Оуэн Ро О’Нилл: Ирландиялық сардардың өмірі мен күресі
Owen Roe O'Neill
Оуэн Ро О’Нилл (1585-1649) – ирландтық әскери қолбасшы, О’Нилл әулетінен шыққан белгілі тұлға. Испания армиясында қызмет етіп, 1646 ж. Бенбурб шайқасында жеңіске жетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық сарбаз (шамамен 1585 – 1649)
Irish soldier (c. 1585 – 1649)
Оуэн Ро О'Нилл (ирландша: Eoghan Ruadh Ó Néill; шамамен 1585 – 6 қараша 1649) – ирландтық галликалық сарбаз және Ольстердің О'Нилл әулетінің ең танымал өкілдерінің бірі. О'Нилл жас кезінде Ирландиядан кетіп, өмірінің көп бөлігін Испан армиясында жалдамалы әскер болып өткізді. Ол Фландриядағы сексен жылдық соғыс кезінде голландтарға қарсы күресті. 1641 жылғы Ирландия көтерілісінен кейін О'Нилл отанына қайтып, Ирландия Конфедеративтік Ольстер армиясына басшылық етті. Ол 1646 жылғы Бенбурб шайқасындағы жеңісімен танымал. О'Ниллдің соңғы жылдары конфедераттар арасындағы ішкі тартыстармен сипатталды, ал 1647 жылы ол әскерін астана Килкенниде билікті басып алуға жетектеді. Оның әскерлері Конфедерацияның қарсы күштерімен қақтығысты, нәтижесінде О'Нилл Ольстердегі Чарльз Куттің ағылшын парламенттік күштерімен уақытша одақ құрды. Ол бастапқыда конфедераттар мен ирландиялық роялистер арасындағы одақ шартын қабылдамады, бірақ Кромвельдің басқыншылығына тап болғаннан кейін пікірін өзгертті. Ирландияның Лорд-лейтенанты Ормондпен одақтасқаннан кейін, оған графтық атақ уәде етілді, бірақ ол 1649 жылғы 6 қарашада қайтыс болды.
Owen Roe O'Neill (Irish: Eoghan Ruadh Ó Néill; c. 1585 – 6 November 1649) was a Gaelic Irish soldier and one of the most famous of the O'Neill dynasty of Ulster. O'Neill left Ireland at a young age and spent most of his life as a mercenary in the Spanish Army serving against the Dutch in Flanders during the Eighty Years' War. After the Irish Rebellion of 1641, O'Neill returned and took command of the Irish Confederate Ulster Army. He is known for his victory at the Battle of Benburb in 1646. O'Neill's later years were marked by infighting amongst the Confederates, and in 1647 he led his army to seize power in the capital of Kilkenny. His troops clashed with rival forces of the Confederacy, leading to O'Neill forming a temporary alliance with Charles Coote's English Parliamentary forces in Ulster. He initially rejected a treaty of alliance between the Confederates and the Irish Royalists, but faced with the Cromwellian invasion he changed his mind. Shortly after agreeing an alliance with the Lord Lieutenant of Ireland Ormond, in which he was promised an Earldom, he died on Tuesday, 6 November 1649.
Ерте өмір
О'Нилл – Арт Макбарон О'Ниллдің заңсыз ұлы, Мэтью О'Ниллдің ұлы, 1-ші барон Дунганнон және Армаг графтығында жерлері бар Хью О'Ниллдің кіші інісі. Оның қасиетті атасы Конн О'Нилл, Тайронның 1-ші графы, Ольстердегі ең беделді тұлға және Тюдор дәуіріндегі жерді қайтару және беру саясатының аясында Тақтан титул алған алғашқы О'Нилл болды. Конн арқылы ол сол дәуірдегі жетекші ағылшын-ирланд дворяны, 15-ші және 16-шы ғасырлардың басында Ирландияны дерлік билеген Кильдар графтарының мүшесі Томас Фицджеральдтың ұрпағы еді. Оның туған жылы белгісіз, бірақ шамамен 1585 жыл шамасында болған болуы мүмкін. Ол қай жерде дүниеге келгені де нақты белгісіз, бірақ әкесінің иеліктері болған және О'Нилл өмірінің көп бөлігін өткізген Армаг графтығындағы Лоугалл маңында болған болуы ықтимал. Оның анасы – Хью Коннолли О'Райлидің қызы, Каван графтығындағы Брейфн О'Райлидің иесі. О'Ниллді францискан монахтары оқытқан, олар оған латын тілін ғана емес, сонымен қатар соғыс өнерін де үйреткен. Кейін ол өзінің үлкен ағасы Хью О'Нилл басқарған ирландтық әскермен бірге Тоғыз жылдық соғыста ағылшындарға қарсы күресті. Ол сол кезде жасөспірім болған және оның қандай рөл атқарғаны белгісіз, бірақ бұл оның өмірінің кейінгі кезеңдерінде ағылшындарға деген терең жеккөрушілігін күшейткен болуы мүмкін. Оның бірнеше үлкен ағалары да бүлікке қатысып, кейбіреулері шайқаста қаза тапты. Тағы бірі, Брайан Макарт О'Нилл, 1607 жылы қазақырғын жасағаны үшін дарға асылды. Оның немерелерінің бірі – Дэниел О'Нилл, 1640 жылдары Англияда танымал кавалер болған протестант. Оның тағы бір немере інісі Хью Дуб О'Нилл Конфедерация соғыстарында шайқасып, 1650 жылы Клонмель қамалында Оливер Кромвельдің жаңа үлгідегі армиясына ауыр шығын келтірді.
O'Neill was the illegitimate son of Art MacBaron O'Neill, a son of Matthew O'Neill, 1st Baron Dungannon and younger brother of Hugh O'Neill, Earl of Tyrone, who held lands in County Armagh. His alleged great grandfather was Conn O'Neill, 1st Earl of Tyrone, the most powerful figure in Ulster and the first O'Neill to take a title from the Crown as part of the surrender and regrant policy of the Tudor era. Through Conn, he was descended from Thomas FitzGerald, 7th Earl of Kildare, the leading Anglo Irish noble of the era, member of the Earls of Kildare, who more or less ruled Ireland in the 15th and early 16th centuries. His year of birth is unknown but was likely to have been around 1585. It is also not known exactly where he was born, but it was probably near Loughgall in County Armagh where his father's estates were and where O'Neill spent much of his youth. His mother was the daughter of Hugh Connolly O'Reilly, lord of Breifne O'Reilly in County Cavan. O'Neill was educated by Franciscan monks who not only taught him Latin but also the art of war. He later fought against the English in the Nine Years' War, with the Irish war effort led by his great uncle Hugh O'Neill. He would have been only a teen at the time and it is unknown what his role would have been, but it may have fueled his deep hatred for the English later in his life. Several of his elder brothers also took part in the rebellion, some of whom died fighting. Another, Brian MacArt O'Neill, was hanged for manslaughter in 1607. One of his nephews was Daniel O'Neill, a Protestant who became a noted cavalier in England during the 1640s. Another of his nephews, Hugh Dubh O'Neill fought in the Confederate Wars and famously inflicted heavy casualties on Oliver Cromwell's New Model Army during the Siege of Clonmel in 1650.
Испаниядағы қызмет
О'Нилл жас кезінде Ирландияны тастап кеткен (вероятно, 1607 жылы графтардың қашуы кезінде). Ол Испан Нидерландтарында өсіп, испан армиясының ирланд полкінде 40 жыл қызмет етті. Оның көптеген шайқастары Фландриядағы Голландия Республикасына қарсы және Франко-испан соғысында француздарға қарсы Сегіз жылдық соғыста болды. Ол 1640 жылы Аррас қамалында ерекше көзге түсті, онда ол испан гарнизонына басшылық етті және 2000 адамымен (олардың көп бөлігі ирландтықтар) 35 000 француз армиясына қарсы 48 күн бойы тұрды. О'Нилл мансабы бойы қорғаныс соғысының сардары ретінде танымал болды. Испан қызметіндегі көптеген ирланд офицерлері сияқты, О'Нилл де Ирландиядағы ағылшын үкіметіне қарсы болды. 1627 жылы ол испан монархиясына ирланд-испан полктерін пайдаланып Ирландияға шабуыл жасау туралы петиция ұсынды. О'Нилл Ирландияның испан қорғауындағы республика болуын ұсынды, бұл ирланд католик жер иелері арасындағы кикіруден – Ирландияның ханзадасы немесе патшасы кім болу керек деген таластан аулақ болу үшін жасалды. Бұл жоспар іске аспады. Дегенмен, 1642 жылы О'Нилл 300 тәжірибелі әскермен Ирландияға қайта оралуды жоспарлады, 1641 жылғы ирланд көтерілісіне көмектесу үшін, көтерілістің ұйымдастырушыларының бірі Рори О'Мурдің шақыруымен. Оған Папа ақша берді, ол соның есебінен "Сент-Франциск" фрегатын сатып алды, сондай-ақ кемелерді қаруландыру үшін қару-жарақ пен зеңбіректер сатып алды. Кеме соғыс кезінде Конфедерация теңіз күштерінің флагманы деп есептелді және Конфедерация туын алғашқы болып көтерді. Оған бірнеше жерлесі мен ұлдары қосылды. Олар О'Ниллді ұстау үшін арнайы жіберілген Корольдік теңіз күштерінің бірнеше кемесінен қашып үлгерді. Олстерге қонғаннан кейін оны сэр Фелим О'Нилл қарсы алып, ирландтықтар бақылап отырған Шарлемонт бекінісіне жетеледі. Кейіннен, континенттік Еуропадан келген он екі кеме, ирланд соғысы үшін қару-жарақ пен жабдықтармен бірге тәжірибелі ирланд офицерлерін тасымалдап, Ирландияға келді, көтерілісті қайта жандандырды және католик қатарына өте құнды білім мен тәжірибе қосты.
As a young man O'Neill left Ireland (likely in 1607 during the Flight of the Earls). He grew up in the Spanish Netherlands and served for 40 years in the Irish regiment of the Spanish army. Most of his combat was in the Eighty Years' War against the Dutch Republic in Flanders and against the French in the Franco Spanish War. He distinguished himself notably at the Siege of Arras in 1640, where he commanded the Spanish garrison and held out for 48 days with 2,000 men (many of whom were fellow Irishmen), against a French army of 35,000. Throughout his career O'Neill was known to be an expert in defensive warfare. Like many Irish officers in Spanish service, O'Neill was deeply opposed to English rule in Ireland. In 1627, he was involved in petitioning the Spanish monarchy to invade Ireland using the Irish Spanish regiments. O'Neill proposed that Ireland be made a republic under Spanish protection to avoid in fighting between Irish Catholic landed families over which of them would provide a prince or king of Ireland. This plan came to nothing. However, in 1642, O'Neill planned to return to Ireland with 300 veterans to aid the Irish Rebellion of 1641, apparently at the invitation of one of the organizers of the rebellion Rory O'Moore. He was given money by the Pope, with which he bought a frigate, the St. Francis, and also purchased weapons and canons to arm the ships. The ship, often described as the flagship of the Confederate naval forces during the war, was the first to fly the Confederate flag. He was joined by several of his countrymen and his sons. They managed to evade several Royal Navy vessels which were specially deployed to intercept O'Neill. Upon landing in Ulster he was met by Sir Felim O'Neill who escorted him to the Irish held fort of Charlemont. Twelve more ships from continental Europe carrying experienced Irish officers along with weapons and supplies for the Irish war effort would land in Ireland later, reviving the rebellion, and adding considerable knowledge and experience to the Catholic ranks, which would prove extremely valuable.
Ирландияға оралу
Көтеріліс 1641 жылдың күзінде басталды, көтеріліс басшылары католиктердің құқықтарын жақсартуды мақсат еткен Дунганнон жарияламын шығарды, сонымен бірге король Карл I-ге адалдықтарын сақтайтындарын мәлімдеді. Дублин қамалын басып алуға жасаған сәтсіз әрекетке қарамастан, көтерілісшілер Ульстерде сәттілікке жетті және көтеріліс елдің басқа аймақтарына тарады. Бірақ, көтерілісшілер Ирландия Корольдік армиясы мен Шотландиялық Келісім армиясынан бірнеше жеңіліске ұшырады, ал Эоган Руа келген кезде көтеріліс күйреудің алдында болды. Осыдан кейін болған соғыс, Ирландия Конфедерациялық соғыстары деп аталды, ол Ұлыбритания мен Ирландиядағы Үш патшалық соғыстарының бір бөлігі еді. Әскери тәжірибесінің арқасында О'Нилл 8 шілдеде Донегал графтығындағы Доу қамалында Ирландияға оралғаннан кейін О'Ниллдердің басты өкілі және Ольстер ирландтарының басшысы ретінде мойындалды. Сэр Фелим О'Нилл Ирландия көтерілісінің солтүстік бөлігіне басшылық етуден Еоган Руаның пайдасына бас тартып, оны Луг Суиллиден Шарлемонтқа дейін сүйемелдеді. Ирландияға келгеннен кейін, ол Лесли есімді ағылшын парламенттік генералынан хат алды, онда Лесли О'Ниллдің тәжірибелі офицер ретінде осындай мақсатқа өзін арнағанына өкініш білдіріп, Испанияға қайтуын ұсынды. О'Нилл бұл хатқа өзінің Ирландиядағы ісінің өз патшасына қарсы күресіп жатқан ағылшын генералынан гөрі әлдеқайда құрметтірек екенін жауап берді. Бірақ, туыстар арасындағы сенімсіздік, 1642 жылдың қазан айында Килкенниде кездескен Оуэн Ро О'Нилл мен Католик Конфедерациясы арасындағы келіспеушіліктермен күрделенді. Фелим Карл I-нің мүддесін қорғауға тырысып бақса, О'Ниллдің мақсаты Ирландияның католик мемлекеті ретінде толық тәуелсіздікке қол жеткізу болды, ал Ескі Англиялық католиктер кеңесі діни бостандық пен ағылшын билігі аясында Ирландия конституциясын қадағалауды көздеді. О'Нилл, солтүстік Ленстерде болған кезінде, Ленстер армиясы Дунганс-Хилл шайқасында Джонсқа жеңілген кезде қайтадан Престонға көмекке шақырылды. Престон армиясының қалған бөлігі шегініп жатқанда, О'Нилл Престонды қуатын парламенттік әскердің алғы шебін талқандайтын сәтті артқы қадамға шабуыл жасады. Алайда, Ленстер армиясы ауыр зардап шеккендіктен, Ленстердің жағдайы қиын болды. Содан кейін О'Нилл оңтүстік Ольстерге қайтып келді.
The rebellion had broken out in autumn 1641, with the rebel leaders issuing the Proclamation of Dungannon declaring their aim of enhancing Catholic rights while declaring their continued loyalty to King Charles I. Despite a failed attempt to seize Dublin Castle, the rebels enjoyed success across Ulster and the uprising spread to other parts of the country. However, the rebels then suffered several defeats to the Royal Irish Army and the Scottish Covenanter Army in Ireland and by the time Eoghan Rua arrived the rising was increasingly in trouble. The subsequent war, known as the Irish Confederate Wars, was part of the Wars of the Three Kingdoms—civil wars throughout Britain and Ireland. Because of his military experience, O'Neill was recognised on his return to Ireland, at Doe Castle in County Donegal on 8 July 1642, as the leading representative of the O'Neills and head of the Ulster Irish. Sir Phelim O'Neill resigned the northern command of the Irish rebellion in Eoghan Rua's favour and escorted him from Lough Swilly to Charlemont. Upon arrival in Ireland, he received a letter from an English parliamentarian general by the name of Leslie, telling O'Neill that he was sad O'Neill, as an experienced officer, was committing himself to such a cause and that he should return to Spain. O'Neill responded that his cause in Ireland was far more honourable than an English general fighting against his own King. But distrust between the kinsmen was complicated by differences between Owen Roe O'Neill and the Catholic Confederation which met at Kilkenny in October 1642. Phelim professed to be acting in the interest of Charles I; O'Neill's aim was complete independence of Ireland as a Catholic country, while the Old English Catholics represented by the council desired to secure religious liberty and an Irish constitution under English rule. O'Neill, who was still in northern Leinster, was again called to Preston's aid when the Leinster army was almost destroyed by Jones at the Battle of Dungans Hill. As the remainder of Preston's army retreated, O'Neill arrived just in time to mount a successful rearguard action and annihilated the Parliamentarian advanced guard pursuing Preston. However, with the Leinster army now severely damaged, Leinster was in a precarious position. Afterwards, O'Neill returned to southern Ulster.