Франциядағы Шато де Шомон сарайы

Кіріспе

Шамонт-де-Шамон (фр. Château de Chaumont, ресми түрде Шамонт-де-Лоар) – Францияның Орталық Лоар аймағындағы Шамонт-де-Лоар қаласында орналасқан шато. Шатоның негізі 10 ғасырда Блуа графы Одо I тарапынан қаланды. Пьер д’Амбуаз Людовик XI-ге қарсы көтеріліс жасағаннан кейін, король шатоны қиратуға бұйрық берді. Кейін, 15 ғасырда Карл I д’Амбуаз Шамонт шатосын қайта жаңартуға бұйрық берді. 1840 жылдан бері тарихи ескерткіш ретінде қорғалып келе жатқан шато 1938 жылы мемлекеттік меншікке берілді және қазір жалпы жұртшылыққа ашық.

Тарих

Шомон атауы француз тіліндегі chauve mont, яғни «жалаңаш төбе» деген мағынаны білдіреді. Бұл жердегі алғашқы қамал Блуа мен Амбуаз арасында орналасқан, оны 10 ғасырда Блуа графы Одо I өзінің жерлерін феодалдық қарсыласы Анжу графы Фулк Нерраның шабуылдарынан қорғау үшін салған. Оның атынан Норман Гелдуин қамалға иелік етіп, оны жақсартқан және өзіне қаратқан. Оның үлкен немересі Дениз де Фужере, Салпис д’Амбуазға үйленгеннен кейін, қаланы бес ғасыр бойы Амбуаз отбасына тапсырды. Пьер д’Амбуаз патша Людовик XI-ге қарсы бүлік көтергені үшін мүлкі тәркіленді, ал 1465 жылы патшалық бұйрық бойынша қамал бұзылды. Кейіннен оны 1465 жылдан 1475 жылға дейін Шарль I д’Амбуаз қайта салған, содан кейін оның ұлы Шарль II д’Амбуаз де Шомон 1498 жылдан 1510 жылға дейін, ағасы кардинал Жорж д’Амбуаздың көмегімен аяқтады. 1550 жылы қаланы Екатерина де Медичи сатып алды. Ол онда көптеген астрологтарды, соның ішінде Нострадамусты қабылдады. Оның күйеуі Генрих II 1559 жылы қайтыс болғанда, ол оның сүйіктісі Диана де Пуатьеге Генрихтің бұрын Дианаға берген Шенонсо сарайының орнына Шомон сарайын қабылдауға мәжбүр етті. Диана де Пуатье Шомон қаласында қысқа ғана уақыт тұрды. 1594 жылы Диананың немересі Шарлотта де ла Марк қайтыс болғаннан кейін, қамал оның күйеуі Анри де Ла Тур д’Оверньеге, Буйон герцогына өтті, ол оны салық жинаушы Ларгентьеге сатты, ол тұз салығынан байыған еді. Ларгентье ақша жымқырғандығы үшін тұтқындалғаннан кейін, қамал және сиер де Шомон атағы Луккадан шыққан отбасына өтті, олар 1667 жылға дейін оған ие болды, содан кейін отбасылық байланыстар арқылы сеньор де Руффинакқа өтті. Пауль де Бовильер, герцог де Бовильер және кейін герцог де Сен-Айньян 1699 жылы қаланы сатып алып, оның ішкі бөлмелерін жаңғыртты және оны 1700 жылы Испания королі болу үшін Анжу герцогін қабылдауға лайықты безендірді. Оның болашақ мұрагері Луи XV-ке, месье Бертинге қарызын төлеу үшін Шомонды сатуға мәжбүр болды. Ол Шарль II д’Амбуаз және кардинал д’Амбуаз салған солтүстік қанатты бұзды, үйді қазіргі заманғы стильде өзенге қарай ашу үшін. 1750 жылы Жак Донатиен Ле Рей қаланы елдік үй ретінде сатып алып, онда шыны және керамика фабрикасын құрды. Ол Американы жақсы көргендіктен француздықтар оны «Америка революциясының әкесі» деп есептейді. Алайда 1789 жылы жаңа француз революциялық үкіметі Ле Рейдің мүлкін, оның ішінде сүйікті Шомон қасрасын да тартып алды. Мадам де Сталь 1810 жылы қаланы сатып алды. 1833 жылы граф д’Арамон ұмытылған қаланы сатып алып, кейіннен Блуа қаласындағы жұмыстар инспекторы болған архитектор Жюль Потье де ла Морандиердің басшылығымен кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізді. М. д’Арамон «Екатерина де Медицис мұнарасында» ортағасырлық өнер мұражайын ашты. 1851 жылы «Шомон тобы» XVI ғасырдың басындағы кеш готикалық гобелендері, Мәңгілік жеңістің символы ретінде ауылдық өмірді бейнелейтін, Шомонмен тығыз байланысты және қазір Кливленд өнер мұражайында сақталатын, әлі де «Екатерина де Медицис бөлмесінде» ілініп тұрды. Гобелендер бөлмеге сәйкес келу үшін кесіліп, тігілген. Қала 1840 жылдан бастап Францияның Мәдениет министрлігінің шешімімен тарихи ескерткіш ретінде танылды. Мари Шарлотта Сей, Леон Сейдің қант байлығының мұрагері, 1875 жылы Шомонды сатып алды. Сол жылы ол Амеде де Брольеге үйленді, ол 1877 жылы Пол Эрнест Сансонның жобалары бойынша сәнді атқорасын салдырды, Сансонның басшылығымен қаланы қалпына келтірді және ағылшын стиліндегі табиғи ландшафтты саябақты қайта отырғызды. Ол 1938 жылы Шомон қасрасын үкіметке сыйға тартты. Шомон қасрасы қазір мұражай болып жұмыс істейді және жыл сайын сәуірден қазанға дейін бақ фестивалін өткізеді, онда заманауи бақша дизайнерлері өздерінің жұмыстарын ағылшын стиліндегі бақта көрсетеді.

The name Chaumont derives from the French chauve mont, meaning "bald hill". The first castle on this site, situated between Blois and Amboise, was built by Odo I, Count of Blois, in the 10th century, with the purpose of protecting his lands from attacks by his feudal rival, Fulk Nerra, Count of Anjou. On his behalf the Norman Gelduin received it, improved it and held it as his own. His great niece Denise de Fougère, having married Sulpice d'Amboise, passed the château into the Amboise family for five centuries. Pierre d'Amboise unsuccessfully rebelled against King Louis XI and his property was confiscated, and the castle was dismantled on royal order in 1465. It was later rebuilt by Charles I d'Amboise from 1465 to 1475 and then finished by his son, Charles II d'Amboise de Chaumont from 1498 to 1510, with help from his uncle, Cardinal Georges d'Amboise; some Renaissance features were to be seen in buildings that retained their overall medieval appearance. The château was acquired by Catherine de Medici in 1550. There she entertained numerous astrologers, among them Nostradamus. When her husband, Henry II, died in 1559 she forced his mistress, Diane de Poitiers, to accept the Château de Chaumont in exchange for the Château de Chenonceau which Henry had given to de Poitiers. Diane de Poitiers only lived at Chaumont for a short while. In 1594, at the death of Diane's granddaughter Charlotte de la Marck, the château passed to her husband, Henri de La Tour d'Auvergne, Duke of Bouillon, who sold it to a tax farmer Largentier, who had grown rich on gathering in the salt tax called the gabelle. Largentier eventually being arrested for peculation, the château and the title of sieur de Chaumont passed into a family originating at Lucca, who possessed it until 1667, when it passed by family connections to the seigneurs de Ruffignac. Paul de Beauvilliers, duc de Beauvilliers and later duc de Saint Aignan, bought the château in 1699, modernized some of its interiors and decorated it with sufficient grandeur to house the duc d'Anjou on his way to become king of Spain in 1700. His eventual heir was forced to sell Chaumont to pay his debts to a maître des requêtes ordinaire to Louis XV, Monsieur Bertin, who demolished the north wing built by Charles II d'Amboise and the Cardinal d'Amboise, to open the house towards the river view in the modern fashion. In 1750, Jacques Donatien Le Ray purchased the castle as a country home where he established a glassmaking and pottery factory. He was considered by the French as a "Father of the American Revolution" because he loved America. However, in 1789, the new French Revolutionary government seized Le Ray's assets, including his beloved Château de Chaumont. Madame de Staël acquired the château in 1810. The Comte d'Aramon bought the neglected château in 1833, undertook extensive renovations under the architect Jules Potier de la Morandière of Blois, who was later inspector of the works at the château de Blois; M. d'Aramon installed a museum of medieval arts in the "Tour de Catherine de Médicis". By 1851 the "Chaumont suite" of the early 16th century Late Gothic tapestries with subjects of country life emblematic of the triumph of Eternity, closely associated with Chaumont and now at the Cleveland Museum of Art, was still hanging in the "Chambre de Catherine de Médicis"; the tapestries had been cut and pieced to fit the room. The castle has been designated as a Monument historique since 1840 by the French Ministry of Culture. Marie Charlotte Say, heiress to the Léon Say sugar fortune, acquired Chaumont in 1875. Later that year, she married Amédée de Broglie, who commissioned the luxurious stables in 1877 to designs by Paul Ernest Sanson, further restored the château under Sanson's direction and replanted the surrounding park in the English naturalistic landscape fashion. She donated Château de Chaumont to the government in 1938. The Château de Chaumont is currently a museum and every year hosts a Garden Festival from April to October where contemporary garden designers display their work in an English style garden.