Кіріспе

8 төртжылдық АҚШ президенттік сайлауы

1816 жылғы АҚШ президенттік сайлауы сегізінші төртжылдық президенттік сайлау болды. Ол 1816 жылдың 1 қарашасынан 4 желтоқсанына дейін өтті. 1812 жылғы соғыс аяқталғаннан кейінгі алғашқы сайлауда Демократиялық-республикалық кандидат Джеймс Монро федералист Руфус Кингті жеңді. Бұл сайлау Федералистік партияның президенттікке үміткерін ұсынған соңғы сайлауы болды. Президент Джеймс Мэдисон екі мерзім қызмет еткеннен кейін зейнетке шығуға шешім қабылдағанда, Демократиялық-республикалықтар 1816 жылы наурыз айында конгрессмендерді тағайындау жөніндегі кеңес өткізді. Мэдисон мен бұрынғы президент Томас Джефферсонның қолдауымен Мемлекеттік хатшы Монро Соғыс министрі Уильям Х. Кроуфордты жеңіп, өз партиясының президенттік номинациясын жеңді. Нью-Йорк губернаторы Дэниел Д. Томпкинс Демократиялық-республикалық партияның Вирджиниядан президенттікке кандидат пен Нью-Йорк немесе Жаңа Англиядан вице-президенттікке кандидатты теңестіру дәстүрін жалғастыра отырып, вице-президенттікке кандидат атанды. Федералистер ресми түрде билет ұсынған жоқ, бірақ Нью-Йорк сенаторы Кинг федералистердің де-факто кандидаты болып шықты. Америка саясатының алдыңғы төрт жылы 1812 жылғы соғыстың салдарымен өтті. Соғыстың шешімсіз аяқталуы және 1815 жылы жасалған бейбітшілік американдықтарды қанағаттандырды, ал Демократиялық-республикалықтар нәтижелерге лайық деп есептелді. Федералистер соғысқа қарсы шыққандары және Хартфорд конвенциясындағы Жаңа Англия федералистерінің радикалды сөздері арқасында беделін жоғалтты. Сонымен қатар, президент Мэдисон федералистер жақтыратын ұлттық банк және қорғау тарифтері сияқты шараларды қабылдады. Федералистердің сайлауалды кампанияда қолдана алатын мүмкіндіктері шектеулі болды, ал Монро сайлаушылар алқасында жеңіске жетіп, 19 штаттың 16-сын жеңді.

Демократиялық-республикалық партияның кандидатурасы

1816 жылғы Демократиялық-республикалық партиясының президенттікке үміткері, вице-президентке үміткері. 5-ші АҚШ Мемлекеттік хатшысы (1811–1817), Нью-Йорк штатының 4-ші губернаторы (1807–1817).

Ұсынудан бас тартты

Джеймс Монро бұрынғы президент Джефферсонның да, зейнеткерлікке шыққан президент Мэдисонның да сүйікті үміткері болды. Дегенмен, Монро Грузияның соғыс министрі Уильям Х. Кроуфордтан күшті бәсекелестікке тап болды. Сонымен қатар, әсіресе Нью-Йоркте, президенттікке Вирджиниялық әулеттің соңғысы болуы керек деген кең пікір қалыптасты, нәтижесінде Нью-Йорк және Пенсильвания штаттарының губернаторлары Дэниел Д. Томпкинс пен Саймон Снайдер президенттікке үміткер болуды қысқа мерзімге қарастырды. Бірақ Монроның ел ішінде және шетелде атқарған ұзақ қызметі оны Мэдисоннан кейін президенттік лауазымға лайықты үміткер етті. Кроуфорд Монроға қарсы өзінің мүмкіндігі аз екенін сезіп, ресми түрде үміткерлігін жарияламады, сондай-ақ бәсеке жаңа кабинеттегі орыннан айырады деп қорқыды. Томпкинс пен Снайдер Монроны жеңіп, номинация алу мүмкіндігінің өте төмен екенін түсініп, вице-президенттікке үміткер болуға бейімделді. Дегенмен, Кроуфордтың қолдаушылары Монроға елеулі қарсылық көрсетті. АҚШ Конгресінің Демократиялық-Республикалық партиясының 58 мүшесі алғашқы номинациялық жиынға қатысты. 1816 жылдың наурыз айында өткен екінші жиынға Конгрестің 119 мүшесі қатысты. Монро Кроуфордқа қарсы президенттік номинацияны 65-54 дауыспен жеңіп алды, ал Томпкинс Снайдерге қарсы вице-президенттік номинацияны 85-30 дауыспен жеңіп алды. +Дауыс беру Президенттік дауыс беру Вице-президенттік дауыс беру Джеймс Монро 65 Дэниел Д. Томпкинс 85 Уильям Х. Кроуфорд 54 Саймон Снайдер 30

Федералистік партияның кандидаттары

1816 жылғы Федералист партиясының президенттікке үміткерлер тізімі
Вице-президенттікке үміткер
АҚШ сенаторы, Нью-Йорк штатынан (1789–1796, 1813–1825)
АҚШ сенаторы, Мэриленд штатынан (1796–1803)
Бұрынғы сайлаудағыдай, наразы демократиялық-республикалықтармен бірігу үмітімен федералистер бастапқыда демократиялық-республикалықтардың конгресске кандидаттарды ұсынудан кейін өздерінің ішкі сайлауын өткізуді жоспарлады. Соғыс аяқталғаннан және Монроның кандидат ретінде тағайындалғаннан кейін федералистер тағы да біріккен тізім жасау үмітінен бас тарды, ал көңілі қалып, күшін жоғалтқан партия ресми түрде кандидатты ұсынбады. Нью-Йорк штатының сенаторы Руфус Кинг, бұрын партияның 1804 және 1808 жылдарғы вице-президенттікке үміткері болған және 1812 жылы партияның наразылық білдірген тобы президенттікке ұсынған, ақырында федералистердің президенттікке де-факто үміткері ретінде көзге шықты. Бірнеше федералистер вице-президенттікке сайлаушылардың дауысын алды, Мэриленд штатының бұрынғы сенаторы Джон Игер Говард ең көп дауысқа ие болды. Федералистер вице-президенттікке кандидатты ресми түрде таңдамады.

Индиана туралы дау

1817 жылғы 12 ақпанда Палата мен Сенат президент және вице-президент сайлауы бойынша сайлаушы дауыстарын санау үшін бірлескен отырыста жиналды. Санау ешқандай оқиғасыз жүргізілді, содан кейін соңғы штат – Индиана кезегі жетті. Осы сәтте Нью-Йорк штатының өкілі Джон У. Тейлор Индиана штатының дауыстарын санауға қарсылық білдірді. Ол Конгресс Индиана штатының мемлекеттік мәртебесін 1816 жылғы 11 желтоқсандағы бірлескен қаулымен мойындағанын, ал сайлаушылар алқасының дауыс беруі 1816 жылғы 4 желтоқсанда өткенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, дауыс беру кезінде Индиана штаты емес, тек Индиана территориясы болған. Басқа өкілдер Тейлордың пікіріне қарсы шығып, бірлескен қаулы Индиананың 1816 жылғы 29 маусымда штаттық конституция мен үкімет құру арқылы Одаққа қосылғанын ғана танығанын мәлімдеді. Бұл өкілдер Палата мен Сенаттың екеуінде де Индианадан сайланған мүшелер бар екенін көрсетті, ал егер Индиана сайлау кезінде штат болмағанда, бұл конституцияға қайшы болар еді. Содан кейін Сэмюэл Д. Ингем мәселені шексіз мерзімге кейінге жылдыруды ұсынды. Палата мүшелері көпшілік дауыспен келісті, ал Сенат Индиана штатының сайлаушы дауыстарын санау үшін қайта жиналды. Бұл мәселе соңғы нәтижеге ешқандай әсер етпеді.