Кіріспе

Шалус (шалю) – Францияның батысындағы Жаңа Аквитания аймағындағы Жоғарғы Виенна департаментіндегі коммуна.

Тарих

Ричард I, Англия королі, 1199 жылы Шалюсты қоршағанда Пьер Базиль оны арбалетпен жаралады; Ричард жарасынан қайтыс болды. 1275-1280 жылдары Герауд де Момон Шалюс Шабролдың алдында екінші қамал – Шалюс Мольмонды салды. Шато Шалюс Мольмон француз революциясы кезінде көп зақымданып, 1790 жылы бұзылып, кейін түрме ретінде пайдаланылды. 1994 жылдың 20 наурызында Шалюс-Мольмон мұнарасы құлады. 1745 жылға қарай Шалюстың алғашқы картасы, 1/8628 масштабта, Трудайн атласында Лимождың көп бөлігі үшін пайда болды. Бұл картада Ла Рибиердегі жолдың бөлігі Лимождан Перигеге дейінгі Үлкен жол арқылы Шалюсқа, ал жолдың тағы бір бөлігі Перигордың көп бөлігіне барады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1917 жылы американдық әскерлер Шалюсте орналасып, жергілікті тұрғындармен байланыс орнатты. Дәстүр бойынша, американдық сарбаздар Арыстан Жүректі Ричардтың тасын динамиттеп, оның бір бөлігін АҚШ-қа әкелген. Сондай-ақ, Эльзастық босқын өзінің абыройын жоғалтқан адамға: «Мені американдық ұрып-соққанын көрдің деп қайтадан айтуға сенің батылың жетеді ме?» деп айтып, қоғамдық дау тудырған. Кейін Арабияның Лоуренсі ретінде танылған Т.Е. Лоуренс 1908 жылдың 16 тамызында бұрынғы Grand Hôtel du Midi, Place de la Fountain-де 20 жасқа толған күнін тойлады. Ол Англияның Ричард I-нің жолын іздеп, Франция бойынша велосипедпен саяхат жасады және «XII ғасырдың соңында крест жорықтарының еуропалық әскери архитектураға тигізген әсері» тақырыбында диссертациясын дайындады. Шалюс роман мен эсселердің географиялық анықтамасы болып табылады, мысалы Пьер Депрожестің «Құлайтын әйелдер» немесе Жорж Эммануэль Клансьенің «Мұнарадағы квадриль» шығармалары. Ол Роберт Маржериттің «Құрттар елі» кітабында, сондай-ақ Морис Дрюонның «Күрсінген патшалар» кітабының 7-томында, «Патша Францияны жоғалтқанда», және Уолтер Скотттың «Ричард Арыстанжүрек» кітабында да кездеседі. Голливуд киносы Шалюсты екі рет, 1976 және 2010 жылдары көрсетті. Шон Коннери мен Одри Хепберннің қатысуымен түсірілген «La Rose et la Flèche / Robin and Marian» (1976) фильмі Ричард Харрис ойнаған Ричард Кёр де Лионның Шалюс қамалынан басталады. 2010 жылғы Канн кинофестивалін ашқан Ридли Скоттың «Робин Гуд» фильмінің алғашқы минуттары Шалюстың шайқасын жаңартады.

Перигор-Лимузин өңірлік табиғи паркі

Шалус Перигор-Лимузин өңірлік табиғи паркінде орналасқан, бұл 1998 жылы құрылған мемлекеттік мекеме. Ол 180 000 гектардан астам аумақтағы 50 500 тұрғыны бар кең ауылдық аймақты қорғау және дамыту мақсатымен құрылған, және 78 муниципалитетті (бірнеше "бірлескен аумақтар", соның ішінде Жоғарғы Шарант көлдері), екі департамент (Дордонь және Жоғарғы Виенна) және бұрынғы екі өңір – Аквитания және Лимузин кіреді, олар 2016 жылы бірігіп Жаңа Аквитанияны құрады. Парк өзінің екі негізгі қағидасы – "Сапалы аумақта жақсы өмір сүру" және "Бақыланатын даму арқылы жақсы өмір сүру" негізінде аумағының табиғи, мәдени және адамзат мұрасын қорғауға және күшейтуге ұмтылады, сондай-ақ даму және экономикалық, әлеуметтік және мәдени даму саясатын жүзеге асырады. Оның іс-қимылдары сондай-ақ тұрақты дамуды қамтамасыз ету мақсатында жергілікті ресурстарды арттыруға, Перигор-Лимузин су алабының үш бастауындағы судың сапасын және гидрожүйелерді жақсартуға, биологиялық әртүрлілікті сақтауға және жаһандық жылынумен күресуге бағытталған. Перигор-Лимузин аймағының ерекшелігін және әлеуметтік байланыстарын арттыруға тырысатын бұл мемлекеттік мекеменің бас кеңсесі Пейджас қаласындағы Мас Надауд сарайында орналасқан.

Көрікті жерлер

Шалуста Шалус Шаброл деп аталатын қамал және Шалус Маулмонт деп аталатын қираған қамал бар. Ричардтың ішектері әлі де шіркеуде сақталып тұр, сондай-ақ ортағасырлық бақ та бар. Ауылдың тағы бір қызықты жері – елікке арналған мұражай. Еуропадағы ең ірі Гигант секвойя (Sequoiadendron giganteum) айналымы 13,3 метр болатын жеке бақта өседі. Ауыл тұрғындары халсиендер деп аталады.