Кіріспе

Франциядағы 13 ғасырдағы қамал. Куси қамалы (Пикард тілінде: Câtiau Couchy) – Пикардиядағы Куси-ле-Шато-Оффрик коммунасында орналасқан француз қамалы. Ол 13 ғасырда салынған және 19 ғасырда Эжен Виолет-ле-Дюк жаңартылған. Ең гүлденген кезеңінде қамал орталық мұнарасының үлкендігімен және оның иелерінің мақтанышымен танымал болды. Олар мызғыма сөздерді қабылдады: roi ne suis, ne prince ne duc ne comte aussi; Je suis le sire de Coucy ("Мен патша емес, ханзада да емес, герцог та емес, граф та емес; Мен Кусидің иесімін").

Өмірбаян

Қала 1220 жылдары Куси иегері Энгерран III салған. Қаланың өзі жар немесе жартастың ұшында орналасқан. Ол 92 х 35 х 50 х 80 м өлшемдес бұрышсыз трапеция пішіндес. Төрт бұрышында диаметрі 20 м болатын цилиндрлі мұнаралар (алғашқыда 40 м биіктікте) орналасқан. Шабуыл бағытындағы екі мұнараның арасында зор қамал (бекініс) болған. Бұл қамал Еуропадағы ең ірі қамал болып есептелді, ені 35 метр, биіктігі 55 метрге жетеді. Қоршаудың айналасындағы кішірек мұнаралар сол кездегі француз монархиясы салған қамалдармен салыстырылатын мөлшерде болды. Жардың қалған бөлігі қаланың төменгі ауласын және кішкентай қаланы қамтиды. Кусиді 1914 жылдың қыркүйегінде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері басып алды. Ол әскери бекетке айналып, неміс шенеуніктер мен тіпті император Вильгельм II өзі де жиі келіп тұратын. 1917 жылдың наурыз айында генерал Эрих Людендорфтың бұйрығымен шегінетін неміс әскері бекіністі және 4 мұнараны қиратты. Бұл әрекеттің әскери мақсаты болған ба, әлде жөнсіз жойқындық болған ба, әлі белгісіз. Бұл қирату халық арасында үлкен ашу-ыза тудырды, сол себепті 1917 жылдың сәуірінде қираған орын "жабайылықтың ескерткіші" деп жарияланды. Соғыс өтемақысы мұнараларды тазалауға және қабырғаларды нығайтуға жұмсалды, бірақ бекіністің қираған қалдықтары өз орнында қалды. Оның иелерінің бірі, Энгерран VII (1340–1397), тарихшы Барбара Тухманның XIV ғасырға арналған "Алыс айна" атты зерттемесінің тақырыбы болып табылады. Сондай-ақ, ол британдық автор Энтони Прайстың 1982 жылғы қылмыс/тыңшылық романы "Ескі кек" еңбегінде кеңінен суреттелген. Куси қалысы 1862 жылдан бері Франция Мәдениет министрлігінің тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілген және Ұлттық ескерткіштер орталығы басқарады.