Кіріспе

Кванттық механиканың көп саналылық интерпретациясы көптеген әлемдердің интерпретациясын кеңейтеді, бұл әлемдер арасындағы ерекшелік жеке бақылаушының санасы деңгейінде болуы керек деп ұсынады. Бұл концепция алғаш рет 1970 жылы Х. Дитер Зех кванттық декогеренциямен байланысты Хью Эверетттің интерпретациясының түрі ретінде ұсынды, ал кейінірек (1981 жылы) оны көп саналылық интерпретациясы деп атады. "Көп саналылық" интерпретациясы деген атауды алғаш рет 1988 жылы Дэвид Альберт пен Барри Лоуэр қолданды.

Кванттық механиканың түсіндірмелері

Кванттық механиканың әртүрлі түсіндірмелері әдетте кванттық механиканың математикалық формализмін түсіндіруді немесе теорияның физикалық суретін жасауды қамтиды. Математикалық құрылымның берік негізі болғанымен, теорияның физикалық және философиялық түсіндірмесі туралы әлі де көп пікірталас бар. Бұл түсіндірмелер мынадай ұғымдарды қарастыруға бағытталған:

Кванттық жүйенің күйінің эволюциясы (толқындық функциямен берілген), әдетте Шредингер теңдеуін қолдану арқылы. Бұл тұжырымдама көбінесе қабылданған және сирек талқылауға салынады. Өлшеу мәселесі, толқындық функцияның құлдырауы деп аталатын нәрсеге қатысты – кванттық күйдің нақты өлшеуге (яғни толқындық функцияның нақты өзіндік күйіне) құлдырауы. Бұл құлдыраудың шын мәнінде болатынына қатысты пікірталас кванттық механиканы түсіндірудегі басты мәселе болып табылады. Өлшеу мәселесіне стандартты шешім – «ортодоксалды» немесе «Копенгагендік» түсіндірме, ол толқындық функцияның кванттық жүйеден тысқары бақылаушы немесе құралдың өлшеуі нәтижесінде құлдырайды деп санайды. Баламалы түсіндірме, Көптеген әлемдер түсіндірмесі, алғаш рет 1957 жылы Хью Эверетт сипаттаған (онда ол салыстырмалы күй түсіндірмесі деп аталды, ал «Көптеген әлемдер» атауын Брайс Селигман ДеУит 1960 жылдары бастап, 1970 жылдары қалыптастырды). Оның кванттық механика формализмі өлшеу үшін толқынның құлдырауын қажет етпейді, керісінше, өлшеу үшін бөлшек, өлшеу құрылғысы және бақылаушы арасында кванттық байланыс орнату ғана қажет екенін ұсынады.

Көп ақыл-ойының жергілікті емес түсіндірмесі

Осылайша, біз көргендей, әр бақылаушының санасындағы толқындық функциядағы кез келген корреляциялар әртүрлі поляризаторлардың арасындағы өзара әрекеттесуден кейін ғана нақты болады. Жеке сана деңгейіндегі корреляциялар кванттық жергілікті емес сипатқа (немесе, балама ретінде, Белл теңсіздігінің бұзылуына) сәйкес келеді. Демек, көп әлем жергілікті емес, немесе ол EPR GHZ корреляцияларын түсіндіре алмайды.

Қолдау

Қазіргі уақытта көптеген саналар түсіндірмесіне қолдау көрсететін эмпирикалық деректер жоқ. Дегенмен, көптеген саналар түсіндірмесін жоққа шығармайтын теориялар бар. Беллдің кванттық белгісіздіктің салдарына жасаған талдауына сүйене отырып, жаңа негізгі ұғымдарды (жасырын айнымалыларды) ойлап табудан аулақ болу үшін эмпирикалық деректер қажет. Сондықтан, өлшеу мәселесіне екі түрлі шешім табуға болады: фон Нейманның құлдырауы немесе Эверетттің салыстырмалы күй түсіндірмесі. Екі жағдайда да (сәйкес түрде өңделген) психофизикалық параллелизмді қайта орнатуға болады. Егер нейрондық процестерді сипаттап, талдасақ, онда нейрондық процестерге әсер ету кванттық жүйеге әсер ете алатынын тексеру үшін эксперименттер жасауға болады. Бұл сананың жергілікті физикалық жүйемен байланысуының егжей-тегжейлі сипаттамасы туралы теориялық болжамдар жасауға мүмкіндік береді, бірақ неврологиялық және психологиялық зерттеулер арқылы оларды тәжірибелік жолмен іздеу тиімдірек болар еді.

Қарсылық

Кванттық теорияның өзінде ешқандай нәрсе толқын функциясының әрбір мүмкіндігін психикалық күйді толықтырады деп талап етпейді. Барлық физикалық күйлер (яғни ми күйлері) кванттық күйлер болғандықтан, олардың психикалық күйлері де болуы керек. Дегенмен, бұл физикалық шындықта адамның сезінетін нәрсе емес. Альберт пен Лоуэр кванттық теорияда сипатталғандай, сана физикалық шындықтан түбірінен өзгеше болуы керек деп мәлімдейді. Осылайша, олар типтік сәйкестік физикализмін қабылдамай, редуктивті емес көзқарасқа бейім. Алайда Локвуд сананың физикалыққа үстемдігі тұжырымы арқылы материализмді сақтап қалады. Бірақ көптеген саналар түсіндірмесі, супервенция мәселесі ретінде ақылсыз халктер мәселесін шешпейді. Психикалық күйлер ми күйлеріне супервенцияланбайды, себебі мидың белгілі бір күйі психикалық күйлердің әртүрлі конфигурацияларымен үйлесімді. Тағы бір маңызды қарсылық – No Collapse интерпретациясымен айналысатындар нақты өлшеу құрылғыларының нақты болуына негізделген қарапайым модельдерден артық ештеңе ұсынбады. Мысалы, олар ғаламның Гильберт кеңістігі қарастырылып отырған өлшеумен үйлесімді тензорлық көбейту құрылымына табиғи түрде бөлінеді деп болжады. Макроскопиялық объектілердің мінез-құлқын сипаттағанда да, барлық қажетті мінез-құлқын сипаттау үшін Гильберт кеңістігінің бірнеше ғана өлшемдерін пайдаланатын модельдерді қолдану орынды деп санайды. Сонымен қатар, көптеген саналар түсіндірмесі біздің физикалық шындыққа қатысты тәжірибемізбен сәйкес келетіндіктен, көптеген көрінбейтін әлемдер туралы түсінік пен оның басқа физикалық теориялармен (мысалы, массаның сақталу принципі) үйлесімділігін келістіру қиын. Питер Льюис кванттық механиканың көптеген саналар түсіндірмесінің өмір мен өлімге қатысты шешімдер қабылдайтын агенттер үшін абсурдты салдары бар екенін айтады. Жалпы, көптеген саналар теориясы, кездейсоқ нөлдік жиынтық экспериментінің нәтижесін бақылаған саналы тіршілік жандану, әрқайсысы мүмкін нәтижелердің біреуін бақылаған әртүрлі бақылаушы күйлеріндегі екі мұрагерге айналады деп санайды. Бұдан әрі, теория мұндай жағдайларда таңдау жасауды, олардың әртүрлі мұрагерлеріне жақсы нәтижелер әкелу ықтималдығына пропорционалды етуді ұсынады. Бірақ өмір мен өлімге қатысты жағдайда, мысалы, бақылаушының Шредингер мысығы бар қорапқа кіруі, бақылаушының тек бір ғана мұрагері болады, өйткені нәтижелердің бірі бақылаушының өлімін қамтамасыз етеді. Сондықтан көптеген саналар түсіндірмесі мысықпен қорапқа кіруді ұсынады, себебі оның жалғыз мұрагері зардапсыз шығатыны анық. Қараңыз, сондай-ақ кванттық өзін-өзі өлтіру және өлместік. Соңында, ол саналы бақылаушы мен санасыз өлшеу құрылғысы арасында физикалық айырмашылық бар деп болжайды, сондықтан ол күшті Чёрч-Тьюринг гипотезасын жоюды немесе сананың физикалық моделін құруды талап етеді.