Кіріспе

Химиялық нөмірлеу жүйесі

Энзимдер комиссиясының нөмірі (ЭК нөмірі) – ферменттерді олар катализдейтін химиялық реакцияларға негізделген сандық жіктеу жүйесі. Ферменттер номенклатурасы ретінде, әрбір ЭК нөмірі сәйкес фермент катализдейтін реакцияның ұсынылған атауымен байланысты. ЭК нөмірлері ферменттерді емес, фермент катализдейтін реакцияларды көрсетеді. Егер әртүрлі ферменттер (мысалы, әртүрлі организмдерден) бірдей реакцияны катализдейтін болса, олар бірдей ЭК нөмірін алады. Бұдан әрі, конвергентті эволюция нәтижесінде, мүлдем басқа ақуыз құрылымдары бірдей реакцияны катализдей алады (олар кейде гомолог емес изофункционалды ферменттер деп аталады) және оларға бірдей ЭК нөмірі тағайындалады. Керісінше, UniProt идентификаторы ақуызды оның аминқышқылдық тізбегі арқылы бірегей анықтайды.

Реакциялардың ұқсастығы

Энзималық реакциялардың ұқсастығын байланыс өзгерістерін, реакция орталықтарын немесе субструктуралық метрикаларды (бұрын EC BLAST деп аталған, қазір EMBL EBI Enzyme Portal) қолдану арқылы есептеуге болады.

Тарих

ЕО нөмірлеу жүйесін әзірлеуге дейін ферменттер кездейсоқ аталатын, ал «ескі сары фермент» және «алма қышқылы ферменті» сияқты атаулар катализделген реакция туралы аз немесе ешқандай ақпарат бермейтін. Мұндай атаулардың көпшілігі қолданыстан шықты, бірақ кейбіреулері, әсіресе, өте төмен ерекшелікке ие протеолиттік ферменттер, мысалы, пепсин және папаин, әлі де қолданылуда, себебі ерекшелік негізінде рационалды жіктеу өте қиын болды. 1950 жылдары жағдай шыдайсыз болып кетті, Хоффман Остенхоф және Диксон мен Уэбб ферменттер катализдейтін реакцияларды жіктеу үшін шамамен ұқсас схемалар ұсынғаннан кейін, 1955 жылы Брюссельде өткен Халықаралық биохимия конгресі Малкольм Диксон төрағалығымен Ферменттер жөніндегі комиссияны құрды. Алғашқы нұсқа 1961 жылы жарияланды, содан кейін Ферменттер комиссиясы таратылды, бірақ оның атауы «ЕО нөмірі» терминінде сақталды. 1992 жылы Халықаралық биохимия және молекулалық биология одағы баспа түрінде шығарған соңғы, алтыншы басылымда 3196 түрлі фермент тізімделген. 1993–1999 жылдары 4 қосымша жарияланды. Ал кейінгі қосымшалар Халықаралық биохимия және молекулалық биология одағының Номенклатура комитетінің веб-сайтында электрондық түрде жарияланды.