeva would stay until 1943 when she graduated the 10th grade. At the school, Alliluyeva was given no special treatment, and was regarded simply as another student. Stalin was also complicit with the persecution of several relatives of his daughter who were arrested and imprisoned in 1940. This included her aunt Anna, and Anna's husband, Stanislav Redens, who was shot in January that year. On 15 August 1942, Winston Churchill saw Alliluyeva in Stalin's private apartments at the Kremlin, describing her as "a handsome red haired girl, who kissed her father dutifully". Churchill says Stalin "looked at me with a twinkle in his eye as if, so I thought, to convey 'You see, even we Bolsheviks have a family life.' "
At the age of sixteen, Alliluyeva fell in love with Aleksei Kapler, a Jewish Soviet filmmaker who was 38 years old. Her father vehemently disapproved of the relationship and Kapler was sentenced to five years of exile in 1943 to Vorkuta and was then sentenced again in 1948 to five years in labor camps near Inta.
Некелер
Аллилуева алғаш рет 1944 жылы Морозов Григорий Иосифовичке тұрмысқа шықты. Оның әкесі еврей болған Морозовты ұнатпаған, бірақ оны ешқашан кездестірген емес. Олардың 1945 жылы туған ұлы Иосиф болды. 1947 жылы жұп ажырасып, бірақ ондаған жылдар бойы жақын достар болып қалды. Аллилуеваның екінші некесі Сталиннің жақын серігі, Андрей Ждановтың ұлы Юрий Ждановқа ұйымдастырылды. Олар 1949 жылдың басында үйленді. Аллилуева бұл уақытта Ждановтың отбасымен бірге өмір сүрді, бірақ өзін оның анасы Зинаида билеп отырғанын сезінді, бұл Сталиннің оған ескерткені еді. Юрий Зинаидаға адал болып, партия жұмысына көп көңіл бөлгендіктен, Аллилуевамен көп уақыт өткізбеді. 1950 жылы Аллилуева Екатерина атты қызын дүниеге әкелді. Көп ұзамай некелері бұзылды. Олар шіркеуде некелесу арқылы Кеңес саясатына қарсы шықты. Сванидзе денсаулығы нашар болды, себебі Қазақстандағы ішкі жер аударудың қиындықтарынан зардап шекті, және неке бір жыл ішінде аяқталды. 1970 жылдан 1973 жылға дейін ол американдық сәулетші Уильям Уэсли Петерспен (Фрэнк Ллойд Райттың шәкірті) тұрмысқа шықты, олармен Ольга Петерс (кейіннен Крис Эванс деп те белгілі) деген қызы дүниеге келді.
Alliluyeva was first married in 1944 to Морозов, Григорий Иосифович, a student at Moscow University's Institute of International Affairs. Her father did not like Morozov, who was Jewish, though he never met him. They had one child, a son Iosif, who was born in 1945. The couple divorced in 1947, but remained close friends for decades afterwards. Alliluyeva's second marriage was arranged for her to Yuri Zhdanov, the son of Stalin's right hand man Andrei Zhdanov and himself one of Stalin's close associates. The couple married early in 1949. Alliluyeva lived with Zhdanov's family at this time, though felt herself dominated by his mother, Zinaida, which was something Stalin had warned her of. Yuri was devoted to Zinaida, and busied himself with Party work, so did not spend a lot of time with Alliluyeva. In 1950, Alliluyeva gave birth to a daughter, Yekaterina. The marriage was dissolved soon afterwards. They went against Soviet policy by marrying in a church. Svanidze was not healthy, owing to difficulties of his internal exile in Kazakhstan, and the marriage ended within a year. From 1970 to 1973, she was married to American architect William Wesley Peters (an acolyte of Frank Lloyd Wright), with whom she had a daughter, Olga Peters (later known also as Chrese Evans).
Сталиннің өлімінен кейін
1953 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Аллилуева Мәскеуде лекция оқып, аудармашы болып жұмыс істеді. Ол тарих және саяси ой-пікір саласында білім алған, бірақ оның шын құмарлығы әдебиет және жазу еді, осыны оның әкесі оқытуға міндеттеген.
After her father's death in 1953, Alliluyeva worked as a lecturer and translator in Moscow. Her training was in History and Political Thought, a subject she was forced to study by her father, although her true passion was literature and writing.
Брахеш Сингхпен қарым-қатынасы
1963 жылы, миндальша безін алып тастау операциясынан кейін ауруханада жатқанда, Аллилуева Мәскеуге сапарлаған үнді коммунисі Кунуар Брейш Сингхпен танысты. Екеуі ғашық болды. Сингх жайлы мінезді, білімді болғанмен, бронхоэктазия және эмфизема ауруларымен ауыр сырқатқа шалдыққан еді. Олар Қара теңіз жағасындағы Сочиде сауығып жатқанда, олардың махаббаты одан да тереңдеп, нығайды. Сингх 1965 жылы аудармашы болып жұмыс істеу үшін Мәскеуге қайтып келді, бірақ оған және Аллилуеваға үйленуге рұқсат берілмеді. Ол келесі жылы, 1966 жылы қайтыс болды. Кеңес Одағынан тыс жасаған алғашқы сапарында, оған оның күлін Үндістанға алып барып, Ганг өзеніне шашуға рұқсат етілді. 1967 жылғы 26 сәуірде берген сұхбатында ол Сингхты өзінің күйеуі деп атады, бірақ олардың ресми түрде үйленуіне рұқсат берілмегенін де айтты.
In 1963, while in hospital for a tonsillectomy, Alliluyeva met Kunwar Brajesh Singh, an Indian Communist visiting Moscow. The two fell in love. Singh was mild mannered and well educated but gravely ill with bronchiectasis and emphysema. The romance grew deeper and stronger still while the couple were recuperating in Sochi near the Black Sea. Singh returned to Moscow in 1965 to work as a translator, but he and Alliluyeva were not allowed to marry. He died the following year, in 1966. For her first trip outside the Soviet Union, she was allowed to travel to India to take his ashes to his family to pour into the Ganges river. In an interview on 26 April 1967, she referred to Singh as her husband but also stated that they were never allowed to marry officially.
Дін
Аллилуева 1963 жылдың 20 наурызында Ресей православие шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Шекер аударылған жылдары ол әртүрлі діндерге қызығушылық танытты. Кейін ол православие шіркеуіне қайта оралды және келешекте қаһар болуды да ойлаған деген хабар бар.
Alliluyeva was baptized into the Russian Orthodox Church on 20 March 1963. During her years of exile, she flirted with various religions. She then turned to the Orthodox Church and is also reported to have thought of becoming a nun.
Шығармалары
Аллилуева Кеңес Одағында болғанда 1963 жылы орыс тілінде мемуар жазған. Қолжазбаны елден Үндістан елшісі Т.Н. Каул алып шығып, Нью-Делиде оған қайтарды. Аллилуева мемуарын өзі дезертирлік жасаған кезде ЦРУ агенті Роберт Рейлге тапсырды. Рейл оның көшірмесін жасады. Кітап "Жиірме хат досқа" ("Двадцать писем другу") деп аталды. Бұл – Аллилуеваның Үндістаннан құпия рейсте алып кеткен бірнеше киімнен басқа жалғыз нәрсесі еді. Реймонд Пирсон, Ресей және Шығыс Еуропа туралы жазған журналист, Аллилуеваның кітабын Сталиндік қылмыстарды Лаврентий Берияға таңуға және өз әкесін ақтауға жасалған ойсыз әрекет деп сипаттады.
While in the Soviet Union, Alliluyeva had written a memoir in Russian in 1963. The manuscript was carried safely out of the country by Indian Ambassador T. N. Kaul, who returned it to her in New Delhi. Alliluyeva handed her memoir over to the CIA agent Robert Rayle at the time of her own defection. Rayle made a copy of it. The book was titled Twenty Letters to a Friend ("Dvadtsat' pisem k drugu"). It was the only thing other than a few items of clothing taken by Alliluyeva on a secret passenger flight out of India. Raymond Pearson, in Russia and Eastern Europe, described Alliluyeva's book as a naïve attempt to shift the blame for Stalinist crimes onto Lavrentiy Beria, and whitewash her own father.
Танымал мәдениетте
Аллилуева HBO телеарнасының 1992 жылғы "Сталин" телефильмінде Джоанна Рот және 2017 жылғы сатирикалық "Сталиннің өлімі" фильмінде Андреа Ризеборо рөлінде сомдалды. Аллилуеваның өміріне арналған 2015 жылғы канад жазушысы Розмари Салливанның "Сталин қызы: Светлана Аллилуеваның ерекше және құлшынысқа толы өмірі" атты өмірбаяны жарық көрді. Аллилуева американдық жазушы Джон Бернхам Шварцтың 2019 жылғы "Қызыл қыз" романының негізгі кейіпкері.
Alliluyeva was portrayed by Joanna Roth in the HBO's 1992 television film Stalin and Andrea Riseborough in the 2017 satirical film The Death of Stalin. Alliluyeva is the subject of the 2015 biography Stalin's Daughter: The Extraordinary and Tumultuous Life of Svetlana Alliluyeva by Canadian writer Rosemary Sullivan. Alliluyeva is the subject of the 2019 novel The Red Daughter by American writer John Burnham Schwartz.