Эльза Триоле: Ресейлік-француз жазушысы мен аудармашының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Элла Юрьевна Каган (Элла Юрьевна Каган; 24 қыркүйек 1896 [ескі стиль бойынша 12 қыркүйек 1896] – 16 маусым 1970), Эльза Триоле (Lang ru) деген атпен танымал, орыс-француз жазушысы және аудармашы.

Өмірбаян

Элла Юрьевна Каган заңгер Юрий Александрович Каган мен музыка мұғалімі Елена Юлевна Берманның еврей отбасында Мәскеуде дүниеге келді. Ол және оның үлкен әпкесі Лилия Брик тамаша білім алды; олар неміс және француз тілдерінде еркін сөйлей білді және фортепианода ойнай білді. Элла Мәскеу сәулет институтын бітірді. Көп ұзамай Элла 1912 жылы өнер сыншысы Осип Брикке үйленген Лилия арқылы орыс футуристерімен байланыс орнатты; ол олардың шеңберіндегі адамдармен, соның ішінде Роман Якобсонмен, содан кейін заум ақыны, өмір бойы дос болды. Эльза поэзияны ұнататын, 1911 жылы болашақ футурист ақын және график Владимир Маяковскиймен танысып, ғашық болды. Ол оны үйіне шақырғанда, ақын оның әпкесіне ғашық болып, екеуінің ақынның өліміне дейін жалғасқан көркемдік ынтымақтастығының басталуын қадағалады. Элла Маяковскийдің өлеңдерін (сондай-ақ басқа да орыс тіліндегі өлеңдерді) француз тіліне алғаш рет аударды. 1918 жылы Ресей Азамат соғысының басында Элла француз атқыштар офицері Андре Триолетке үйленді және Францияға эмиграциялады, онда ол өзінің есімін Эльзаға өзгертті, бірақ жылдар бойы Лилияға жазған хаттарында жүрегі ауыр екенін мойындады. Кейін ол Триолеттен ажырасты. 1920-ші жылдардың басында Эльза Виктор Шкловскийге жазған хатында Таитиге сапар шегуін сипаттады, ол оларды кейіннен Максим Горькийге көрсетті. Горький авторға әдеби мансапты қарастыруды ұсынды. 1925 жылы орыс тілінде жазылған және Ленинградта басылған «Таитиде» атты кітап осы хаттарға негізделген. Ол орыс тілінде тағы екі роман жариялады: «Жабайы құлпынай» (1926) және «Камуфляж» (1928), екеуі де Мәскеуде жарық көрді. 1928 жылы Эльза француз жазушысы Луи Арагонмен танысты. Олар 42 жыл бірге тұрды және 1939 жылы үйленді. Ол Арагонды Франция Коммунистік партиясына қосылуға ықпал етті. Триолет және Арагон француз қарсыласының құрамында күресті. 1944 жылы Триоле «Le premier accroc coûte 200 francs» романы үшін Prix Goncourt сыйлығын алған алғашқы әйел болды. Ол 73 жасында Францияның Сен-Арно-ан-Ивелин қаласындағы Мулен-де-Вильневде жүрек талмасынан қайтыс болды. 2010 жылы La Poste, француз почтасы, Триолетті құрметтеу үшін үш марка шығарды.

Ella Yuryevna Kagan was born into a Jewish family of Yuri Alexandrovich Kagan, a lawyer, and Yelena Youlevna Berman, a music teacher, in Moscow. She and her older sister Lilya Brik received excellent educations; they were able to speak fluent German and French and play the piano. Ella graduated from the Moscow Institute of Architecture. Ella soon became associated with the Russian Futurists via Lilya, who was in 1912 married to the art critic Osip Brik; she befriended people of their circle, including Roman Jakobson, then a zaum poet, who became her lifelong friend. Elsa enjoyed poetry, and in 1911 befriended and fell in love with the aspiring futurist poet and graphic artist Vladimir Mayakovsky. When she invited him home, the poet fell madly in love with her sister, marking the start of a series of artistic collaborations involving the two that lasted until the poet's death. Ella was the first to translate Mayakovsky's poetry (as well as volumes of other Russian language poetry) to French. In 1918, at the outset of the Russian Civil War, Ella married the French cavalry officer André Triolet, and emigrated to France, where she changed her name to Elsa, but for years admitted in her letters to Lilya to being heartbroken. She later divorced Triolet. In the early 1920s, Elsa described her visit to Tahiti in her letters to Victor Shklovsky, who subsequently showed them to Maxim Gorky. Gorky suggested that the author should consider a literary career. The 1925 book In Tahiti, written in Russian and published in Leningrad, was based on these letters. She published two further novels in Russian, Wild Strawberry (1926) and Camouflage (1928), both published in Moscow. In 1928 Elsa met French writer Louis Aragon. They stayed together for 42 years and married in 1939. She influenced Aragon to join the French Communist Party. Triolet and Aragon fought in the French Resistance. In 1944 Triolet was the first woman to be awarded the Prix Goncourt for her novel Le premier accroc coûte 200 francs. She died, aged 73, in Moulin de Villeneuve, Saint Arnoult en Yvelines, France of a heart attack. In 2010, La Poste, the French post office, issued three stamps honoring Triolet.