Шарль де Сент-Мор, Монтозье герцогі: француз сардары және тәрбиешісі

Кіріспе

Француз сарбазы және губернаторы Шарль де Сент-Море, Монтузие герцогі (6 қазан 1610 – 17 қараша 1690), француз сарбазы және 1668 жылдан 1680 жылға дейін Франция королі Людовик XIV-нің аға ұлы және мұрагері, дофин губернаторы болды.

Өмірбаян

Чарльз 16 қазан 1610 жылы Монтозье бароны Леон де Сент-Мордың екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы гугеноттар болған, ол Седанның протестант академиясында Пьер Дю Муленнің басшылығымен білім алды. 1629 жылы Касаль қамалында өте жақсы қызмет етті. 1635 жылы ағасы қайтыс болғаннан кейін Монтозье бароны болды, сондай-ақ Рамбуйе графы мен графинясының үлкен қызы Джули д’Анженнің қолына үміткер ретінде танылды. 1634 жылы Германияда Бернард Саксен-Веймарлықта қызмет еткеннен кейін, 1636 жылы француз қызметіне оралды және келесі жылдары Рейн науқандарында шайқасты. 1643 жылдың 25 қарашасында Жосиас фон Ранцаудың басшылығымен француз әскерінің Туттлинген шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін тұтқынға алынды. Ол он ай бойы тұтқында болды, содан кейін құны төленген соң босатылды. Францияға оралғаннан кейін генерал-лейтенант атағын алды. 15 шілде 1645 жылы ол "теңдесі жоқ Джули" аталған Джули д’Анженге үйленді, осылайша француз әдебиетінің жылнамасындағы 14 жылдық махаббат оқиғасын аяқтады. Бұл махаббат оқиғасы "Джули гирляндысы" деп белгіленді – Монтозье, Клод де Мальвиль, Жорж де Скюдери, мүмкін Пьер Корнель (егер Октав Узанн алты өлеңнің үшеуін М. әріптерімен таңбалаған автор деп дұрыс айтса), Филипп Хаберт, Симон Арно де Помпонн, Жан Десмаре де Сен-Сорлен, Антуан Гомбо (Принцесса Джулидің еркегі) және басқа да 19 ақынның 61 мадригалынан тұрды. Бұл туынды атақты каллиграф Никола Жарри керемет қолжазбаға көшірді, оның әр бетіне Никола Роберт салған гүл суреті бейнеленген. 1641 жылы Джулидің мерекесінде оған сыйға тартылды. Монтозье ағасы, граф де Брассак қайтыс болғаннан кейін Сентонж және Ангумуаның губернаторы болып тағайындалды және үйлену алдында католик дініне кірді. Фронда кезінде ол Мазаринге қарсы жеке наразылықтарына қарамастан, патшайымға адал болды. 1653 жылы бейбітшілік орнағаннан кейін, 1652 жылы ауыр жарақат алған граф, өзінің қатал мінезіне және жалпы қатаңдығына қарамастан, сарайда жоғары құрметке ие болды. Париж жұртшылығы оны Мольердің "Мизантроп" пьесасындағы Альсесттің прототипі деп таныды. Монтозье XIV Людовиктен Сент-Эспир орденін және Нормандияның басқаруын алды. 1664 жылы Монтозье маркизаты герцогтік титулға көтерілді. 1668 жылы Монтозье дофинге губернатор болып тағайындалды және 1680 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол білімді Хуэ басқарған "Delphini үшін классикалық шығармалар" сериясын бастады және өзіне тапсырылған тәрбиеге барынша көңіл бөлді, бірақ оның темірдей тәртібі оның біліміне деген жек көрушілікке әкелді. Монтозье 17 қараша 1690 жылы қайтыс болды. Сарайдағы әңгімелер Монтозьенің сүйікті болуының бір бөлігін 1661 жылы дофин дүниеге келген кезде Франция балаларының губернаторы болып тағайындалған әйеліне байланыстырды, ол 1664 жылға дейін королеваның күтімшісі қызметін атқарды. Ол XIV Людовиктің Луиза де ла Вальерге деген құмарлығын жеңілдету үшін және кейіннен күйеуінен қорғаныс іздеген Мадам де Монтеспанды қорғау үшін осы лауазымын пайдаланды.

Charles was born on 6 October 1610, the second son of Léon de Sainte Maure, Baron of Montausier. His parents were Huguenots, and he was educated at the Protestant Academy of Sedan under Pierre Du Moulin. He served brilliantly at the siege of Casale in 1629. Becoming baron de Montausier at the death of his elder brother in 1635, he was the recognised aspirant for the hand of Julie d'Angennes, the eldest daughter of the marquis and marquise de Rambouillet. Having served under Bernard of Saxe Weimar in Germany in 1634, he returned to the French service in 1636, and fought in the Rhenish campaigns of the following years. He was taken prisoner on 25 November 1643 after the defeat of the French forces under the command of Josias von Rantzau in the Battle of Tuttlingen. He remained for ten months in captivity until payment of his ransom was made. On his return to France, he became a lieutenant general. On 15 July 1645, he married Julie d'Angennes, "the incomparable Julie", thus terminating a 14 year courtship famous in the annals of French literature because of the Guirlande de Julie, a garland of 61 madrigals by 19 poets, among them Montausier, Claude de Malleville, Georges de Scudéry, possibly Pierre Corneille (if Octave Uzanne is correct in the attribution of three of the six poems signed M. C.), Philippe Habert, Simon Arnauld de Pomponne, Jean Desmarets de Saint Sorlin, Antoine Gombaud (Le nain de la Princesse Julie) and others. It was copied by the famous calligraphist Nicolas Jarry in a magnificent manuscript, on each page of which was a flower painted by Nicolas Robert, and was presented to Julie on her fête day in 1641. Montausier was named governor of Saintonge and Angoumois after the death of his uncle, the comte de Brassac, and became a Roman Catholic before his marriage. During the Fronde, he remained faithful to the Crown in spite of personal grievances against Mazarin. On the conclusion of peace in 1653, the marquis, who had been severely wounded in 1652, obtained high favour at court in spite of the roughness of his manners and the general austerity which made the Parisian public recognize him as the original of Alceste in Molière's Le Misanthrope. Montausier received from Louis XIV the Order of the Saint Esprit and the government of Normandy. In 1664, the marquisate of Montausier was erected into a duché pairie). In 1668, Montausier became the governor of the dauphin, a post he kept until 1680. He initiated the series of classics ad usum Delphini, directed by the learned Huet, and gave the closest attention to the education of his charge, who was moved by his iron discipline only to a hatred of learning. Montausier died on 17 November 1690. Court gossip assigned part of Montausier's favour to the complaisance of his wife, who had been named gouvernante des enfants de France in 1661, at the time of the dauphin's birth, until 1664, when she was appointed lady in waiting to the queen, a position she used to facilitate Louis XIV's passion for Louise de la Vallière, and subsequently to protect Madame de Montespan, who found refuge from her husband with her.