Кіріспе

Иосиф Сталиннің ең кіші баласы, 1967 жылы АҚШ-қа қашқан Светлана Иосифовна Аллилуева (туған кезде Сталина аталған; 28 ақпан 1926 – 22 қараша 2011), кейін Лана Петерс есімімен танылды, Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталиннің және оның екінші әйелі Надежда Аллилуеваның ең кіші баласы және жалғыз қызы болды. 1967 жылы ол АҚШ-қа қашқаннан кейін әлемдік сенсация тудырды және 1978 жылы АҚШ азаматтығын алды. 1984-1986 жылдары ол қысқа мерзімге Кеңес Одағына оралып, кеңестік азаматтығын қайта иеленді. Ол Сталиннің соңғы тірі баласы еді.

Ерте өмір

Светлана Сталина 1926 жылы 28 ақпанда дүниеге келген. 1932 жылы 9 қарашада Аллилуеваның анасы өзін-өзі атып өлтірді. Өзін-өзі өлтіргенін жасыру үшін балаларға оның перитониттен, яғни ішек қабынуынан қайтыс болғанын айтты. Анасының өлімі туралы шындықты білгенге дейін 10 жыл өтті. 1933 жылы Аллилуева мен Василий 1574-ші мектепте оқуға түсті. Василий 1937 жылы басқа мектепке ауысса, Аллилуева 1943 жылға дейін, яғни 10-сыныпты бітіргенге дейін сол мектепте оқыды. Мектепте Аллилуеваға ерекше қарастырылмады, ол қарапайым оқушы ретінде қарастырылды. Сталин 1940 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалған қызының бірнеше туыстарын қуғындауға да қатысты. Олардың ішінде оның әпкесі Анна және Аннаның күйеуі Станислав Реденс болды, ол сол жылдың қаңтар айында атылды. 1942 жылы 15 тамызда Уинстон Черчилль Аллилуеваны Сталиннің Кремльдегі жеке пәтерінде көріп, оны "әкесін құрметпен сүйген, әдемі қызыл шашты қыз" деп сипаттады. Черчилльдің айтуынша, Сталин "маған көзімен қарап, "біздің большевиктердің де отбасылық өмірі бар екенін көріп тұрсың" деген ойды білдірді". Аллилуева 16 жасында 38 жастағы еврей совет кинорежиссері Алексей Каплерге ғашық болды. Әкесі бұл қарым-қатынасқа қарсы болды, соның салдарынан Каплер 1943 жылы бес жылға Воркутаға жер аударылып, 1948 жылы Инта маңындағы еңбек лагеріне тағы бес жылға сотталды.

Некелер

Аллилуева алғаш рет 1944 жылы Морозов Григорий Иосифовичке тұрмысқа шықты. Оның әкесі еврей болған Морозовты ұнатпаған, бірақ оны ешқашан кездестірген емес. Олардың 1945 жылы туған ұлы Иосиф болды. 1947 жылы жұп ажырасып, бірақ ондаған жылдар бойы жақын достар болып қалды. Аллилуеваның екінші некесі Сталиннің жақын серігі, Андрей Ждановтың ұлы Юрий Ждановқа ұйымдастырылды. Олар 1949 жылдың басында үйленді. Аллилуева бұл уақытта Ждановтың отбасымен бірге өмір сүрді, бірақ өзін оның анасы Зинаида билеп отырғанын сезінді, бұл Сталиннің оған ескерткені еді. Юрий Зинаидаға адал болып, партия жұмысына көп көңіл бөлгендіктен, Аллилуевамен көп уақыт өткізбеді. 1950 жылы Аллилуева Екатерина атты қызын дүниеге әкелді. Көп ұзамай некелері бұзылды. Олар шіркеуде некелесу арқылы Кеңес саясатына қарсы шықты. Сванидзе денсаулығы нашар болды, себебі Қазақстандағы ішкі жер аударудың қиындықтарынан зардап шекті, және неке бір жыл ішінде аяқталды. 1970 жылдан 1973 жылға дейін ол американдық сәулетші Уильям Уэсли Петерспен (Фрэнк Ллойд Райттың шәкірті) тұрмысқа шықты, олармен Ольга Петерс (кейіннен Крис Эванс деп те белгілі) деген қызы дүниеге келді.

Сталиннің өлімінен кейін

1953 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Аллилуева Мәскеуде лекция оқып, аудармашы болып жұмыс істеді. Ол тарих және саяси ой-пікір саласында білім алған, бірақ оның шын құмарлығы әдебиет және жазу еді, осыны оның әкесі оқытуға міндеттеген.

Брахеш Сингхпен қарым-қатынасы

1963 жылы, миндальша безін алып тастау операциясынан кейін ауруханада жатқанда, Аллилуева Мәскеуге сапарлаған үнді коммунисі Кунуар Брейш Сингхпен танысты. Екеуі ғашық болды. Сингх жайлы мінезді, білімді болғанмен, бронхоэктазия және эмфизема ауруларымен ауыр сырқатқа шалдыққан еді. Олар Қара теңіз жағасындағы Сочиде сауығып жатқанда, олардың махаббаты одан да тереңдеп, нығайды. Сингх 1965 жылы аудармашы болып жұмыс істеу үшін Мәскеуге қайтып келді, бірақ оған және Аллилуеваға үйленуге рұқсат берілмеді. Ол келесі жылы, 1966 жылы қайтыс болды. Кеңес Одағынан тыс жасаған алғашқы сапарында, оған оның күлін Үндістанға алып барып, Ганг өзеніне шашуға рұқсат етілді. 1967 жылғы 26 сәуірде берген сұхбатында ол Сингхты өзінің күйеуі деп атады, бірақ олардың ресми түрде үйленуіне рұқсат берілмегенін де айтты.

Дін

Аллилуева 1963 жылдың 20 наурызында Ресей православие шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Шекер аударылған жылдары ол әртүрлі діндерге қызығушылық танытты. Кейін ол православие шіркеуіне қайта оралды және келешекте қаһар болуды да ойлаған деген хабар бар.

Шығармалары

Аллилуева Кеңес Одағында болғанда 1963 жылы орыс тілінде мемуар жазған. Қолжазбаны елден Үндістан елшісі Т.Н. Каул алып шығып, Нью-Делиде оған қайтарды. Аллилуева мемуарын өзі дезертирлік жасаған кезде ЦРУ агенті Роберт Рейлге тапсырды. Рейл оның көшірмесін жасады. Кітап "Жиірме хат досқа" ("Двадцать писем другу") деп аталды. Бұл – Аллилуеваның Үндістаннан құпия рейсте алып кеткен бірнеше киімнен басқа жалғыз нәрсесі еді. Реймонд Пирсон, Ресей және Шығыс Еуропа туралы жазған журналист, Аллилуеваның кітабын Сталиндік қылмыстарды Лаврентий Берияға таңуға және өз әкесін ақтауға жасалған ойсыз әрекет деп сипаттады.

Танымал мәдениетте

Аллилуева HBO телеарнасының 1992 жылғы "Сталин" телефильмінде Джоанна Рот және 2017 жылғы сатирикалық "Сталиннің өлімі" фильмінде Андреа Ризеборо рөлінде сомдалды. Аллилуеваның өміріне арналған 2015 жылғы канад жазушысы Розмари Салливанның "Сталин қызы: Светлана Аллилуеваның ерекше және құлшынысқа толы өмірі" атты өмірбаяны жарық көрді. Аллилуева американдық жазушы Джон Бернхам Шварцтың 2019 жылғы "Қызыл қыз" романының негізгі кейіпкері.