Кіріспе

АҚШ Республикалық партиясының алғы күші – Еркін топырақ партиясы 1848 жылдан 1854 жылға дейін, Республикалық партияға біріккенге дейін АҚШ-та өмір сүрген, қысқа ғұмырлы коалициялық саяси партия болды. Партияның басты назары АҚШ-тың батыс территорияларына құлдықтың таралуына қарсы тұру мәселесіне аударылған еді. Еркін топырақ партиясы 1848 жылғы президенттік сайлау кезінде құрылды, ол Мексика-Америка соғысынан және Мексиканың алынған жерлеріне құлдықтың таралуы туралы пікірталастардан кейін болды. Уиг партиясы мен Демократиялық партия Мексикаға құлдықтың таралуын жоққа шығаруға дайын емес кандидаттарды ұсынғаннан кейін, құлдыққа қарсы демократтар мен вигтер, аболиционисттік Бостандық партиясының мүшелерімен бірігіп, жаңа Еркін топырақ партиясын құрды. Бұрынғы президент Мартин Ван Бюрен, «Еркін топырақ» партиясынан президенттікке кандидат ретінде қатысып, сайлаушылардың 10,1 пайызын жеңіп алды, бұл АҚШ тарихында үшінші партияның ең үлкен жетістігі болды. Ван Бюрен және көптеген басқа Еркін топырақ партиясының жақтастары 1848 жылғы сайлаудан кейін бірден демократтарға немесе вигтерге қосылса да, алты жыл бойы партия Конгресте өкілдік етті. Огайолық Салмон П. Чейз, Нью-Гэмпширлік Джон П. Хейл және Массачусетстік Чарльз Самнер сияқты жетекшілер басқарған Еркін топырақ партиясы 1850 жылғы келісімге қарсы күресті, ол Мексиканың алынған жерлеріндегі құлдық мәселесін уақытша реттеді. Хейл 1852 жылғы президенттік сайлауда партияның кандидаттығына түсіп, дауыс беруге қатысқандардың бес пайызынан азын алды. 1854 жылғы Канзас-Небраска заңы ұзақ жылдар бойы сақталған Миссури келісімін жойды және көптеген солтүстік штаттардың наразылығын тудырды, бұл вигтердің ыдырауына және Республикалық партия деп аталатын жаңа, кең негізді құлдыққа қарсы партияның құрылуына себепкер болды. Көптеген Еркін топырақ партиясының мүшелері Республикалық партияға қосылды, ол үшінші партиялық жүйеде (1856-1894) АҚШ-тағы басты саяси күшке айналды.

Өмірбаян

Уильям Ллойд Гаррисон және 1830-шы жылдардағы көптеген басқа да құлдыраушылар саяси жүйеден жалтарғанмен, 1840 жылы құлдыраушылардың шағын тобы Азаттық партиясын құрды. Азаттық партиясы – құлдықты дереу жоюға бағытталған үшінші партия. Азаттық партиясы 1840 жылғы президенттік сайлауда Джеймс Г. Бирниді президенттікке, ал Томас Эрлді вице-президенттікке ұсынды. 1840 жылғы сайлаудан кейін бірнеше ай өткен соң, партия Бирниді президенттікке қайта ұсынды, ұлттық партиялық комитет құрды және штат және жергілікті деңгейде ұйымдасуға кірісті. Партияға қолдау Солтүстікте, әсіресе Жаңа Англиядағы евангелистік бұрынғы вигтер арасында, Нью-Йорк штатының солтүстігінде, Мичиган және Огайо штатының Батыс резервінде күшейді. Джон Куинси Адамс сияқты басқа да құлдыққа қарсы вигтер Виг партиясында қалып, құлдыққа қарсы саясатты, мысалы, өкілдер палатасының құлдық туралы петицияларды қарастыруын тоқтатқан «сүрең салу ережесін» жоюды қолдады. Осы арада, Льюис Таппан сияқты ұзақ жылдар бойы құлдыққа қарсы күрескен көшбасшылар саяси жүйеде жұмыс істеуге көбірек бейімделді. Құлдыққа қарсы көңіл күштің артуын көрсете отырып, бірнеше Солтүстік штаттар жеке бостандық заңдарын қабылдады, олар мемлекеттік органдарға қашқан құлдарды ұстауға және қайтаруға көмектесуге тыйым салды. 1843 жылдың мамыр айынан бастап президент Джон Тайлер Техасты аннексиялауды өзінің басты міндеті етіп белгіледі. Екі партияның көпшілігі 1843 жылы аннексия мәселесін қозғауға қарсы болды, себебі құлдық туралы пікірталасты қоздырудан қорқынышты; Техастың аннексиясы құлдықты қолдайтын бастама ретінде қарастырылды, өйткені ол одаққа тағы бір құл иеленуші штат қосатын еді. Дегенмен, 1844 жылдың сәуір айында Мемлекеттік хатшы Джон Кэлхун Техаспен келісімге келді, ол елдің аннексиясын қамтамасыз етті. 1844 жылғы президенттік сайлаудағы екі басты үміткер Генри Клей және Мартин Ван Бюрен екеуі де аннексияға қарсы екенін жариялады, ал Сенат келісімді мақұлдамады. Клей және басқа вигтердің таңғалуына орай, 1844 жылғы Демократиялық ұлттық конвенті Ван Бюренге қарсы дауыс беріп, Джеймс К. Полкті жақтады және Техас пен Орегон аймақтарын қоса алуды көздейтін платформаны бекітті. Полк Клейді тартысты сайлауда жеңіп, халықтың 49,5 пайызын және сайлаушылардың көпшілігін алды. Бирниге берілген дауыстардың саны 1840 жылғы 6200-ден (халық дауысының 0,3 пайызы) 1844 жылғы 62000-ға (халық дауысының 2,3 пайызы) дейін он есеге өсті.

Вилмот провизо

1845 жылы Техасты қосып алғаннан кейін президент Полк Техасты әлі де өз республикасының бір бөлігі деп санайтын Мексикамен соғысқа дайындалуды бастады. Рио-Гранде өзенінің солтүстік жағында болған, Торнтон оқиғасы деп аталатын қақтығыстан кейін Полк Конгрессті Мексикаға қарсы соғыс жариялауға көндірді. Демократтар мен вигтердің көпшілігі соғысты қолдағанмен, Адамс және басқа да құлдыққа қарсы вигтер соғысты Солтүстік Америкада құлдықты кеңейтуді мақсат тұтқан "Құлдардың билігі" деп атады. Ал бұл арада бұрынғы демократ конгрессмені Джон П. Хейл партия басшылығына қарсы шығып, Техасты қосып алуды сынады, нәтижесінде 1845 жылы қайта сайлауда жеңіліске ұшырады. Хейл құлдыққа қарсы вигтермен және Бостандық партиясымен бірігіп, Нью-Гэмпширде жаңа партия құрды және 1847 жылдың басында Сенатқа сайланды. Нью-Йоркте құлдыққа қарсы Барнбернерлер мен Демократиялық партияның консервативті Хункер фракциялары арасында шиеленіс күшейді, себебі Хункерлер демократ губернатор Сайлас Райтты қайта сайлаудан жеңу үшін вигтермен одақтасты. 1846 жылдың тамызында Полк Конгрестен 2 миллион доллар (~$ in) бөлуді сұрады, бұл ақшаны Мексикамен келісім арқылы Альта-Калифорнияны сатып алуға аванс төлемақы ретінде пайдалануды жоспарлаған. Бөлу туралы заң жобасын талқылау кезінде Пенсильваниядан шыққан демократ конгрессмені Дэвид Уилмот жаңадан алынған жерлерде құлдыққа тыйым салатын "Уилмот шарттамасы" деп аталатын түзету ұсынды. Соғысты қолдағанмен, Уилмот және басқа да құлдыққа қарсы Солтүстік демократтары Полкты Оңтүстік мүдделеріне тым жақын деп санады, бұл ішінара Полктің Орегонды бөлу мәселесінде Ұлыбританиямен келісімге келгеніне байланысты болды. Кейбір Солтүстік вигтерден айырмашылығы, Уилмот пен басқа құлдыққа қарсы демократтар нәсілдік теңдік мәселесіне көп мән бермеді, керісінше құлдықтың кеңеюіне қарсы болды, себебі олар бұл институт "еңбек ететін ақ адамдарға" зиян келтіреді деп сенді. Уилмот шарттамасы Палатада Солтүстік вигтер мен Солтүстік демократтардың қолдауымен қабылданды, бұл Конгресс дауысындағы партиялық бөліністің қалыпты үлгісін бұзды, бірақ Сенатта жеңіліске ұшырады, онда оңтүстіктер орынның үлесін басымды түрде иеленді. Кейіннен бірнеше Солтүстік конгрессмендері президент Полк пен сенатор Льюис Кастың Миссури келісімінің шекарасын Тынық мұхитына дейін кеңейту әрекетіне қарсылық көрсетті. 1848 жылдың ақпан айында Мексика мен АҚШ өкілдері Гвадалупе-Идальго шартына қол қойды, ол Альта-Калифорния мен Нью-Мексиконы беруді қарастырды. Көптеген сенаторлар шартына қарсы болғанмен, Сенат оны 1848 жылдың ақпан айында 38 дауысқа 14 қарсы дауыспен мақұлдады. Сенатор Джон М. Клейтонның территориялардағы құлдықтың мәртебесі бойынша келісімге келу әрекеті Палатада сәтсіз аяқталды, бұл 1848 жылғы сайлауда құлдық маңызды мәселе болады деп кепілдік берді.

1848 жылғы сайлау

Джон Ван Бюрен басшылығымен Барнбернерлер 1848 жылғы Демократиялық Ұлттық конвенциядан партияның Мичиган штатының сенаторы Льюис Касс пен Кентукки штатының бұрынғы конгрессмені Уильям О. Батлерден тұратын тізім ұсынылғаннан кейін шығып кетті; Касс пен Батлер екеуі де Уилмот шартына қарсы болды. Демократтар Кассқа кандидаттік тағайындама бергеннен кейін, бірден Вигтер тобы 1848 жылғы Вигтердің Ұлттық конвенциясы Луизиана штатының генерал Закари Тейлорды президенттікке ұсынған жағдайда, құлдыққа қарсы саясаткерлер мен белсенділердің конвенциясын өткізуді жоспарлады. Құл иеленуші штаттардың делегаттарының күшті қолдауымен Тейлор Генри Клейді жеңіп, Виг партиясының президенттік тізіміне ілікті. Вигтер вице-президенттікке Нью-Йорк штатынан консервативті солтүстік өкілі Миллард Филлморды ұсынды. Уиг партиясының тарихында тәжірибесі жоқ құл иеленуші Тейлордың кандидаттығы құлдыққа қарсы Вигтерді тамыз айында Нью-Йорк штатының Буффало қаласында конвенция өткізуге итермеледі. Бостандық партиясының Салмон П. Чейз басқаратын бір тобы конвенцияға қатысуға келісті, бірақ партияның басқа бір тобы, Геррит Смит басқа партиямен бірігуді қарастырудан бас тартты. Сонымен қатар, Барнбернерлер 22 маусымда Нью-Йорк штатының Утика қаласында бас қосты; оларға Нью-Йорктен тыс Вигтер мен демократтардың шағын тобы қосылды. Бастапқыда президенттікке кандидат болуға құлшынбаған бұрынғы президент Ван Бюрен топтың президенттік тізімін қабылдады. Ван Бюрен Мексикадан алынған аумақтарда құлдықты тыйым салу қажеттігін жақтады және құлдық "Революция қағидаларына" қайшы екенін мәлімдеді. Ван Бюрен құлдыққа қарсы ережеге қолдау көрсеткені және президенттік кезінде құлдыққа қарсы көшбасшыларды қабылдағаны үшін көптеген Бостандық партиясының басшылары мен құлдыққа қарсы Вигтер Ван Бюреннің құлдыққа қарсы сенімдерінің шынайылығына күмәнданды. Тарихшы А. Джеймс Райхли 1844 жылғы Демократиялық Ұлттық конвенциядағы жеңілістен туған наразылық оның кандидатурасында рөл атқарған болса да, Ван Бюрен " [Демократиялық партияның] және елдің ұзақ мерзімді игілігі үшін [Демократиялық партия] Калхундық ықпалдан арылуы керек, тіпті бір немесе екі сайлауда жеңіліске ұшыраса да" деп жазды. Демократиялық, Виг және Бостандық партиясының өкілдерінің қатысуымен Ұлттық еркін топырақ конвенциясы тамыздың басында Буффалода өтті. Құлдыққа қарсы көшбасшылар қатысушылардың көп бөлігін құрады, бірақ конвенцияға құлдық мәселесіне бейжай қараған, бірақ өз партияларының кандидаттарын ұнатпаған бірқатар демократтар мен вигтер де келді. Салмон Чейз, Престон Кинг және Бенджамин Франклин Батлер Уилмот шартын ғана емес, сонымен қатар Вашингтон қаласында және АҚШ-тың барлық аумақтарында құлдықты жоюды көздейтін платформаны жасауға жетекшілік етті. Демократиялық делегаттардың көпшілігінің, Виг делегаттарының шамамен жартысының және Бостандық партиясының бірнеше басшыларының қолдауымен Ван Бюрен Джон П. Хейлді жеңіп, жаңадан құрылған партияның президенттік тізіміне ілікті. Вице-президенттікке "Еркін топырақ" партиясы Чарльз Фрэнсис Адамс ағаны, жақында қайтыс болған Джон Куинси Адамстың кіші ұлын ұсынды. Кейбір "Еркін топырақ" партиясының басшылары бастапқыда Ван Бюреннің бірнеше Солтүстік штаттарды жеңіп, Өкілдер палатасында дауыс беруге мәжбүр ететініне үміттене білді, бірақ Ван Бюрен бірде-бір сайлаушы дауысын жеңе алмады. Алайда Ван Бюреннің кандидаттығы көптеген Вигтерді наразылыққа итерді; Солтүстік Огайодан басқа, көптеген Вигтер мен газеттер Тейлордың кандидатурасын қолдады. Нәтижесінде Тейлор көпшілік дауыспен сайлауда жеңіске жетіп, Клейдің 1844 жылғы Оңтүстіктегі көрсеткіштерін жақсартты және Солтүстікте Ван Бюренге көптеген демократтардың бас тартуынан пайдаланды. Ван Бюрен ұлттық дауыс берудің он пайызын және Солтүстік штаттардағы халық дауысының он бес пайызын жеңіп алды; ол Бёрнидің 1844 жылғы кандидаттығынан бес есе көп дауыс жинады. Ван Бюрен АҚШ тарихында ұлттық дауыс берудің кемінде он пайызын жеңіп алған үшінші партияның алғашқы өкілі болды. Сонымен қатар өткен конгресс сайлауында Салмон Чейз Сенатқа сайланды және шамамен он "Еркін топырақ" партиясының өкілдері Өкілдер палатасына сайланды.

Сайлаулар арасында, 18491852

1848 жылдан кейін "Еркін топырақ партиясы" түрлі лауазымдарға үміткерлерді тікелей ұсынды. Штат деңгейінде "Еркін топырақ партиясы" жиі құлдыққа қарсы ұстанымды билік иелерін сайлау үшін екі ірі партияның бірімен коалиция құрды. Уилмот шарттарын оралымсыз болдырмау мақсатымен Тейлор әкімшілігі Мексиканың иеліктеріндегі жерлерді алдымен аумақтық үкімет құрмай-ақ штаттар ретінде қабылдауды ұсынды. Осылайша, аталған аймақтағы құлдық мәселесі федералды үкімет емес, штаттардың қалауынша шешілетін болар еді. 1850 жылдың қаңтарында сенатор Клей жеке ұсыныс жасады, онда Калифорнияны еркін штат ретінде қабылдау, Техас штаттық солтүстік және батыс аумақтарына қарызды өтеу шартымен бас тарту, Нью-Мексико және Юта штаттарын құру, Колумбия округіне құлдарды сату мақсатымен әкелуге тыйым салу және қашқын құлдар туралы заңды күшейту қарастырылды. "Еркін топырақ партиясы" бұл ұсынысқа қарсы күшті наразылық білдірді, әсіресе қашқын құлдар туралы заңға баса назар аударды. Тейлор 1850 жылдың шілдесінде қайтыс болды, ал оның орнына вице-президент Филлмор келді. Филлмор және демократ Стивен А. Дуглас Клейдің бұрынғы ұсынысына негізделген 1850 жылғы Ұластыру шартының қабылдануын ұйымдастырды. Виг партиясы Филлмор және Вебстер сияқты Ұластыруға қолдау білдіргендер мен Уильям Сьюард сияқты Ұластыруға қарсы шыққандар арасында күрт бөлінді, соңғылары Қашқын құлдар туралы заңды жоюды талап етті. Қашқын құлдар туралы заңды іске асыруға қатысты алғашқы және маңызды оқиға 1850 жылдың соңында Бостонның құлдыққа қарсы күресушілері Эллен және Уильям Крэфт есімді екі қашқын құлға Канадаға қашуға көмектескен кезде болды. Қашқын құлдар туралы заң мен оның іске асырылуы құлдыққа қарсы белсенділерді ашуландырса да, Солтүстіктің көп бөлігі оны Оңтүстікпен келісімге келу үшін қажетті құрбандық деп қарады, сондай-ақ құлдыққа қарсы науқанға қарсылық күшті болды. "Еркін топырақ партиясы" осы қарсылықтан зардап шекті, сонымен қатар көптеген құлдыққа қарсы демократтардың (оның ішінде Ван Бюреннің өзінің) партиядан кетуіне тап болды, олардың көпшілігі Ван Бюреннің үміткерлігінен және 1850 жылғы Ұластыру шартынан кейін аймақтық тепе-теңдік қалпына келтірілді деп сенді. Чарльз Самнер 32-ші Конгресске сайланды, бірақ "Еркін топырақ партиясы" 1850 және 1851 жылдарғы Өкілдер палатасы сайлауында жалпы бес орыннан айырылды.

1852 жылғы президенттік сайлау

Қашқан құлдар туралы заңның күшіне енгізілуі Филлмордың солтүстік штаттарындағы беделіне нұқсан келтірді, ал сенатор Сьюардтың қолдауымен генерал Винфилд Скотт 1852 жылғы вигтердің Ұлттық конвенциясында президенттікке үміткер болып сайланды. Вигтердің Ұлттық конвенциясы 1850 жылғы келісімді және Қашқан құлдар туралы заңды қолдайтын платформаны қабылдады. Скотт пен оның кеңесшілері бастапқыда еркін топырақ жақтастарының қолдауын алу үшін 1850 жылғы келісімді ашық түрде қолдаудан қашыңқы болуды жоспарлаған, бірақ оңтүстік вигтеріне жасалған ұсыныс ретінде Скотт вигтердің платформасын қолдауға келісті. Ал 1852 жылғы Демократиялық Ұлттық конвенцияда Нью-Гэмпширдің бұрынғы сенаторы, солтүстік штатынан шыққан және құлдық мәселесінде оңтүстік көзқарасына жақын Франклин Пирс үміткер ретінде тағайындалды. Еркін топырақ көшбасшылары бастапқыда Скоттты қолдауды қарастырған, бірақ Скотттың келісімдік виг платформасын қабылдағаннан кейін ұлттық конвенция ұйымдастырды. 1852 жылғы тамызда Питтсбургте өткен еркін топырақ конвенциясында партия Нью-Гэмпшир сенаторы Джон П. Хейл мен Индиана штатының бұрынғы конгрессмені Джордж Вашингтон Джулианнан тұратын тізімді ұсынды. Партия "Қашқан құлдар туралы" заңды жоюды талап ететін және құлдықты "Құдайға қарсы күнә және адамзатқа қарсы қылмыс" деп сипаттайтын платформаны қабылдады. Еркін топырақ көшбасшылары Пирстен гөрі Скоттты артық көріп, Хейл өзінің сайлау кампаниясын құлдыққа қарсы демократтардың дауысын жеңуге бағыттады. Сайлаулар вигтер партиясы үшін апатқа ұласты, өйткені Скотт үлкен айырмамен жеңіліске ұшырады және вигтер бірнеше конгресс және штаттық сайлауларда жеңілді. Хейл дауыс берушілердің бес пайызынан азын алды, ең жақсы көрсеткіштер Массачусетс, Вермонт және Висконсин штаттарында тіркелді. Қолдаудың төмендеуіне Барнбернерлердің Демократиялық партияға оралуы себеп болғанымен, 1848 жылы Ван Бюренге дауыс берген көптеген адамдар 1852 жылғы сайлауға қатыспады. Вигтердің шешулі жеңілісінен кейін көптеген еркін топырақ көшбасшылары құлдыққа қарсы жаңа партияның құрылуына әкелетін қайта құрылым күтілетінін болжады, ол еркін топырақ жақтастарын, құлдыққа қарсы вигтерді және демократтарды біріктіретін болар еді.

Республикалық партияның құрылуы

Трансматериктік теміржол құруға үміттеніп, 1853 жылы сенатор Дуглас Луизиана сатып алынуының 36°30′ параллельдің солтүстігінде ұйымдастырылған аумақтық үкімет құру туралы заң жобасын ұсынды, осылайша Миссури келісімі шарттары бойынша құлдықты тыйымдады. Құлдыққа жақтас оңтүстік сенаторлары ұсыныстың қабылдануына кедергі келтіргеннен кейін Дуглас және басқа да демократ көшбасшылары Миссури келісімін жоятын және аумақтардың халқына құлдықтың мәртебесін анықтауға мүмкіндік беретін заң жобасына келісті. Жауап ретінде "Еркін топырақ" жақтастары "Тәуелсіз демократтардың үндеуі" манифестін жариялады, онда заң жобасы құл иелерінің жасаған туындысы деп айыпталды. "Еркін топырақ" жақтастары, солтүстік вигтері және көптеген демократтардың қарсылығын жеңіп, Канзас-Небраска заңы 1854 жылдың мамырында қабылданды. Бұл заң көптеген солтүстіктерді, соның ішінде құлдыққа қарсы демократтарды және құлдыққа бейжай қараған, бірақ отыз жылдық келісімнің жойылуына ашуланған консервативті вигтерді қатты ашуландырды. Президент Пирстің құл Антони Бернсті ұстағаннан кейін туған наразылықтарға берген қатаң жауабы көптеген солтүстіктерді одан да алшақтатты. 1854 жыл бойы демократтар, вигтер және "Еркін топырақ" жақтастары штаттық және жергілікті съездер өткізіп, Канзас-Небраска заңын айыптады. Көптеген ірі съездер Канзас-Небраска заңын қарсы кандидаттардан тұратын біріккен тізімді ұсынуға келісті, ал кейбіреулері 1848 және 1852 жылдардағы "Еркін топырақ" платформасының бөліктерін қабылдады. Осы топтардың бірі Висконсин штатының Рипон қаласында бас қосып, Канзас-Небраска заңы қабылданса, Республикалық партия деп аталатын жаңа партия құруға келісті. Небраскаға қарсы қозғалысқа қатысқан көптеген демократтар мен вигтер өздерінің партиялық мүшелігіне берік тұрды, ал басқалары өздерін республикашылар деп атай бастады. Тағы бір саяси коалиция тума және католиктерге қарсы "Біліспейтіндер" қозғалысы түрінде пайда болды, ол Америка партиясын құрды. Республикалық партия негізінен солтүстікке бағытталса, "Біліспейтіндер" солтүстік және оңтүстікте көптеген жақтастар жинады; кейбір адамдар Виг партиясының немесе Демократиялық партияның мүшесі болып қала тұрып, екі топқа да қосылды. 1854 жылғы ара сайлауда конгресс демократтары үлкен жеңіліске ұшырады, өйткені сайлаушылар Демократиялық партияға қарсы жаңа партияларға қолдау көрсетті. Демократиялық партияға қатысы жоқ көптеген жеңімпаз кандидаттар Виг партиясынан тәуелсіз немесе басқа партиямен бірігіп сайлау науқанын жүргізді. 1855 және 1856 жылдары "Қан төгілген Канзас" – Канзас территориясын бақылау үшін құлдыққа қарсы және құлдыққа жақтас қоныс аударушылар арасындағы күрес күшейіп, көптеген орташа солтүстіктерді жаңадан құрылған Республикалық партияға қосылуға итермеледі. Солтүстік және оңтүстік вигтері арасындағы ынтымақтастық мүмкін емес болып көрінгендіктен, екі аймақтың көшбасшылары партиядан кетуді жалғастырды. 1855 жылдың қыркүйегінде Сьюард вигтер фракциясын Республикалық партияға бастап, вигтер партиясының тәуелсіз және маңызды саяси күш ретінде аяқталуын белгіледі. 1856 жылдың мамырында сенатор Самнер Сенатта сөйлеген сөзінде құл иелерін айыптағаннан кейін, конгрессмен Престон Брукс шабуыл жасады, солтүстіктерді ашуландырды. Осы уақытта 1856 жылғы Америка Ұлттық конвенциясы бұрынғы президент Филлморды президенттікке ұсынды, бірақ партия платформасы Канзас-Небраска заңын айыптай алмағаннан кейін көптеген солтүстіктер Америка партиясынан кетіп қалды. 1856 жылдың маусымында Филадельфияда Республикалық Ұлттық конвенция өтті. Дэвид Уилмот төрағалық еткен комитет құлдықты, Канзас-Небраска заңын және Пирс әкімшілігін айыптайтын платформа жасады. Чейс пен Сьюард жаңадан құрылған партияның ең көрнекті мүшелері болғанымен, республикашылар оның орнына Томас Харт Бентонның күйеу баласы және саяси жаңадан келген Джон С. Фремонтты ұсынды. Партия бұрынғы "Еркін топырақ" ұранының жаңа нұсқасын қолдана отырып үгіт жүргізді: "Еркін сөз, еркін баспасөз, еркін адамдар, еркін еңбек, еркін аумақ және Фремонт". Вигтер партиясының құлдырауымен 1856 жылғы президенттік сайлау демократтар, "Біліспейтіндер" және республикашылар арасындағы үш жақты бәсекеге айналды. Сайлау науқаны кезінде Филлмор тумалық мәселесін азайтып, өз науқанын одақтық және вигтер партиясын жаңарту платформасы ретінде пайдалануға тырысты. Ақырында, демократ Джеймс Бьюкенен сайлау комиссиясының көпшілігінің және сайлаушылардың 45 пайызының қолдауымен жеңіске жетті; Фремонт қалған сайлау комиссиясының көпшілігін жеңіп алып, сайлаушылардың 33 пайызын алды, ал Филлмор сайлаушылардың 21,6 пайызын және сегіз сайлау комиссиясын жеңіп алды. Фремонт Жаңа Англияны, Нью-Йоркты және Орта Батыстың бір бөлігін жеңіп алды, бірақ Бьюкенен Оңтүстіктің көп бөлігін және бірнеше солтүстік штаттарды жеңіп алды.

Идеология және ұстанымдар

1848 жылғы "Еркін топырақ" платформасы құлдық институтын ашық түрде айыптады, федералды үкіметтен барлық федералды округтер мен аумақтарда құлдықты жою арқылы "құлдықтың болуы мен жалғасуына қатысты барлық жауапкершіліктен құтылуын" талап етті. Платформада былай деп жарияланды: "[Б]із байрағымызға 'Еркін топырақ, еркін сөз, еркін еңбек және еркін адамдар' деп жазамыз, және оның астында жеңіске дейін күресіп, мәңгілікке дейін күресеміз, сонда ғана еңбегіміз жеміс береді". 1848 жылғы "Еркін топырақ" партиясының платформасы, Еркіндік партиясынан өзгеше, қашқан құлдар мен нәсілдік кемсітушілік мәселесіне тоқталмады, сондай-ақ штаттарда құлдықты жоюға шақыру жоқ еді. Дегенмен партия, Еркіндік партиясының басты мақсаты болған, мүмкін болған жерде құлдықты жоюды талап ету арқылы, көптеген бұрынғы Еркіндік партиясының көшбасшыларының қолдауын алды. "Еркін топырақ" платформасы сонымен қатар тарифтерді төмендетуді, почта бағаларын төмендетуді және порттарды жақсартуды ұсынды. 1852 жылғы партия платформасы құлдықты одан да ашық айыптады және Гаитиді дипломатиялық тұрғыдан мойындауды талап етті.

Қолдау негізі

1848 жылғы сайлау кезінде "Еркін топырақ" партиясы Нью-Йорк, Вермонт және Массачусетс штаттарында ең жақсы нәтижелер көрсетті. Кейбір құлдыққа қарсы демократтар Касты қабылдай алды немесе Чарльз Фрэнсис Адамс аты бар тізімге дауыс беруден бас тартты, бірақ Ван Бюреннің кандидатурасын қолдағандардың үштен екі бөлігі демократтардан болды. Ван Бюренге дауыс бергендердің бес бөлігінің бірі бұрынғы "Еркіндік" партиясының мүшелері еді, алайда "Еркіндік" партиясының шағын тобы Геррит Смит үшін дауыс берді. Нью-Гэмпшир мен Огайо штаттарынан басқа, салыстырмалы түрде аз Whig партиясының өкілдері Ван Бюренге дауыс берді, себебі Ыбырайым Линкольн, Таддеус Стивенс және Хорас Грили сияқты құлдыққа қарсы Whig партиясының өкілдері көбінесе Тейлорды қолдады. Басқа "Еркін топырақ" партиясының жақтастары әйелдер құқығын қорғау қозғалысында белсенділік танытты, ал Сеника-Фолс конвенциясына қатысқандардың көп бөлігі партиямен байланысты болды. Әйелдер құқығын қорғаушы белсенділердің бірі Элизабет Кейди Стэнтон, "Еркін топырақ" партиясының жетекшісі Генри Брюстер Стэнтонның әйелі және "Еркін топырақ" партиясының конгрессмені Геррит Смитпен туыс болды.

Партия басшылары және басқа да көрнекті тұлғалар

Бұрынғы президент Мартин Ван Бюрен (Нью-Йорк штаты) және сенатор Джон П. Хейл (Нью-Гэмпшир штаты) партияның екі президенттік үміткері болды, ал Массачусетс штатының Чарльз Адамс және конгрессмен Джордж Вашингтон Джулиан партияның вице-президенттік үміткерлері болды. Салмон П. Чейз, Престон Кинг, Гамалиел Бейли және Бенджамин Батлер алғашқы партиялық съезді басқаруда және партияның бірінші бағдарламасын жасауде маңызды рөл атқарды. Бірінші "Еркін Топырақ" съезіне ақын және журналист Уолт Уитман мен аболиционист Фредерик Дуглас қатысты, соңғысы съезге келген афроамерикалықтардың аз тобының құрамында болды. 1851 жылдың қыркүйегінде Джулиан, конгрессмен Джошуа Рид Гиддингс және Льюис Таппан Огайо штатының Кливленд қаласында өткен ұлттық "Еркін Топырақ" съезін ұйымдастырды. Партиямен байланысты тағы бірнеше белгілі тұлғалар: Кассиус Марцелл Клей, 1876 жылғы Демократиялық партияның президенттік үміткері Сэмюэл Дж. Тильден, сенатор Чарльз Самнер, білім беру реформаторы Хорас Манн, ақын Джон Гринлиф Уиттиер, болашақ Монтана губернаторы Сидни Эджертон, педагог Джонатан Бланшард, ақын Уильям Каллен Брайант және жазушы Ричард Генри Дана кіретін.

Республикашыл партиядағы еркін жерлер

Еркін топырақ партиясы 1854 жылдан кейін Республикалық партияға бірікті. ), оның ізбасарлары және Барнбернерлер Демократиялық партияға қайта қосылды. Еркін топырақтың бұрынғы жақтастары сияқты, 1850-ші жылдардың соңында Республикалық партияның көшбасшылары құлдықты жоюды жалпы талап етпеді, бірақ оның аумақтарға таралуын болдырмауға тырысты. Республикалықтар құлдыққа қатысты Еркін топырақ партиясының ұстанымын, вигтердің экономикалық мәселелердегі ұстанымдарымен, мысалы, жоғары тарифтерді қолдау және федералды қаржыландырылатын инфрақұрылымдық жобалармен біріктірді. 1860 жылдан кейін Республикалық партия ұлттық саясаттағы басым күшке айналды. Кейінірек Республикалық партияның жаңа сайлау күшін еске алып, Еркін топырақ партиясының белсендісі және құлдыққа қарсы күрескер Генри Брюстер Стэнтон: «Мен 1832 жылы Цинциннатиде қолдаған әлсіз идея қазір жеңіске қадам басып жатқан күшті партияның кең иығына сүйенді» деп жазды. Бұрынғы Еркін топырақ партиясының өкілі Салмон Чейс 1860 жылғы Республикалық Ұлттық конвентте президенттікке үміткер болды, бірақ Авраам Линкольн Чейс, Сьюард және басқа да үміткерлерді жеңіп, партияның президенттікке үміткерлігін жеңді. Линкольн 1860 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, бірнеше оңтүстік штаттары конфедерациядан шығып, нәтижесінде Азамат соғысы басталды. Соғыс кезінде Республикалық партияның ішінде «Радикалды республикашылар» деген фракция пайда болды. Бұл радикалды республикашылар, әдетте, басқа республикашыларға қарағанда, нәсілдік теңдік пен құлдықты дереу жоюды жақтауда белсендірек болды. Кейбір радикалды республикашылар Линкольнді 1864 жылғы Республикалық партияның президенттік үміткері ретінде Чейс немесе Фремонтпен алмастыруға тырысты, бірақ Линкольн қайтадан номинацияланып, сайланды. 1865 жылы Азамат соғысы Конфедерацияның капитуляциясымен аяқталды, ал Америка Құрама Штаттары он үшінші түзетуді ратификациялау арқылы бүкіл елде құлдықты жойды. Радикалды республикашылар кейінгі қайта құру кезеңінде маңызды рөл атқарды, оңтүстіктегі афроамерикандықтардың саяси және экономикалық теңдігін дамытуға бағытталған амбициялық реформаларды ұсынды. 1872 жылы бұрынғы Еркін топырақ партиясының өкілдері көбінесе, қысқа ғұмырлы Либералды-республикалық партияны құруға көмектесті. Бұл партия Республикалық партиядан бөлініп, президент Улисс С. Гранттың 1872 жылғы қайта сайлануына сәтсіз қарсылық көрсетті. Грантты жеңуден басқа, партияның негізгі мақсаттары – қайта құруды аяқтау, мемлекеттік қызмет реформасын жүзеге асыру және тарифтерді төмендету болды. Бұрынғы Еркін топырақ партиясының өкілі Чарльз Фрэнсис Адамс 1872 жылғы Либералды-республикалық конвентте президенттікке бірнеше дауыс алды, бірақ ақырында Хорас Грилиден жеңілді. Көптеген бұрынғы Еркін топырақ партиясының өкілдері Республикалық партияда қалды, соның ішінде бұрынғы Еркін топырақ партиясының конгрессмені Генри Уилсон, ол 1873 жылдан 1875 жылы қайтыс болғанға дейін вице-президент болып қызмет етті.

Ескерткіштер

Мичиган штатындағы Free Soil Township 1848 жылы Free Soil партиясының құрметіне аталған.

Жақында қайта жаңғыру

2014 жылы партияның атауы иммигранттарға әділдік орнатуға, сондай-ақ дискриминациямен күресуге бағытталған "Америкалық еркін топырақ партиясы" үшін пайдаланылды. 2019 жылдың 15 ақпанында Америкалық еркін топырақ партиясы алғашқы кандидатты партия туымен сайлауға қатысуға мүмкіндік алды, ол кезде доктор Джеймс У. Клифтон Индиана штатының Миллерсбург қалалық кеңесіне үміткер ретінде тіркелді. Келесі күні партия ұлттық съезін өткізіп, 2020 жылғы президенттікке кандидаттарды ұсынды: Массачусетс штатының бұрынғы Саутвик комиссары Адам Симанды президенттікке, ал Пуэрто-Риконың докторы Энрике Рамосты вице-президенттікке. 5 қарашада Клифтон сайлауда 47 пайызға қарсы 53 пайызбен жеңіліске ұшырады.

Президент сайлауы

Сайлау үміткері Серіктес үміткер (Туған-өлген күні) Тұған жері Серіктес үміткер (Туған-өлген күні) Тұған жері PV% (Халық дауысының үлесі) EV% (Сайлаушылар дауысының үлесі) 1848 Мартин Ван Бюрен (1782–1862) Нью-Йорк штаты (Нью-Йорк) Чарльз Фрэнсис Адамс аға (1807–1886) Массачусетс (Массачусетс) 10.1% 0.0 1852 Джон П. Хейл (1806–1873) Нью-Гэмпшир (Нью-Гэмпшир) Джордж В. Джулиан (1817–1899) Индиана (Индиана) 4.9% 0.0