Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поршенді қозғалтқыштың цилиндрлер орналасу схемасы
Cylinder layout for a piston engine
Тікелей қозғалтқыш (сонымен қатар тік қозғалтқыш деп те аталады) – көп цилиндрлі поршенді қозғалтқыштың конфигурациясы, онда барлық цилиндрлер радиалды түрде немесе екі немесе одан көп цилиндрлік қатарларда емес, бір қатарға орналастырылған.
The straight engine (also called inline engine) is a configuration of multi cylinder piston engine where all of the cylinders are arranged in a single row, rather than radially or in two or more cylinder banks.
Дизайн
Тік қозғалтқышты құрастыру, бірдей қуатты жалпақ немесе V тәрізді қозғалтқыштарға қарағанда оңай, себебі ол екі емес, бір ғана цилиндр басын қолданады. Сызықты қозғалтқыштар жалпақ немесе V тәрізді қозғалтқыштардан тар, бірақ олар ұзын және биік болуы мүмкін. Тік қозғалтқыштың тепе-теңдік сипаттамалары цилиндрлер саны мен тұтандыру интервалына байланысты.
A straight engine is easier to build than an equivalent flat engine or V engine, as it uses one cylinder head rather than two. Inline engines are also narrower than flat engines or V engines; however, they are longer and can be taller. The engine balance characteristics of a straight engine depend on the number of cylinders and the firing interval.
Қисық қозғалтқыштар және көлденең орнатылған қозғалтқыштар
Тік қозғалтқыш тік өскіден бұрышпен орнатылғанда, ол көлбеу қозғалтқыш деп аталады. Атақты көлбеу қозғалтқыштарға 1959-2000 жылдарғы Chrysler Slant 6 қозғалтқышы, 1961-63 жылдарғы Pontiac Trophy 4 қозғалтқышы және 1968-1981 жылдарғы Triumph Slant 4 қозғалтқышы жатады. Кейбір автобустар мен дизельдік пойыз құрамалары осы қағиданы одан әрі дамытып, қозғалтқыштарды көлденең орнатады (яғни 90 градус бұрышпен). Бұл қозғалтқыштың биіктігін төмендету үшін жасалады, соның арқасында оны пойыздың немесе автобустың еденінің астына орналастыру мүмкін болады.
When a straight engine is mounted at an angle from the vertical it is called a slant engine. Notable slant engines include the 1959 2000 Chrysler Slant 6 engine, 1961 63 Pontiac Trophy 4 engine and the 1968 1981 Triumph Slant 4 engine. Some buses and diesel multiple unit trains take this concept further by mounting the engines horizontally (i. e. with a slant angle of 90 degrees). This is used to reduce the height of the engine, so that it can be located under the floor of the train or bus.
Автомобильдерде қолдану
Тік үш және төрт цилиндрлі конфигурациялар тиісінше үш және төрт цилиндрлі қозғалтқыштар үшін ең көп таралған орналасулар болып табылады. Тік бес цилиндрлі қозғалтқыштар кейде қолданылады, соңғы кезде Audi және Volvo компанияларында қолданылған. Тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар 1990 жылға дейін кең таралған, бірақ қазіргі кезде көптеген алты цилиндрлі қозғалтқыштар V6 орналасуын пайдаланады. Сол сияқты, тік сегіз цилиндрлі қозғалтқыштар 1920-1940 жылдары танымал болды, бірақ олар V8 конфигурациясымен ауыстырылды.
The straight three and straight four configurations are the most common layouts for three and four cylinder engines respectively. Straight five engines are occasionally used, most recently by Audi and Volvo. Straight six engines were common prior to the 1990s, however most six cylinder engines now use a V6 layout. Similarly, straight eight engines were popular in the 1920s to 1940s, however they were replaced by the more compact V8 layout.
Әуе қатынасы пайдалануы
Көптеген тік қозғалтқыштар ұшақтар үшін жасалған, әсіресе авиацияның алғашқы жылдарында және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде. Тік қозғалтқыштар қарапайым болды, алдыңғы бөлігінің ауданы кішкентай болғандықтан, қарсылықты азайтып, ұшқыш кабинасынан көрінуді жақсартты. Бірінші дүниежүзілік соғыста тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар ерекше танымал болды, көптеген неміс, итальяндық және кейбір британдық ұшақтар Даймлердің соғысқа дейінгі тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарының вариацияларын пайдаланды. Олардың ішінде неміс Mercedes D. III және BMW IIIa, итальяндық Isotta Fraschini V.4 және британдық Siddeley Puma қозғалтқыштары бар. Британдық de Havilland Gipsy қозғалтқыштарының отбасы және олардың ұрпақтары тік және кері ауамен салқындатылатын төрт және алты цилиндрлі қозғалтқыштарды қамтыды, олар әлемдегі көптеген кіші ұшақтарда, соның ішінде Tiger Moth бипланында қолданылды және бұл конфигурацияны жеңіл ұшақтар үшін танымал етуге көмектесті. Menasco және Fairchild Ranger (АҚШ), Renault (Франция), Walter (Чехословакия) және Hirth (Германия) компаниялары да ұқсас қозғалтқыштарды жасады, олар өз нарықтарында танымал болды. Авиацияда "тізбекті қозғалтқыш" термині тік қозғалтқыштарға қарағанда кеңірек қолданылады, себебі ол цилиндрлер қатарласа орналасқан басқа да конфигурацияларды қамтиды (мысалы, V тәрізді, W тәрізді, H тәрізді және горизонтальды қарама-қарсы қозғалтқыштар).
Many straight engines have been produced for aircraft, particularly from the early years of aviation and through the interwar period leading up to the Second World War. Straight engines were simpler and had low frontal area, reducing drag, and provided better cockpit visibility. Straight sixes were especially popular in the First World War, and most German and Italian and some British aircraft used descendants of Daimler's pre war inline six. Prominent examples include the German Mercedes D. III and BMW IIIa, Italian Isotta Fraschini V.4 and British Siddeley Puma. The British de Havilland Gipsy family of engines and their descendants included straight four and straight six upright and inverted air cooled engines which were used on a wide range of smaller aircraft around the world, including on the Tiger Moth biplane, and helped made the configuration popular for light aircraft. Menasco and Fairchild Ranger in the United States, Renault in France, Walter in Czechoslovakia, and Hirth in Germany all built a similar range of engines which were popular in their respective markets. The aviation use of term "inline engine" is used more broadly than for straight engines, since it also applies to other configurations where the cylinders are located in rows (e. g. V engines, W engines, H engines and horizontally opposed engines).
Кері қозғалтқыштар
Кейбір тік қанатты ұшақтардың қозғалтқыштары инверттік қозғалтқыш конфигурациясын қолданған, онда коленвал қозғалтқыштың үстінде орналасқан, ал поршеньдер одан төмен ілінген. Инверттік орналасудың артықшылықтарына ұшақ винті үшін жақсартылған аралықты қамтамасыз ететін жоғары итерме желісі кіреді, бұл винттің үлкенірек, тиімдірек болуына немесе шассидің қысқаруына мүмкіндік береді. Итерме желісі жоғарырақ болғандықтан, қозғалтқышты ұшақ фюзеляжіне төмен орнатуға болады, бұл алға қарай көрінуді жақсартады, себебі цилиндрлердің бастары көру бұрышын бұғаттамайды. Бұдан басқа, бұл газдарды пилот кабинасынан таза ұстау үшін қарапайым эвакуация жүйесін жасауға мүмкіндік береді.
Some straight aircraft engines have used an inverted engine configuration, whereby the crankshaft is at the top of the engine and the pistons hang downwards from it. Advantages of the inverted arrangement include a raised thrust line for improved clearance for the propeller, which either allows for the use of a larger, more efficient propeller, or for shorter undercarriage. Since the thrust line is higher, the engine can be mounted lower in the airframe, improving visibility forward, which is no longer blocked by the cylinder heads. It also allows for a simpler exhaust to keep gasses clear from the cockpit.
Мотоциклдерді пайдалану
Мотоциклдерде "тізбекте" термині кейде рамамен бір қатарға орнатылған тік қозғалтқышты ғана білдіреді. Рамаға көлденең орнатылған екі цилиндрлі тік қозғалтқышты кейде "параллель егіз" деп атайды. Ал кейде мотоциклдер сарапшылары "параллель", "тік" және "тізбекте" терминдерін бір-бірімен мағынасы бірдей деп есептеп, оларды алмастырып қолданады.
In motorcycling, the term "in line" is sometimes used narrowly, for a straight engine mounted in line with the frame. A two cylinder straight engine mounted across the frame is sometimes called a parallel twin. Other times, motorcycling experts treat the terms parallel, straight, and inline as equivalent, and use them interchangeably.