Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1455–1458 жылдар аралығында Папа III Калликст (ісп. *Calixto III*; 31 желтоқсан 1378 – 6 тамыз 1458), туған Альфонсо де Борджия, Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі 8 сәуір 1455 жылдан өліміне дейін, 1458 жылдың тамызына дейін болды. Борджия өзінің мансабының басында Лейда университетінде заң профессоры болып жұмыс істеді, кейіннен Арагон патшаларының дипломаты қызметін атқарды. Ол король Альфонсо V-нің заңды емес ұлы Фердинандтың тәрбиешісі болды. Альфонсо мен папа Мартин V арасындағы келісімді ұйымдастырғаннан кейін Борджия Валенсия епископы болып тағайындалды. 1444 жылы папа Евгений IV оны кардинал етіп бекітті, содан кейін Борджия Рим Куриясының мүшесі болды. Белградты қоршау кезінде (1456 ж.) Каликст крестшілер үшін дұға етуге шақырып, күн ортасында қоңырау соғу салтын енгізді. Ангельус түскі қоңырау дәстүрі бүгінгі күнге дейін көптеген католик шіркеулерінде сақталып келеді. Сондай-ақ, ол Жанна д'Арктің ісін қайта қарауға жауапты болды, нәтижесінде оның ақталғаны жарияланды. Ол екі жүрегі жақын туысын кардинал етіп тағайындады, олардың бірі папа Александр VI болды. Ол "Каликст" понтификалық есімін алған соңғы папа.

Отбасы

Альфонсо де Борджия 1378 жылы Ла-Торретада дүниеге келді. Ла-Торрета сол кезде Торре-де-Каналс билігінде болған (бірақ қазір Жативадағы Новеле ауданы). Ол туған кезде Арагон тәжінің билігіндегі Валенсия Корольдігінде болды. Ол Хуан Доминго де Борья и Донсел мен Франсина Льянчолдың үлкен баласы еді. Оның әпкесі Изабель, Родриго Гил де Борья и Феннолеттің ұлы Джофре Льянчол и Эскриваға тұрмысқа шығып, Педро Луис де Борья мен Папа Александр VI-ның анасы болды. Оның тағы бір әпкесі Каталина Луис де Мила и де Борьяның анасы болды. Альфонсо Хативадағы Әулие Мария базиликасында крещениеден өтті, онда оның есімін сақтап тұратын мүсін орнатылған.

Ертедегі шіркеу қызметі

Борджа Валенсияда грамматика, логика және өнерді оқыды және 1392 жылы Лейда университетіне барып, канондық және азаматтық құқықта докторлық дәрежесін алды. Оның мансабының алғашқы жылдары Лейда университетінде заң профессоры болып өтті. Шамамен 1411 жылы ол Винсент Феррердің уағызын тыңдады. Содан кейін доминикандық болашақ папаға: "Балам, сен бір күні үйіңнің де, еліңнің де көркі боласың. Адам баласы ие бола алатын ең жоғары дәрежеге ие боласың. Мен өлгеннен кейін, сен мені ерекше құрметпен еске аласың. Ұмтылып, ізгілікпен өмір сүр!" деді. Кейіннен, папа болған соң Борджа Феррерді 3 маусымда 1455 жылы қасиетті деп жариялады. Борджа 1416 жылы Констанс кеңесіне Лерида епархиясының делегаты ретінде тағайындалды, бірақ Арагон королі Альфонсо V кеңеске қарсы болғандықтан, ол мәжіліске қатыспады. Осы себепті ол өзінің епархиясының өкілі ретінде Барселонаға синодқа барды. Борджа шіркеу бірлігін қайта орнатуға аса қызығушылық танытты және оның Арагон монархымен болған байланысы патша мен жаңа папа арасындағы келісімге қол жеткізуге мүмкіндік берді. 1418 жылы ол Валенсиядағы Сан-Николас шіркеуінің ректоры болып тағайындалды. Сонымен қатар, 1420 жылдан 1423 жылға дейін Лейда университетінің проректоры қызметін атқарды. 1424 жылы ол лауазымынан бас тартып, өзінің қызметін Арагон патшасына арнады. 1424 жылы ол Майорка епархиясының апостолдық әкімшісі болып тағайындалды. Осы кезде патша оны кардинал етуді қалады, бірақ Рим папасы Мартин V бұл өтінішті қабылдамады. Ұлы Батыс шикасы кезінде ол антипапа Бенедикт XIII-ті қолдады және 1429 жылы антипапа Клемент VIII-нің Рим папасы Мартин V-ке бағынуына ықпал етті. Содан кейін ол Арагон патшаларының, әсіресе Базель кеңесі (1431–1439 жж.) кезінде дипломат ретінде қызмет етті.

Епископтық және кардиналдық

1429 жылы 20 тамызда Рим папасы Мартин V Борджияны Валенсия епископы етіп тағайындады және 1429 жылы 31 тамызда оны шіркеу қызметкері етіп китті. Ол Педро Льоренске өз атынан кафедраны иеленуге рұқсат берді. Борджия Альфонсо V-нің заңды емес ұлы Феррантеге де сабақ берді. Папа Евгений IV 1444 жылы 2 мамырда папа мен Арагон королі Альфонсо V-ті татуластырғаннан кейін оны кардинал дәрежесіне көтерді. Ол Санти Кватро Коронатидің кардинал-пастығы болып тағайындалды. Ол Римде ресми түрде тұрып, Рим Куриясының мүшесі болды. Ол 1447 жылы папа Николай V сайланған паптық конклавқа қатысты. Борджия шарапатты және қайырымды өмір сүргенімен белгілі болды. Борджияның шіркеу қызметкері етіп тағайындалғаннан кейінгі елтаңбасында жайылып жүрген өгіз бейнеленген. Папа болғаннан кейін де ол өзгеріссіз қалды.

Паптық билігі

Борджия 1455 жылғы 8 сәуірде өткен конклавта "келісімді кандидат" ретінде шал жасында папа болып сайланды. Ол Калликст III деген паптық атақ алды. 1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін екі жыл өткен соң, Калликст негізінен Осман империясының шапқынына қарсы христиандық Еуропаны ұйымдастырумен айналысты. Сол кезде Калликст III "крест соғысы туралы ғана сөйлейді және ойлайды" деп айтылып, осы тақырыпты сағаттап, жауынгерлік құлшыныспен талқылайтын болған. Римде жүргізіліп жатқан кең ауқымды құрылыс бағдарламасы тоқтатылып, қаражат крест жорығына бағытталды. Папалық нунциолар Еуропаның барлық елдеріне жіберіліп, түрік шапқыншылығының қаупін тоқтату үшін ханзадаларды қайта біріктіруге шақырылды. Англияға, Францияға, Германияға, Венгрияға, Португалияға және Арагонға миссионерлер жіберіліп, крест жорығын уағыздау және сенімділердің сәттілік үшін дұға етулерін қамтамасыз ету тапсырылды. Күндіз қоңырау соғылып, сенімділерге крест соғысының қатысушыларының амандығы үшін дұға ету керектігі еске салынды. Калликст III Жанна д'Аркқа (шамамен 1412-1431 жж.) қатысты жаңа сот процесін бұйырды, ол өлімнен кейін ақталуға ие болды. Калликст III паптығы кезінде төрт қасиетті адамды қадір-қасиетке ие етті: Винсент Феррер (3 маусым 1455), Осмунд (1 қаңтар 1457), Альберт Трапани (15 қазан 1457) және Роза Витербо (1457). Калликст III 20 ақпан мен 17 желтоқсан күндері өткен екі консисторияда тоғыз жаңа кардиналды кардиналдыққа көтерді, олардың бірі Родриго де Борджиа еді, ол кейін жемқорлық және әдепсіздігімен танымал болған Александр VI папасы (1492-1503) атанды. Екіншісі Луис Джулиан де Мила болды. Папа 1456 жылы Грайфсвальд университетінің құрылуын бекітті. Бір әңгімеге сәйкес, ол алғаш рет 1475 жылы жарық көрген өмірбаяндық еңбекте айтылды және кейін Пьер Симон Лаплас оны кеңейтіп, танымал етті. Калликст III 1456 жылы пайда болған Галлей кометасын, Осман империясының қоршауындағы Белградты қорғаған христиандар үшін жаман белгі деп санап, оны анафемаға ұшыратты дегенді айтады. Алайда, бұл оқиғаның дұрыстығын растайтын бастапқы деректер жоқ. 1456 жылғы 29 маусымдағы Калликст III-тің крест жорығының сәттілігі үшін жария дұға етуге шақыратын паптық бұйрығында комета туралы ештеңе айтылмаған. 6 тамызда түрік қоршауы бұзылған кезде комета бірнеше апта бойы Еуропа мен Түркияда көрінбеді.

Өлім

Калликст III 1458 жылдың 6 тамызында қайтыс болды. Оның денесі 1586 жылы және 1610 жылы туысы Александр VI-ның денесімен бірге Монсерратодағы Санта-Марияға көшірілді. Оның денесі 1889 жылдың 21 тамызында Сан-Диего капелласында тағы бір рет көшірілді. Өсиеті бойынша ол аурухана ашу үшін 5000 дукат қалдырды.