Кіріспе

1975 жылы шыққан Вилли Нельсонның студиялық альбомы

Red Headed Stranger – американдық заңсыз кантри әншісі Вилли Нельсонның 1975 жылы шыққан он сегізінші студиялық альбомы. Atlantic Records компаниясымен жазған әндерінің табысы және менеджері Нил Решеннің келіссөздер жүргізу шеберлігі арқасында Нельсон Columbia Records компаниясымен келісімшартқа қол қойды, бұл оған өзінің туындыларына толық шығармашылық бақылау беретін лейбл болды. Альбом идеясы Нельсонның Форт-Уорт, Техастағы бағдарламасында диджей ретінде ойнайтын «Қызыл шашты бейтаныс туралы әңгіме» әнінен туындады. Columbia компаниясымен келісімшартқа қол қойғаннан кейін ол осы әнді жазуға шешім қабылдады және Колорадоға саяхаттан Остинге (Техас штаты) оралғанда жазу процесінің мәліметтерін жоспарлады. Жазу жұмысы Гарландтағы (Техас штаты) Autumn Sound студиясында төмен құнмен жүзеге асырылды. Әндерде аспаптардың қарапайымдылығы сақталды, көбінесе Нельсонның гитарасы, фортепианосы және барабандары ғана қолданылды. Нельсон дайын материалды Columbia компаниясының басшыларына ұсынды, олар бастапқыда демо деп ойлаған альбомды шығаруға күмәнді қарады. Алайда, Нельсонның шығармашылық бақылау құқығы болғандықтан, оған қосымша өндіріс жұмыстары жүргізілмеді. Концептуалды альбом болып табылатын Red Headed Stranger әйелі мен оның жақын адамын өлтіргеннен кейін заңнан қашып жүрген адам туралы. Мазмұны қысқа поэтикалық мәтіндері бар әндерден және Фред Роуздың «Blue Eyes Crying in the Rain», Вулф Гилберттің «Down Yonder» және Хувентино Росастың «O'er the Waves» сияқты бұрынғы материалдардың аранжировкаларынан тұрады. Columbia компаниясының күмәндануына және аспаптардың шектеулі болуына қарамастан, Red Headed Stranger кантри музыкасы және кең көрермендер арасында үлкен сәттілікке жетті. Ол бірнеше платиналық сертификатқа ие болды және Нельсонды кантри музыкасының ең танымал орындаушыларының біріне айналдырды. Альбомнан бұрын сингл ретінде шыққан «Blue Eyes Crying in the Rain» әні Нельсонның бірінші номерлі хиті болды. Альбомның атауы Нельсонның танымал лақап атына айналды. Rolling Stone журналының «Барлық уақыттағы 500 ең ұлы альбом» тізімінде 183-ші орынды, ал CMT-нің «Кантри музыкасындағы 40 ең ұлы альбом» тізімінде бірінші орынды иеленді. 2010 жылы ол Ұлттық үнтаспалар тізіліміне енгізілді. 1986 жылы Нельсон альбом сюжетіне негізделген осы аттас фильмде Қызыл шашты бейтаныс рөлін ойнады. Альбомның мәдени әсері зор болды; «Time of the Preacher» әні британдық «Edge of Darkness» телесериалында жиі қолданылды, ал оның мәтіні Preacher комиксінің бірінші санында пайдаланылды.

Өмірбаян

Нельсон алғаш рет «Hello Walls», «Night Life», «Funny How Time Slips Away», «Pretty Paper» және «Crazy» сияқты хиттер жазғаннан кейін Нэшвиллде әнші-жазушы ретінде танымал болды. Liberty үшін екі альбом жазғаннан кейін, ол RCA-ға көшіп, оннан астам альбом жазды, олардың көпшілігі Чет Аткинс продюсерлік еткен. Бірақ оның жазбаларына «Нэшвилл дыбысы» берілді – оркестрлеу, Нельсоннің пікірінше, көбінесе қажет емес еді. 1973 жылы ол Джерри Векслердің шақыруымен Atlantic Records компаниясымен келісімшартқа отырды. Векслер Нельсонның студияда өз тобымен жұмыс істеу және коммерциялық қағидалардан бас тарту тілегін қабылдады. Жылдық 25 000 АҚШ долларына ол лейблмен келісімшартқа қол қойған алғашқы кантри әртісі болды. Atlantic-тағы алғашқы альбомы – сыншылар жоғары бағалаған «Shotgun Willie» болды, одан кейін кантри музыкасындағы алғашқы концептуалды альбомдардың бірі – «Phases and Stages» жарық көрді. Бұл жазбалардың сәттілігінен кейін Нельсон Columbia Records компаниясымен келісімшарт жасады және оған толық шығармашылық еркіндік берілді. Колорадодағы шаңғы демалысынан кейін Остинге, Техасқа оралғанда, Нельсонды сол кездегі әйелі Конни Копке батыстық концептуалды альбом жазуға шабыттандырды. Копке Артур «Guitar Boogie» Смиттің «Қызыл шашты бейтаныс туралы әңгіме» әнін қосуды ұсынды, оны Нельсон Форт-Уорт, Техастағы KCNC радиосындағы хабарларында және бұрын балаларына ұйықтатар алдында орындаған. Нельсон әнге сипатталған оқиғалардан бұрынғы оқиғаларды қамтитын толық әңгіме жазуға шешті. Ол спонтанды түрде әндер жазғанда, Копке сөздерін жазып алатын. Нельсон өзінің түпнұсқа жазбаларымен бірге Фред Роуздың «Жаңбырда көздерінен жас ағып тұр», Вулф Гилберттің «Down Yonder», Хувентино Росастың «Sobre las Olas (O'er the Waves)», Хэнк Кокраның «Мен сенің құшағыңда ұйықтасам болады ма?», Эдди Арнольдтың «Бұған сенемін деуге болмады» және Билли Кэллеридің «Рульдегі қолдар» әндерін қосты. Остинге келген соң, Нельсон Фитцхуг Роудтағы ранчосында гитарамен бірге әндердің демо-жазбасын магнитофонға жазды.

Жазу және композициялау

Нельсон жаңа материалдарын жазу үшін Техаста студия іздеуді бастады, бұл оның бұрынғы жазбаларына енгізілген түзетулерден қашып, өзінің жаңа материалдарын жазу үшін болды. Жәй ғана ашылған «Отын Саунд» студиясында фрилансер ретінде жұмыс істейтін инженер Фил Йорк оның қажеттілігі туралы естіді. Йорк, Нельсонның гармоникашысы Микки Рафаэльмен таныс болғандықтан, студияның танымалдылығын арттыру үшін Нельсонға бір күндік тегін жазба жасауды ұсынды. «Отын» студиясы ципресс ағашымен қапталған тыныш бөлме болды, онда Техастағы алғашқы 24 тректік студиялық консоль орналасқан және Венада жасалған, төрт қосымша бас нотасы бар 92 пернелі Бозендорфер концерттік роялімен жабдықталған, оның бағасы 25 000 долларға жетеді. Нельсон және оның тобы қаңтар айында сынақ сессиясына барып, бес ән жазды. Кейін Рафаэль Йоркке қоңырау шалып, Нельсонның бүкіл альбомды сол жерде жазатынын хабарлады. Нельсонның жазбаларын тыңдағаннан кейін топ «Blue Eyes Crying in the Rain» әнін импровизациялай бастады. Нәтижесі ұнамай, Нельсон аспаптарды қысқартуды шешті. Нельсон сондай-ақ Йоркке тректерде жасаған теңдеуді жоюды бұйырды, бұл оның Нэшвиллдегі продюсерлері қолданған әдіс екенін айтты. Жазуға бес күн кетті, микстеуге бір күн қосылды, бұл студиялық шығындарға 4000 АҚШ долларын құрады. Қосымша шығындар барлығы 20 000 АҚШ долларына жетті. Нельсон әпкесі Бобби орындаған акустикалық гитараны, сондай-ақ барабан, гармоника және мандолинаның қосымша аранжировкаларын пайдаланды. Альбомның тайтл трекін Эдит Линдеман Калиш пен Карл Штуц жазды, оны Артур «Гитара Буги» Смит танымал етті. Бұрын оны Джон Д. Лаудермилк пен Эдди Арнольд жазған. Альбом бастапқыда «Қызыл бас бейтаныс туралы әңгіме» арқылы шабыттанды, бірақ Нельсон кейінірек «Преподательдің уақыты» атты алғашқы тректі жазғаннан кейін оқиға тез дамығанын айтты: «Мен уақытымды алдым, үнемі уағыздаушының сезімдеріне назар аудардым. Хэнк Кокранның «Мен сіздің қолыңызда ұйықтай аламын ба?» әні уағыздаушының өзін ұйықтату үшін айтатын ән еді. Мен сондай-ақ уағыздаушының Фред Роуздың «Көк көз жаңбырда жылайды» әнін орындағанын естідім, оны Хэнк Уильямстан бастап Джин Отриге дейін және Конвей Твиттиге дейін әркім әндеген. Бұл жоғалған махаббат туралы тағы бір ән, оның мантрысы – «Махаббат өліп бара жатқан қызылқос сияқты, тек естеліктер ғана қалады» – жалпы тақырыпты білдірді және барлық еріншек ұштарды біріктірді». Автор Майкл Стрейсгут оны Нельсонның «жаңа және ескі әндерден тұратын, оқиғаға айналған ретімен ұйымдастырылған алғашқы шынайы тұжырымдамалық альбомы» деп санады. 2000 жылы альбомның қайта шығарылуы үшін Чет Флиппоның эссесінде Нельсон «Мен оның шынымен де аз болғанын қаладым. Менің сүйікті пластинкаларымды есімде, Эдди Арнольд тек гитарамен, Эрнест Табб тек гитарамен, сондықтан мен осындай сезімді сезінгім келді, мүмкін, жол бойына көмекпен, тым, сіз білесіз бе, жағымсыз болмас үшін. Не болмаса бірқалыпты» деді. Әңгіме «Преподательдің уақытында» басталады, онда кейіпкер өзінің адал емес деп күдіктенген әйеліне деген сүйіспеншілігін еске алады. Келесі әнде, «Мен бұл шындық екеніне сенбедім», адалсыздық ашылады. Бұл «Преподательдің уақыты» әнінің қысқа нұсқасына әкеледі, онда әнші «Қазір сабақ аяқталды, ал өлтіру басталды» деген жолмен аяқтайды. Нельсон күйеуінің реакциясын «Blue Rock, Montana» және «Red Headed Stranger» әндерінің қосындысында бейнелейді. Бірінші әнде бейтаныс адамның екі рет адал емес әйелді және оның сүйіктісін өлтіргені сипатталады, ол былай дейді: «Олар жүздерінде күлкімен қайтыс болды». Бұл қосындының екінші әніне әкеледі, ол Жат адамның қайғысын сипаттайды. Бұл бөлімнен кейін Нельсонның 1947 жылы Фред Роуздың «Blue Eyes Crying in the Rain» әнін орындауы, онда қашқын әйеліне қайғырады. «Қызыл бас бейтаныс» романында кейіпкер одан кейінгі кісі өлтіруді жасайды – ол өзінің жылқыларының біріне қол тигізген әйелді өлтіреді. Жылқы «оған өмірден де артық» еді, өйткені ол әйеліне тиесілі болған, бірақ бейтаныс бостандыққа шығады, өйткені «атыңды ұрлап алуға тырысқан әйелді өлтірген үшін адамды асып тастауға болмайды» деп шешілді. Әңгіме Шетелдіктің оңтүстікке қарай сапар шегуімен жалғасады. «Денвер» әнінде кейіпкер қаладағы барда кездескен әйелге ғашық болады. «Blue Rock, Montana» романындағы бір жол қайталанады, оның өзгерісімен: «Олар жүздерінде күлкімен би биледі». Келесі ән «Мен қолымда ұйықтай аламын ба?» Бұл бейтаныс адамның құтқарылу мен сүйіспеншілікке деген құштарлығын көрсетеді. Содан кейін «Мені есіңде сақта» әні келеді, онда ол өзінің қайтыс болған әйеліне берген уәделері бұзылғанын және ол сүйіспеншілікке лайықты екенін жариялайды. Әңгіме «Дөңгелекке қолыңды тигіз» әнімен аяқталады, онда бейтаныс адам қарт адам ретінде бейнеленеді, ол баламен, болжамды немересімен және жаңа сүйіктісімен бірге жүреді. Ән бейтаныстың қайғысының соңы мен жылдар өткен соң құтқарылуын білдіреді. Альбом «Бандера» атты аспаптық әнмен аяқталады.

Шығару және қабылдау

Бастапқыда, Columbia Records дайын өнімге қанағаттанбады; аспаптардың азайып қолданылуымен жасалған акустикалық үндеулер лейбл директорларын альбомды осы күйінде шығарудан күдік тудырды, оны жетілмеген және қарапайым демо жазбасы деп санады. Нельсон кейіннен еске алғандай, «Колумбияның басшысы тректерді естігенде: «Неге маған демо-жазбаны тапсырып жатырсыз?» деді. «Бұл демо емес», - деп түсіндірдім. «Бұл – дайын өнім»». Нельсон Колумбияның өкілінен дайын пластинканың қалай дыбысталуы керек екенін сұрағанда, ол: «Мұндай емес, кез келген нәрсе. Әндер байланыссыз сезіледі. Көңіл-күйі тым мұңды. Ал дыбысы тым тегіс. Қайта оны жақсарту керек» деді. Нельсонның менеджері Нил Решен және Уэйлон Дженнингс Нью-Йорк қаласына сапар шегіп, Колумбия президенті Брюс Лундваллға альбомды ойнатып көрсетті. Лундвалл альбомды Нэшвилл продюсері Билли Шерриллге қосымша жазу үшін жіберуді ұсынды. Ашуға буған Дженнингс Лундваллді «қатыгез, тілсіз сонофил» деп атады. Шеррилл алғаш рет естігенде: «Ол мұны үйінде жасаған ба? Бұл жарамсыз! Ол мұны шамамен екі долларға жасаған сияқты. Ол өндірілмеген» деді. Алайда, Нельсон толық шығармашылық бақылауда болды және оны қосымша өзгерістерсіз шығарды. Албұмның табысы туралы ойлағанда, Колумбияның атқарушы директоры Рик Блэкберн кейіннен: «Қызыл бас бейтаныс барлық қате себептермен хитке айналды. Ол сол кездегі сәнді үндеулерге де, формулаға да сәйкес келмеді. Бұл жазбаның хит болмауына 1000 себеп болды. Бірақ «Қызыл бас бейтаныс» жобасы Уиллидің жекелігін қабылдап, дұрыс себептермен хитке айналды – себебі ол Уилли Нельсон еді. Бұл Уиллидің мәлімдемесі болды». Red Headed Stranger Billboard чартындағы Top Country Albums тізімінде бірінші орынға, ал 43 апта бойы Top LPs & Tapes тізімінде 28-орынға жетті. 1976 жылдың 11 наурызында Америка жазба индустриясы қауымдастығы алтын сертификат берді, ал 1986 жылдың 21 қарашасында екі есе платина сертификаты берілді.

Мұра

Red Headed Strangers альбомының сәттілігі Нельсонның құтқарушы бейнесін бекітіп, оны кантри музыкасының ең танымал әртістерінің біріне айналдырды. Альбомның атауы Нельсонның лақап аты болды. Альбомнан бұрын жеке ән ретінде шыққан Фред Роуздың 1945 жылғы "Blue Eyes Crying in the Rain" әнінің орындалуы, оның әнші ретінде бірінші номеріне айналды. Нельсон 1977 жылы Остин қаласындағы мексикалық мейрамханада жазушы Бад Шрейк арқылы баспагер және сценарийші Уильям Д. Виттлиффпен танысты. Альбомның табысының арқасында Виттлифф Нельсон үшін "Қызыл бас бейтаныс" әңгімесіне негізделген сценарий жазуға шешім қабылдады. 1979 жылы Виттлифф жобаның сценарийін аяқтады, ол Universal Studios-қа жіберілді. Студия фильмнің бюджетін 14 миллион доллар деп белгілеп, сценарийді Роберт Редфордқа жолдады, бірақ ол одан бас тартты. Фильм жобасы тоқтап қалды, содан кейін Виттлифф пен Нельсон сценарийді Universal Studios-тан қайта сатып алуға мәжбүр болды. Сценарий HBO-ға жіберілді, олар жобаға 5 миллион доллар бюджет бөлді, бірақ бұл жоба да аяқталмады. Соңында Нельсон мен Виттлифф фильмді өздері қаржыландыруға келісті. "Қызыл бас бейтаныс" фильмінде Нельсон бейтаныс рөлін сомдады, ал фильм 1986 жылы көрсетілді. 2002 жылы альбомның 1975 жылғы түпнұсқалық жазбасы Grammy Hall of Fame-ге енгізілді. 2000 жылы Red Headed Stranger CD форматында қайта шығарылды. Жаңа шығарылымға "Bach Minuet In G", "I Can't Help It (If I'm Still In Love With You)", "A Maiden's Prayer" және "Bonaparte's Retreat" бонус тректері қосылды. 2003 жылы альбом Rolling Stone журналының "Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы" тізімінде 184-ші орынды иеленді, ал 2020 жылы жаңартылған тізімде 237-ші орынға түсті. 2006 жылы ол Country Music Television арнасының "Кантри музыкасындағы 40 ең ұлы альбом" тізімінде бірінші орынға ие болды. 2020 жылы Legacy Recordings Red Headed Stranger альбомын түпнұсқа LP форматында қайта шығарды.

Танымал мәдениетте

Бірінші трек, "Преподательдің уақыты", Боб Диланның 1978 жылғы "Ренальдо мен Клара" фильмінде және 1985 жылғы "Қараңғылық шеті" теледрамасының бірнеше эпизодтарында қолданылды. "Преподательдің уақыты" әнінің мәтіні Vertigo комиксінің бірінші санының алғашқы беттерінде пайдаланылды, ал ән комикске негіделген телесериалдың премьералық эпизодының басында қолданылды. 2002 жылы "Монк" телесериалының "Мистер Монк және қызылшашты бейтаныс" атты эпизодында Уилли Нельсон қаонақ ретінде түсті. Эпизодта Нельсон кісі өлтіруде айыпталады. Альбомның толық нұсқасын 2003 жылы Карла Бозулич орындап, жазды. "Қызылшашты бейтаныс" альбомында да Нельсон қонақ ретінде қатысқан.