Францияның Марсель қаласынан тыс, Иф аралындағы Иф замкі – 16 ғасырда салынған, кейін түрме ретінде пайдаланылған тарихи орын. «Граф Монте-Кристо» романымен әйгілі!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марсельдің жанындағы бекініс және түрме.
Fortress and prison near Marseille, France
Шатто-д'Иф (Château d'If) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Марсель қаласының жағасынан орналасқан Фриол архипелагындағы ең кішкентай Иф аралындағы бекініс. 16 ғасырда салынған бұл қамал 19 ғасырдың соңына дейін түрме ретінде пайдаланылды. 1890 жылы әскери мақсатынан алынып, жұртқа ашылды. Бұл бекініс Александр Дюманың "Граф Монте-Кристо" атты шытырман оқиғаларға толы романындағы маңызды орын ретінде әйгілі. Марсель қаласындағы ең көп келушілерді тартатын орындардың бірі (жылына шамамен 100 000 адам келеді).
The Château d'If (ʃɑto dif) is a fortress located on the Île d'If, the smallest island in the Frioul archipelago, situated about offshore from Marseille in southeastern France. Built in the 16th century, it later served as a prison until the end of the 19th century. The fortress was demilitarized and opened to the public in 1890. It is famous for being one of the settings of Alexandre Dumas's adventure novel The Count of Monte Cristo. It is one of the most visited sites in the city of Marseille (nearly 100,000 visitors per year).
Арал
Île d'If Марсельдің Ескі портының батысында жатыр. Аралдың барлық бөлігі күшті бекітілген; айналағы мұхиттан тік көтерілетін жартастардың үстінде, оқ ату алаңдарымен жабдықталған биік қабырғалар орналасқан. Аралда, түрмеден басқа, ешкім тұрмайды.
The Île d'If measures and is located west of the Old Port of Marseille. The entire island is heavily fortified; high ramparts with gun platforms surmount the cliffs, which rise steeply from the surrounding ocean. Apart from the fortress, the island is uninhabited.
Қалқа
"Шато" – әр жағы квадрат пішіндес, үш қабаттан тұратын ғимарат, екі жағында үлкен пушка тесіктері бар үш мұнара орналасқан. Ол 1524-1531 жылдары король Франциск I-нің бұйрығымен салынды, ол 1516 жылы сапар кезінде аралды теңізден жасалатын шабуылдардан жағалауды қорғау үшін стратегиялық маңызды орын деп тапты. Қалмақтың басты әскери маңызы – қорқыту құралы болды; оған ешқашан нақты шабуылды тойтару қажет болған жоқ. 1531 жылғы шілдеде Киелі Рим императоры Карл V Марсельге шабуыл жасауға дайындалған кезде, оның күшін сынап бақылауға ең жақын келді. Бірақ ол шабуыл жоспарынан бас тартты. 1701 жылы әскери инженер Вобан оның нақты шабуылға қарсы тұруға жарамдылығына күмән келтірді: «Бейіштемелер тасқа ұқсайды, олар толыққанды жасалған, бірақ өте қатал және салғырт, көптеген кемшіліктері бар. Барлық құрылыс нашар салынған, ешқандай сақтықсыздықсыз, барлық ғимараттар да өте дөңгелектеп салынған және нашар жасалған». 1800 жылы Каирде қаза болғаннан кейін генерал Жан Батист Клебердің бальзамаланған денесі Францияға қайтарылды. Бірінші консул Наполеон Бонапарт оның қабірі республикалық идеологияның символына айналады деп қорқып, денесі шатода қалуын бұйырды. Ол 18 жыл бойы сол жерде қалды, содан кейін король Людовик XVIII Клеберге туған қаласы Страсбургта лайықты жерлеу рәсімін өткізуге рұқсат берді.
The "château" is a square, three story building long on each side, flanked by three towers with large gun embrasures. It was built from 1524 to 1531 on the orders of King Francis I, who, during a visit in 1516, saw the island as a strategically important location for defending the coastline from sea based attacks. The castle's principal military value was as a deterrent; it never had to fight off an actual attack. The closest that it came to a genuine test of strength was in July 1531, when the Holy Roman Emperor Charles V made preparations to attack Marseille. However, he abandoned the invasion plan. In 1701, the military engineer Vauban questioned its suitability to defend against an actual attack: "The fortifications look like the rock[;] they are fully rendered, but very roughly and carelessly, with many imperfections. The whole [has] been very badly built[, ] with little care [ ] All the buildings [are] very crudely done [and] ill made." The embalmed body of general Jean Baptiste Kléber was repatriated to France after his assassination in Cairo in 1800. First Consul Napoleon Bonaparte, fearing that his tomb would become a symbol to Republicanism, ordered that the body stay at the château. It remained there for 18 years, until King Louis XVIII granted Kléber a proper burial in his native Strasbourg.
Түрме
Шато-д'Ифтің оқшауланған орны және қауіпті жағалау ағыстары оны қашып құтылу мүмкін емес түрмеге айналдырды, бұл жақында ғана Калифорниядағы Алькатраз аралына ұқсас еді. Оның саяси және діни тұтқындарды тастап кететін орын ретінде пайдаланылуы көп ұзамай оны Францияның ең қорқынышты және танымал түрмелерінің біріне айналдырды. 3500-ден астам гугеноттар (француз кальвинистері/протестант христиандары) Шато-д'Ифке жіберілді, сондай-ақ 1871 жылы атылған Париж коммунасының басшысы Гастон Кремье де осында қамалды. Арал 19 ғасырда халықаралық деңгейде танымал болды, осы кезде Александр Дюма оны 1844 жылы үлкен сәттілікке ие болған «Конт Монте-Кристо» романы үшін пайдаланды. Романда басты кейіпкер Эдмонд Дантес (кейіннен граф атағын сатып алған қарапайым адам) және оның ұстазы Аббе Фария екеуі де осы түрмеге қамалды. Он төрт жылдан кейін Дантес қамалдан қашып, аман қалған алғашқы адам болды. Шындығында, ешкімнің осыдан сәтті құтылғаны белгісіз. Қазіргі Шато-д'Ифте Дантестің құрметіне қалың тас қабырғалы түрме бөлігі сақталған, ол туристерді тартады. Сол замандағы әдет бойынша, түрмедегілерге олардың әлеуметтік жағдайы мен байлығына қарай әртүрлі қаралатын. Ең кедейлер төменгі жақта орналастырылып, жиырма немесе одан да көп адам қамалдың астындағы терезесіз камераларға тығылып жататын. Алайда, ең бай тұтқындар жоғарырақ орналасқан, терезесі, киім-кешек қоятын шкафы және камині бар жеке камераларын (немесе пистолеттерін) төлей алатын.
The isolated location and dangerous offshore currents of the Château d'If made it an ideal escape proof prison, very much like the island of Alcatraz in California in more recent times. Its use as a dumping ground for political and religious detainees soon made it one of the most feared and notorious jails in France. Over 3,500 Huguenots (French Calvinists/identifying Christians) were sent to Château d'If, as was Gaston Crémieux, a leader of the Paris Commune, who was shot there in 1871. The island became internationally famous in the 19th century, when Alexandre Dumas used it as a setting for his novel The Count of Monte Cristo, published to widespread acclaim in 1844. In the novel, the main character Edmond Dantès (a commoner who later purchases the noble title of count) and his mentor, Abbé Faria, were both imprisoned in it. After fourteen years, Dantès makes a daring escape from the castle, becoming the first person ever to do so and survive. In reality, no one is known to have done this. The modern Château d'If maintains a roughly hewn dungeon in honour of Dantès as a tourist attraction. As was common practice in those days, prisoners were treated differently according to their class and wealth. The poorest were placed at the bottom, being confined perhaps twenty or more to a cell in windowless dungeons under the castle. However, the wealthiest inmates were able to pay for their own private cells (or pistoles) higher up, with windows, a garderobe and a fireplace.
Қазіргі замок
Шато түрме ретінде пайдалануы 19 ғасырдың соңында тоқтатылды. Ол демилитаризацияланды және 1890 жылдың 23 қыркүйегінде көпшілікке ашылды. Оған Марсельдің ескі портынан қайықпен жетуге болады. Дюманың "Конт Монте-Кристо" романындағы оқиға орны ретіндегі даңқы түрмені танымал туристік орынға айналдырды. Марк Твен 1867 жылдың шілде айында бірнеше айлық саяхаты барысында осы жерге келген. Ол өзінің "Шетелдегі Надандықтар" кітабында бұл сапары туралы айтады. Ол өз тобын әлі ашылмаған түрмеге және камераларға кіргізгенін, олардың бірінде "Темір Маска" сақталғанын жазады. Шатода "Prison dite de l'Homme au Masque de Fer" ("Темір Маскадағы адамның түрмесі деп айтылады") деген тақтайша бар, бірақ бұл, басы артық аңыз болуы мүмкін, себебі Темір Маскадағы әйгілі адам ешқашан Шато-д'Ифте ұсталған емес. Шато-д'Иф француз Мәдениет министрлігінің тарихи ескерткіштерінің тізімінде.
The château's use as a prison ceased at the end of the 19th century. It was demilitarized and opened to the public on 23 September 1890, and can be reached by boat from Marseille's old port. Its fame as the setting for Dumas' novel The Count of Monte Cristo has made the prison a popular tourist destination. Mark Twain visited here in July 1867, during a months long pleasure excursion. He recounts his visit in his book, The Innocents Abroad. He says a guide took his party into the prison, which was not yet open to the public, and inside the cells, one of which he says housed the "Iron Mask". There is a sign at the château that says "Prison dite de l'Homme au Masque de Fer" ("Said to be the prison of the Man in the Iron Mask"), but this is likely only legend since the famed Man in the Iron Mask was never held at the Château d'If. The Château d'If is listed as a monument historique by the French Ministry of Culture.
Көркем шығармаларда
Што-д'Иф Александр Дюманың 1844 жылғы «Монте-Кристо графы» ромасындағы оқиға орындарының бірі ретінде әйгілі. Дегенмен, «Шато-д'Ифті» бейнелеу үшін фильмдерде басқа да орындар қолданылған. 2002 жылғы Джим Кавизель қатысқан фильмде бұл қамал Мальтадағы ең кішкентай арал – Коминодағы Сент-Мари мұнарасы арқылы бейнеленген. Бұл мұнара Мальта мен Гозо арасындағы пароммен жүргенде көрінеді. «Chateau d'If» – Джек Вэнс жазған 1949 жылғы әңгіме (алдында «New Bodies For Old» деген атпен жарияланған). 1971 жылғы «Француз байланысы» қылмыстық фильмінде бұл қамал Ален Шарнье, әйгілі «Жабайы Бір» (Фернандо Рей) пен Деверо (Фредерик де Паскуале) АҚШ-қа есірткі жөнелтуді аяқтау үшін кездесетін орын ретінде пайдаланылды. 1956 жылғы «The Goon Show» радио комедиялық сериясының «Ескі Дартмур туралы әңгімелер» эпизодында Гритпип Тинн Монте-Кристо графының қазынасын табу жоспарының бөлігі ретінде Шато-д'Ифке саяхаттау үшін Дартмур түрмесін теңізге шығарады. Клайв Касслердің 2010 жылғы «Спартан алтыны» романында басты кейіпкерлер жасырын қазынаны іздеу барысында Иф қамалына барады.
The Château d'If is famous for being one of the settings of Alexandre Dumas' 1844 adventure novel The Count of Monte Cristo. However, other locations have been used to represent Château d'If in film adaptations of the work. In the 2002 adaptation starring Jim Caviezel, the château was represented by Saint Mary's Tower on Comino, the smallest inhabited Maltese island. The cliff top watchtower can be seen from the ferry crossing between Malta and Gozo. Chateau d'If is the title of a 1949, short story written by Jack Vance (previously published as New Bodies For Old). The fortress was used as the location where Alain Charnier a. k. a. Frog One (Fernando Rey) meets Devereaux (Frédéric de Pasquale) to finalize the drugs shipment to the United States in the 1971 crime film The French Connection. In the 1956 "Tales of Old Dartmoor" episode of The Goon Show radio comedy series, Grytpype Thynne has Dartmoor Prison put to sea to visit the Château d'If, as part of a plan to find the treasure of the Count of Monte Cristo. In the Clive Cussler 2010 novel Spartan Gold, the main characters visit the Château d'If as part of their quest for hidden treasure.