Кіріспе

19 ғасырдағы американдық саяси партия. Антимасондық партия АҚШ-тағы ең алғашқы үшінші партия болды. Формальды түрде бір мәселелік партия ретінде, ол АҚШ-тағы масондыққа күшті қарсылық көрсетті. 1820-ші жылдардың соңында, әсіресе Солтүстік-Шығыста белсенді болды, кейіннен платформасын кеңейтіп, басқа мәселелер бойынша да ұстанымдар қабылдау арқылы ірі партия болуға тырысты. 1832 жылдан кейін көптеген мүшелері жаңа Виг партиясына қосылғандықтан, партия тез құлдырады; 1838 жылдан кейін толығымен жойылды. Партияның құрылуына бұрынғы масон Уильям Морганның жоғалуы себеп болды, ол масондық ұйымның белгілі сыншысы еді. Көптеген адамдар Морганды масондыққа қарсы сөйлегені үшін масондар өлтіргеніне сенді, содан кейін көптеген шіркеулер мен басқа да топтар масондыққа айып тақты. Көптеген масондар көрнекті бизнесмендер мен саясаткерлер болғандықтан, масондыққа қарсылық элитаға қарсы күрес сипатында да болды. Антимасондықтар американдық республикашылдыққа масондардың құпия түрде үкіметті бақылауға тырысу арқылы қауіп төндіретінін мәлімдеді. Сонымен қатар, масондықтың христиандыққа қарсы екеніне күшті опасыну болды. Масондыққа қарсы кең таралған оппозиция ақырында саяси партияға бірікті. Джон Куинси Адамстың президенттік кезеңінен бұрын және оның кезінде саяси қайта құрылымдалу орын алды. Антимасондықтар Эндрю Джексонның демократтарына және Адамстың Ұлттық Республикашыларына балама ретінде маңызды үшінші партия болып қалыптасты. Нью-Йоркте антимасондықтар Демократиялық партияға қарсы негізгі оппозиция ретінде Ұлттық Республикашыларды ығыстырды. 1828 жылғы сайлауда күтпеген сәттілікке жеткеннен кейін, антимасондықтар басқа мәселелер бойынша да ұстанымдар қабылдады, ең бастысы – ішкі жақсартуларды қолдау және қорғау тарифі. Уильям А. Палмер және Джозеф Ритнер сияқты бірнеше антимасондықтар көрнекті лауазымдарға сайланды. Пенсильвания және Род-Айленд сияқты штаттарда партия штат заңнамалық органындағы билік тепе-теңдігін бақылап, АҚШ Сенатына кандидаттарға маңызды қолдау көрсетті. 1831 жылы партия президенттікке үміткерлерді ұсыну жөніндегі алғашқы конвенцияны өткізді, бұл практика кейіннен барлық ірі партиялар қабылдады. Делегаттар 1832 жылғы президенттік сайлауда бұрынғы АҚШ Бас прокуроры Уильям Уиртті өздерінің штандарт ұстаушысы ретінде таңдады; Уирт халықтың 7,8% дауысын жеңіп, Вермонт штатын жеңіп алды. 1830-шы жылдарда Антимасондық партияның көптеген жақтастары Президент Джексонның саясатына қарсылық білдірген Виг партиясына қосылды. Антимасондықтар өздерімен бірге саясаткерлерге деген терең сенімсіздік пен партияға соқыр адалдықты қабылдамау, сондай-ақ сайлаушылар арасында қызығушылықты оятуға арналған жаңа науқандық тәсілдерді әкелді. Антимасондық партия 1835 жылы ұлттық конвенция өткізіп, Виг партиясының үміткері Уильям Генри Харрисонды ұсынды, бірақ екінші конвенция партияның кандидатты ресми түрде қолдамайтынын мәлімдеді. Харрисон 1836 жылғы президенттік сайлауда виг ретінде үгіт жүргізді және сайлаудағы оның салыстырмалы табысы антимасондықтардың Виг партиясына одан әрі көшіп кетуіне ынталандырды. 1840 жылға қарай партия ұлттық ұйым ретінде жұмыс істеуін тоқтатты. Кейінгі онжылдықтарда Миллард Филлмор, Уильям Х. Сьюард, Тёрлоу Уид және Таддеус Стивенс сияқты бұрынғы антимасондық кандидаттар мен жақтастары Виг партиясының көрнекті мүшелері болды.

Өмірбаян

Фримасондыққа қарсылар, Морган ісінен кейін масондықтар өздеріне қарсы сөйлегендерді өлтіреді дегенге көз жеткізген соң, саяси қозғалыс құрды. Осы маңызды оқиға – 1826 жылы Нью-Йорк штатының солтүстігінде масондыққа қарсы шыққан Уильям Морганның таңсықтай жоғалып кетуі. Морган Канадада тұрғанда масондыққа мүше болған және Рочестердегі ложаға қысқа ғана уақытқа қатысқан сияқты. 1825 жылы Морган Le Roy's Western Star Chapter #33-де Royal Arch дәрежесін алды, бұрынғы алты дәреже алғандығын антпен мәлімдеді. Ол осы дәрежелерді шынымен алды ма, және алса, қайдан алғаны әлі анықталған жоқ. Морган бұл қабылдамаушылыққа ашуланып, масондықты сынап, олардың құпия дәрежелік рәсімдерін егжей-тегжейлі сипаттайтын «Масондық туралы ашып айту» атты кітап жариялаймын деп мәлімдеді. Оның бұл ниеті Батавия ложасына белгілі болғанда, Морганның кітабын басып шығаратын баспахананың бизнесін өртеп жіберуге әрекет жасалды. 1826 жылдың қыркүйегінде Морган кітабының жариялануына кедергі келтіру үшін, қарызды төлемегендігі және көйлек пен галстук ұрлығы туралы негізсіз айыптармен тұтқындалды. Морганның кітабын жариялауға ниеттенген адам кепілдік төлеп, оны қамақтан босатылды. Бірақ көп ұзамай Морган жоғалып кетті. Кейбір күмәнданғандар Морганның Батавия аймағынан өз еркімен кеткенін айтты, мүмкін, кітабын жарияламағаны үшін ақы алғандықтан, немесе кітапты жариялауға тырысқаны үшін масондық кек алудан қашу үшін, немесе кітап сатылымын арттыратын жариялылық жасау үшін. Көптеген адамдардың пікірінше, Морганды Ниагара өзеніне батырып өлтірді. Қашқан жоқ па, өлтірілген жоқ па, Морганның жоғалуы көптеген адамдарды масондық жақсы азаматтыққа қайшы екеніне сендірді. Өйткені судьялар, бизнесмендер, банкирлер және саясаткерлер көбінесе масон болғандықтан, қарапайым азаматтар оны элиталық топ деп санады. Сонымен қатар, көптеген адамдар ложалардың құпия анттары масондықты соттарда және басқа жерлерде сырттан келгендерге қарсы бір-бірін қолдауға міндеттейді деп мәлімдеді. Морганның болжамды қылмыскерлерінің сот процестері дұрыс жүргізілмегендіктен және масондықтар одан әрі тергеуге қарсылық көрсеткендіктен, көптеген нью-йорктықтар масондықтар маңызды лауазымдарды бақылап, өздерінің ресми билігін Морганның болжамды өлтірушілерінің жазадан қашуын қамтамасыз ету арқылы бауырластықтың мақсаттарын ілгерілету үшін пайдаланды деген қорытындыға келді. Егер мүше оның құпиясын ашуға тырысса, онда масондықтар оны жойды деген тұжырым қалыптасты. Олар соттар мен басқа да мекемелерді бақылағандықтан, тергеуге кедергі келтіре алады деп есептелді. Шынайы американдықтар, олардың айтуынша, осы қастандыққа қарсы ұйымдасып, жеңіске жеткені жөн. Егер жақсы үкімет қайта орнатылса, «барлық масондықтар мемлекеттік қызметтен қуылды».

Партияның құрылуы

Анти-масондық партия 1828 жылдың ақпанында Нью-Йорк штатында құрылды. Анти-масондар масондыққа қарсы болды, оны республикалық принциптерге қайшы келіп, елде билік жүргізетін жемқор және элиталық құпия қоғам деп есептеді. Көптеген адамдар масондық ұйымды және үкіметтегі оның жақтастарын жемқор деп санайтын. Масондыққа қарсылықты кейбір евангелистік протестант шіркеулері діни мәселе ретінде қолға алды, әсіресе Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі "Шығып кеткен аймақта". Көптеген шіркеулер масон болған дін қызметкерлері мен мирян жетекшілерін айыптайтын қаулылар қабылдады, ал пресвитериандық, конгрегациялық, методистік және баптист шіркеулері сияқты бірнеше конфессиялар масондықты айыптады. Анти-масондық Батыс Нью-Йоркте саяси мәселеге айналды, онда 1827 жылдың басында көптеген көпшілік жиналыстар мемлекеттік лауазымдарға масондарды қолдамау туралы шешім қабылдады. Нью-Йоркте президент Джон Куинси Адамсты қолдаушылар, "Адамс адамдары" деп аталған, анти-Джексондықтар немесе Ұлттық республикашылар әлсіз ұйым болды. Адамс жақтастары күшті анти-масондық сезімді пайдаланып, ұлттық деңгейде Джексон демократиясының өркендеуіне және Нью-Йорктегі Мартин Ван Бюреннің Албани регенттігінің саяси ұйымына қарсы жаңа партия құрды. Бұл жолда оларға Эндрю Джексонның жоғары дәрежелі масон болғаны және ұйымды жиі мақтағаны көмектесті. Анти-масондық ұйымдастырушы Тёрлоу Уидтің (Уид жоққа шығарды) Ниагара өзенінен табылған белгісіз мәйіттің 1828 жылғы сайлаулардан кейін "Морганның орнына лайықты" екені туралы айтқан сөзі Джексонның қарсыластары үшін Морганның жоғалуының маңыздылығын түйіндеді.

Саяси өрлеу

1828 жылғы сайлауда жаңа партия күтпегендей күшті екенін көрсетті. Нью-Йорк штатының губернаторына үміткер Соломон Саутвик жеңіліске ұшырағанымен, Антимасондық партия Нью-Йоркте Джексондық демократтарға қарсы басты оппозициялық күшке айналды. 1829 жылы партия ішкі жақсартулар мен қорғау тарифін қолдау арқылы өз мәселелерін кеңейтті. Антимасондық партия мүшелері саяси ұйымдастыру үшін партиялық газеттерді пайдалануды кеңейтіп, 100-ден астам газет шығарды, олардың ішінде Саутвиктің "Ұлттық бақылаушысы" және Уидтің "Антимасондық хабаршысы" газеттері болды. Сол кездегі газеттер жарысқа толы болды, ал "Албани Журналында" Мартин Ван Бюренге қарсы жарияланған бір қысқа абзацта "қауіпті", "демагог", "сыбайлас", "намыссыз", "бұрыс жолға салушы", "құмарлыққа салушы", "бұзушы" және "қарғысқа лайық" сияқты сөздер келтірілді.

Конвенциялар мен сайлаулар

1827 жылы Нью-Йорк жетекшілері Генри Клейді масондыққа тиесілігінен бас тартып, қозғалысқа жетекшілік етуге көндіруге тырысқанда ұлттық антимасондық ұйым құрылуы жоспарланды. Палмердің жеңешесі Огюстин Кларк 1832 жылы антимасондық президенттік сайлаушы болды, 1833 жылдан 1837 жылға дейін Вермонт штатының қазынашысы қызметін атқарды және 1837 жылы антимасондық ұлттық комитетіне тағайындалды. 1832 жылы Вермонттан басқа антимасондық сайлаушылардың қатарында бұрынғы губернатор Эзра Батлер және бұрынғы АҚШ өкілі Уильям Стронг болды. Антимасондық партия мүшесінің атқаратын ең жоғары сайланған лауазымы – губернатор болды. Вермонтта Палмерден басқа, Джозеф Ритнер 1835 жылдан 1839 жылға дейін Пенсильванияның губернаторы болды. Палмер мен Ритнерден басқа, Силас Х. Дженнисон, антимасон, 1835 жылы вигтердің қолдауымен Вермонттың вице-губернаторы болып сайланды. Вермонт Конституциясының талабына сәйкес, губернаторлыққа кандидаттардың бірі де, соның ішінде Палмер де көпшілік дауыс алған жоқ. Содан кейін мәселе Вермонт штатының Бас Ассамблеясына көшті, ол жеңімпазды анықтай алмады. Бас Ассамблея келесі сайлауға дейін Дженнисонға губернатор міндетін атқаруға рұқсат берді. Ол 1836 жылы виг ретінде губернатор болып сайланды және 1836 жылдан 1841 жылға дейін қызмет етті. Антимасондық партия сенатор сайлап, штаттағы заң шығарушы органның ешбір палатасын бақылап алмаса да, штаттық заң шығарушы органдардағы антимасондар кейде сенаторларды сайлау және палаталарын ұйымдастыру үшін коалиция құрды. Мысалдар: Уильям Уилкинс, 1830 жылы Пенсильвания Бас Ассамблеясында демократтар мен антимасондардың коалициясымен Сенатқа сайланды; және Уильям Спраг, 1831 жылы демократтар мен антимасондардың коалициясымен Род-Айленд өкілдер палатасының спикері болып сайланды. Антимасондық партия 1832 жылғы сайлауда АҚШ тарихындағы алғашқы президенттік номинациялық конвентін өткізді, онда Балтиморда президенттікке Уильям Уерт (бұрынғы масон) және вице-президенттікке Амос Эллмейкерді ұсынды. Уерт халықтың 7,8 пайызын және Вермонт штатының жеті сайлаушы дауысын жеңіп алды. Көп ұзамай демократтар мен вигтер партияларды және науқандарды басқаруда конвенттің маңыздылығын мойындады және өздерінің конвенттерін өткізе бастады. 1835 жылы Ритнердің сайланғаннан кейін, 1836 жылғы сайлауға президенттік сайлаушыларды таңдау үшін 1835 жылдың 14-17 желтоқсанында Харрисбургте штаттық конвент өткізілді. Конвент Уильям Генри Харрисонды президенттікке, ал Фрэнсис Грэйнджерді вице-президенттікке ұсынды. Вермонт штатының антимасондық конвенті 1836 жылдың 24 ақпанында осы шешімді қабылдады. Антимасондық көшбасшылар Харрисонның масон емес екеніне кепілдік ала алмады, сондықтан олар ұлттық конвент шақырып алды. Антимасондықтардың екінші ұлттық номинациялық конвенті 1836 жылдың 4 мамырында Филадельфияда өтті. Кездесуде пікір қақтығыстар болды, бірақ делегаттардың көпшілігі партияның 1836 жылғы президенттік сайлауға ұлттық тізімді ұсынбайтынын ресми түрде жариялады және партияның болашағын талқылау үшін 1837 жылы кездесу ұйымдастыруды ұсынды. Харрисон 1836 жылы демократиялық кандидат Мартин Ван Бюренге сайлауда жеңіліп қалғанымен, оның Солтүстіктегі күші антимасондық көшбасшылар тарапынан құттықталды, өйткені антимасондық партия оның кандидатурасын ресми түрде алғаш рет ұсынды. 1830-жылдардың ортасында басқа анти-Джексондықтар вигтер партиясына бірікті, оның антимасондықтардан кеңірек мәселелері болды. 1830-жылдардың соңында антимасондық қозғалыстың көптеген мүшелері вигтерге ауысты, осы партияны Джексондықтарға, кейін демократтарға қарағанда жақсы балама деп есептеді. Антимасондық партия 1837 жылдың қыркүйегінде өз жағдайын талқылау үшін конференция өткізді, онда бұрынғы президент Джон Куинси Адамс қатысты. Антимасондық партия 1838 жылдың 13-14 қарашасында Филадельфиядағы Темперанс залында үшінші ұлттық номинациялық конвент өткізді. Осы кезде партия вигтермен толығымен ығыстырылды. Антимасондар 1840 жылғы сайлауда Уильям Генри Харрисонды президенттікке, ал Дэниел Вебстерді вице-президенттікке бірауыздан қолдады. Вигтердің ұлттық конвенті Харрисонды Джон Тайлермен бірге кандидат ретінде ұсынғаннан кейін, Антимасондық партия баламалы кандидатура ұсынбады және жұмысын тоқтатты, көпшілігі 1840 жылға қарай вигтерге толығымен сіңіп кетті.

Мұра

Антимасондық конспирациялық теорияларға, ең алдымен масондық элиталар үкіметті құпия түрде бақылауға тырысады деген сенімге терең берілген. Өнеркәсіптік революция кезінде адамдар экономикалық жағынан еркін қозғала бастағандықтан, ал жаңа штаттар ақтармен толып, Одаққа қосылғанда батысқа көшіп, антимасондық қозғалыстың өсуіне ұзақ жылдар бойы қалыптасқан отбасылық және қоғамдық байланыстардың әлсіреуінен туындаған саяси және әлеуметтік толқулар себеп болды. Фримасондық осы өзгерістер кезінде тұрақты болып қалған санаулы институттардың бірі болғандықтан, ол наразылардың табиғи нысанасына айналды. Соның салдарынан Морган ісі бұл қозғалысты саяси партияға айналдырған күшті ықпал етуші факторға айналды. Антимасондық тудың астында, қабілетті басшылар Анти-Джексондықтар және қазіргі саяси жағдайға наразы болғандарды біріктірді. 1832 жылы президенттікке кандидат ретінде таңдалған Уильям Уерт бұрынғы масон ғана емес, сонымен қатар оны ұсынған конвентте Фримасондықты қорғаған сөз сөйлегені, масондыққа қарсылықтың антимасондық қозғалыстың жалғыз мәселесі емес екенін көрсетеді.

Екінші антимасондық партия

Кейінірек құрылған Анти-масондық партия саяси ұйымы 1872 жылдан 1888 жылға дейін қызмет етті. Бұл екінші топтың анти-масондық көзқарасы діни негізге сүйенді және ол Уитон колледжінің Джонатан Бланшардпен тығыз байланыста болды.

Президент сайлауы

Сайлау үміткеріВице-президент дайындықтарыДауыс саныДауыс % Сайлаушылар дауысы+/- Сайлау қорытындысы1832Уильям ВиртАмос Эллмейкер100 7157,8ЖоқҰтылыс1836Көрсетілмеген1840Көрсетілмеген1880Джон В. ФелпсСэмюэл К. Померой10450ЖоқҰтылыс

Конгресс сайлауы

+АҚШ Өкілдер палатасы Сайлау жылы No. Жалпы орын саны +/– Палата спикері 1828 Жаңа Эндрю Стивенсон 1830 12 1832 8 1834 9 Джеймс К. Полк 1836 9 1838 1 Джон В. Джонс

+АҚШ Сенаты Сайлау жылы No. Жалпы орын саны +/– Сенат президенті 1828/1829 Жаңа Джон К. Калхун 1830/1831 0 1832/1833 0 Бос 1834/1835 0 Мартин Ван Бюрен 1836/1837 0 1838/1839 0 Ричард М. Джонсон

Ақпарат көздері және қосымша оқу

Бемис, Самуэль Флаг. Джон Куинси Адамс және одақ (1956) 2-том, 273–304 беттер. Гудман, Пол. Христиан республикасына қарай: Антимасондық және Жаңа Англиядағы үлкен өзгеріс 1826–1836 (Оксфорд университетінің баспасы, 1988). Холт, Майкл Ф. "Антимасондық және ештеңе білмейтін партиялар", АҚШ саяси партияларының тарихы, ред. Артур М. Шлезингер кіші (4 томдық, Нью-Йорк, 1973), 1-том, 575–620. , Ратклиф, Дональд Дж. "Ұлы Жаңа Англиядағы антимасондық және партиялықтар, 1826–1836". Ерте Республика журналы 15.2 (1995): 199–239. Рейбек, Роберт Дж. Миллард Филлмор: Президенттің өмірбаяны. Буффало тарихи қоғамы, 1959. Онлайн.
Рупп, Роберт О. "Партиялар және қоғамдық мүдде: Нью-Йорктегі саяси антимасондық қайта қарастырылды". Ерте Республика журналы 8.3 (1988): 253–279. Онлайн.
Шейд, Уильям. "Шолу: Ақсақал Гудманның «Антимасондыққа жарық» еңбегі?" Американ тарихы бойынша шолулар (1989) 17#1, 58–63 беттер; jstor-да.
Трефусс, Ханс Л. Таддеус Стивенс: Он тоғызыншы ғасырдың теңгерімшісі. Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 1997. Вон, Уильям Престон (1983). Америка Құрама Штаттарындағы антимасондық партия, 1826–1843. Кентукки университетінің баспасы. Стандартты тарих. Ван Деусен, Глиндон Г. Тёрлоу Уид, Лоббидің сиқыршысы (1947). Онлайн.