Кіріспе

Ұлыбританияның азаматтық жалауы

Қызыл жалауша немесе "Қызыл шаң" – Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінің азаматтық жалауы. Бұл британдық жалаулардың бірі, және ол таза немесе оң жағында белгі немесе суретпен әшекейленген күйде қолданылады. 1707 жылдан бері британдық сауда және жолаушылар кемелері осы жалауды қолданады. 1707 жылға дейін ағылшын қызыл жалауы мен шотланд қызыл жалауы тиісінше ағылшын Корольдік теңіз күштері және Шотландия Корольдік теңіз күштері қолданған. Бұл ертедегі қызыл жалаулардың алғаш рет қашан пайда болғаны белгісіз, бірақ сақталған төлем түбіртектері 1620 жылдары ағылшын теңіз күштері мұндай жалауларды тігуге ақы төлегенін көрсетеді.

Англия (1707 жылға дейінгі)

Корольдік флот 1864 жылы қайта ұйымдастырылмас бұрын, қарапайым қызыл байрақ 1558 жылдан бастап Корольдік флоттың үш эскадрильясының бірі – Қызыл эскадрильяның байрағы болған. 1620 жылы қарапайым қызыл байрақ сол жақ жоғарғы кантонда Георгийдің кресімен бірге пайда бола бастады. Массачусетс колониясы құрылғаннан бастап қызыл байрақты пайдаланды; 1636 жылы Роджер Уильямстың кресттерді папалықпен байланыстырған уағызынан кейін губернатор Эндикотт Санкт-Джордж кресін байрақтан алып тастауға бұйрық берді. Колонияның Ұлы және жалпы соты Эндикотттың "өкілеттігінің шегінен тыс әрекет еткенін" анықтады, бірақ содан кейін бірнеше онжылдық бойы байрақ кресіз қалды. 1674 жылы король Карл II (1630–1685, 1660–1685 жылдары билік еткен) Қызыл байрақтың ағылшын сауда кемелері үшін тиісті жалау екенін растады. 1674 жылғы жарлықтың мәтіні көрсеткендей, осы күнге дейін ағылшын сауда кемелері бұл байрақты қолданып келген. Осы кезде байрақ кантонда Георгийдің кресін көрсетті. Бұл 1864 жылы өзгерді, онда кеңес шешімімен Қызыл байрақ сауда кемелеріне бекітілді.

Шотландия (1707 жылға дейінгі)

Шотландтар крест-сольтерді ұлттық ту ретінде ертерек қабылдаған болуы мүмкін, бірақ XIV ғасырға дейін бұған тікелей дәлел табылмаған. Шотландияның ең көне жазбалары теңізде жоғалып кетті, оларды сол елге қайтару үшін жіберілген кемеде, король Эдуард I (1239–1307, 1272–1307 жылдары тақ отырған) «Тағдыр тасымен» бірге алып кеткен еді. 1707 жылға дейін Шотландияның қызыл туы Корольдік шотланд теңіз флотының кемелерінде қолданылды, оның кантонында крест-сольтер бейнеленген. Шотландия туы көптеген шотланд кемелерімен бірнеше жыл бойы ресми емес түрде қолданылып келді. 2015 жылы лейтенант-командир Джордж Маккензи Шотландия туын ресми мойындау үшін қозғалыс бастады, себебі 1995 жылғы Сауда кемелері заңы Королеваның Кеңесіне немесе Мемлекеттік хатшыға «қызыл тудың өңделген немесе өзгертілген кез келген түсін» бекітуге рұқсат береді. Жақтастары 2010 жылы «ерікті немесе бейресми» қызыл туды пайдалануға рұқсат алған Джерси штатының мысалын келтірді, ол Плантагенет тәжімен әшекейленген. Бұл қозғалыс Шотландия үкіметінің Ұлыбритания үкіметінен шотланд сауда кемелері үшін «бейресми немесе ерікті ту» ретінде туды қайта енгізуді сұраған петициямен аяқталды. Маккензи «петицияның мақсаты британдық қызыл туды алмастыру емес» деп мәлімдеді. Петицияны MSP Майкл Расселл және басқа да сауда кемелерінің теңізшілері мен теңіз саудасы тобының мүшелері қолдады. Петиция жеткілікті қолдауға ие болды, нәтижесінде Шотландия үкіметі Маккензиге «мәселені тікелей немесе өкілі арқылы Мемлекеттік хатшымен көтеруді» ұсынды.

Ұлыбритания (17071800)

1707 жылы Англия мен Шотландияның заңнамалық бірігуінен кейін кішкентай Шотландия Корольдік флоты жеке күш ретінде тоқтатылды, ал екі тәждің жүз жыл бұрынғы бірігуінен жасалған "Одақ" түстері барлық жалауларға – теңіз және сауда жалауларына енгізілді. 1707 жылғы 21 шілдедегі Кеңес бұйрығы корольдік стандарттың теңіз жалаулары ретінде Одақ жалауын және "Екі Корольдіктің аталған Одағынан бері оның Ұлылықтары басқарған байрағын" белгіледі, бұйрыққа қоса берілген түсті суреттерден оның қызыл жалау екені көрінеді. Ақ және көк жалаулар осы бұйрықта есімдері аталмаған; демек, қызыл жалау Ұлыбританияның заңды жалауы ретінде қарастырылған, ал қалғандары тактикалық мақсаттар үшін оның түрлері ғана. 1707 жылы Англия мен Шотландия парламенттері өткен жылы келісілген Одақ шартын ратификациялаған Одақ актілерін қабылдады, осылайша Шотландия Корольдігі Англия Корольдігімен (оның құрамында Уэльс княздығы бар) біріктіріліп, "Ұлыбритания Корольдігі" деген жаңа мемлекет құрылды. Бұл нәтижесінде жаңа қызыл жалау пайда болды, онда алғашқы Одақ жалауы, соның ішінде бірінші тоқсанда тұздық (крест) орналастырылды. Қызыл жалаудың жаңа дизайнын Анн патшайымы (1665–1714, 1702–1714 жылдары билеген) жариялады және оның теңіз күштері мен "біздің адал поддандыларымызға" тиесілі кемелерде қолданылуын көрсетті. Бұл жалау Америка революциясынан бұрын Солтүстік Америкадағы Он үш колонияның кемелерінде қолданылды. Тудың өзгеруі революцияға дейін және оның кезінде колонистердің наразылығын білдіру үшін пайдаланылды. Мұны Тонтон және Джордж Рекс жалауларында көруге болады. Ол сондай-ақ 1775 жылғы Ұлы Одақ жалауының негізін құрады, ол алғашқы американдық ұлттық жалау ретінде қызмет етті, бірақ ол негізгі Қызыл жалаудан сәл ерекшеленді, өйткені оның кантонында шаршы Одақ жалауы болды.

Ұлыбритания (1801 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1801 жылы тағы бір одақ шартымен Ирландия Ұлыбританиямен бірігіп, Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігін құрды, нәтижесінде қазіргі одақ туының кантонына қосымша элементтер енгізілді. Әйгілі Сент-Патрик кресі Одақ туына, сондай-ақ британдық энсинглдердің алғашқы төрт бөлігіне қосылды. 1854 жылғы Сауда кемелері заңында Қызыл энсинглдің британдық сауда кемелері үшін ресми ту екендігі нақты көрсетілді. Бұл ереже келесі британдық теңіз заңнамаларында қайталанды (мысалы, 1889, 1894 (73-тармақ) және 1995 жылдар). 1864 жылға дейін Қызыл энсингл Корольдік теңіз күштерінің басты энсинглі болып саналды және оны теңіз күштерінің Қызыл эскадрильясының кемелері, сондай-ақ ешқандай эскадрильяға бекітілмеген (яғни, тәуелсіз басқарумен жүзетін) әскери кемелер қолданды. Ақ және Көк энсинглдер де Корольдік теңіз күштерінде қолданылды. Адмиралтействодағы көптеген шенеуніктер Корольдік теңіз күштерінің үш түрлі энсинглді (яғни, қызыл, ақ және көк) пайдалануының көне және шатастыратын екенін жақтырмады. Сондай-ақ көптеген адамдар сауда кемелерін әскери кемелерден анық ажырату қажет деп ойлады. 1864 жылдың шілдесіндегі кеңес шешімімен Ақ энсингл Корольдік теңіз қызметінің ресми энсинглі деп белгіленді. Көк энсингл Корольдік теңіз резервінің офицерлері басқаратын кемелер үшін, ал (тиісті белгісімен) мемлекеттік қызметтегі кемелер үшін ұлттық түс ретінде бекітілді. Қызыл энсингл британдық сауда кемелеріне берілді. Бұл негізгі құрылым бүгінгі күнге дейін сақталған. Бірнеше жылдан кейін (1867–1869) Адмиралтейство көптеген британдық колонияларының қарулы немесе мемлекеттік қызметіндегі кемелері үшін көк энсинглдің қолданылатынын анықтады. Көптеген британдық колониялары мемлекеттік кемелері болғандықтан көк энсинглді қолдануға мұқтаж болды; кейбір колонияларда, мысалы, Оңтүстік Австралияда әскери кемелер де болды. Нәтижесінде Көк энсингл бүкіл Империяда қолданылды және Британ Империясының көптеген колониялары мен бұрынғы колониялары қолданатын тулардың үлгісіне айналды. Сонымен қатар, 1864 жылы сауда кемелерінің туы ретінде тағайындалған қызыл энсингл, Адмиралтействоның рұқсатын алған колониялар немесе аумақтардағы сауда кемелерімен қолданылды. Рұқсаттар келесілерге берілді: Британ Солтүстік Борнео (1882), Британ Шығыс Африкасы (1890), Канада (1892), Жаңа Зеландия (1899), Британ Оңтүстік Африкасы (1902), Австралия (1903), Британ Сомалилендісі (1904), Оңтүстік Африка Одағы (1910), Ньюфаундленд (1918), Үнді жерлестері (1921), Кипр (1922), Танганьика (1923), Батыс Самоа (1925) және Палестина (1927). Адмиралтейство рұқсаты болмаған аймақтар, атап айтқанда Британ Үндістаны, ресми емес жергілікті нұсқалары қолданылса да, қарапайым Қызыл энсинглді қолданды. Бүгінгі таңда жергілікті эмблемасы бар Қызыл энсинглдерді Қызыл энсингл тобының бірнеше құрамдас тізілімдерінде тіркелген кемелерде пайдалануға болады: Бермуда, Британдық Виргин аралдары, Кайман аралдары, Фолкленд аралдары, Гибралтар, Гернси, Джерси және Мэн аралы.

Қызыл жалауша

Қарапайым қызыл жалау Ұлыбританияның азаматтық немесе сауда жалауы болып табылады. Жалаудың жалпы пропорциясы 1:2, Одақтық жалау алаңның төрттен бір бөлігін алып, кантонға орналастырылған.

Бермуд аралдары

Бермуд аралдары Ұлыбританияның теңізден тыс аумақтарының арасында ерекше болып, Қызыл туды құрлықта да, теңізде де қолданады. Бермудтың елтаңбасы 1910 жылы бекітілгеннен бері бұл тудың бейресми түрде қолданылып келе жатыр. Бермуд туы құрлықта қолдануға ресми түрде қабылданбаған сияқты, алайда 1969 жылғы Сыртқы істер және Достастық кеңсесінің айналымында оның қолданылуы еске алынған. Ақ және жасыл қалқанда 1609 жылы Бермуда жағалауында «Си Венчур» кемесінің батып кетуін бейнелейтін иілген қалқанды ұстап тұрған қызыл арыстан бейнеленген. Қызыл тудың Бермуданың құрлықтағы туы ретінде таңдалғаны Канаданың ықпалынан туындауы мүмкін. (ХХ ғасырдың бірінші жартысында Канада Канада елтаңбасымен безендірілген Қызыл туды ресми емес ел туы ретінде пайдаланған.) Бермуданың 2002 жылғы кеме қатынасы заңнамасы бұл туды Бермудада тіркелген кемелердің жалаушасы ретінде ресми мойындады. 2002 жылға дейін Бермуда кемелері бұл туды жалауша ретінде бейресми түрде қолданған, бұл 1950 жылдарға дейінгі Адмиралтейство хаттарында көрсетілген. Бермуда (азаматтық) үкіметтік кемелері мен теңіз қызметтері кемелерде де, жағалаудағы нысандарда да қолданылатын көк туды пайдаланады.

Гибралтар

Гибралтар аумақтық гербін қызыл туға енгізетін аумақтың әртүрлі жалауларын ұсынады. Бұл, өзінің аумақтық туы ретінде мұндай туды қабылдамаған жалғыз теңіз арты аумағы, алайда осы туларды аумақтың суларындағы кемелерде көруге болады.

Мэн аралы

Ман аралының Корольдік тәуелділігіне 1971 жылғы 27 тамыздағы Корольдік жарлықпен, арал арқылы тіркелген кемелерде қолдану үшін, орталық бөлігінде Манның трискелионы бейнеленген қызыл ту берілді. Ман аралының ұсынатын қаржылық артықшылықтарының арқасында бұл ту әлемнің түкпір-түкпіріндегі сәнді яхталар мен ірі жүк кемелерінде кеңінен қолданылады.

Австралия

Австралиялық Қызыл байрақ – Австралияның азаматтық байрағы. 1901 жылдан 1954 жылға дейін бұл байрақ азаматтық байрақ ретінде қолданылды, оны жеке азаматтар құрлықта қолдана берді, ал Көк байрақ британдық дәстүрді сақтай отырып, үкіметтік қолдану үшін резервте болды. Осы кезеңде Көк байрақ Австралияның ұлттық туы еді. 1941 жылы премьер-министр Роберт Мензис жеке азаматтардың құрлықта Көк байрақты қолдануына ешқандай шектеу болмауы керек екенін айтты, ал 1947 жылы премьер-министр Бен Чифли бұл позицияны қайта бекітті, бірақ 1953 жылғы Ту туралы заң қабылданғанға дейін азаматтардың Көк байрақты қолдануына қойылған шектеу ресми түрде алынбады. Одан кейін құрлықта Қызыл байрақты қолдану сирек болды. 1912 жылғы Теңіз және кеме қатынасы туралы заңға және 1981 жылғы Кеме тіркеу туралы заңға сәйкес, Қызыл байрақ Австралияда тіркелген сауда кемелері үшін рұқсат етілген жалғыз байрақ болып қала береді. Жеңіл кемелер Қызыл байрақ немесе ұлттық туды қолдана алады, бірақ оларды бір уақытта қолдануға болмайды.

Канада

"Қызыл Ту" термині көбінесе Канаданың бұрынғы де-факто ұлттық туы болған Канаданың Қызыл Туын білдіреді. Ол 1867 жылы Канада Конфедерациясынан кейін бейресми түрде қабылданды және 1892 жылдан бастап Канада сауда кемелерінде қолданылатын ресми ту болды. Дегенмен, құрлықта ресми ұлттық ту – Ұлыбритания Туы болды. Қызыл Тудың ресми мәртебесі болмаса да, ол құрлықта да кеңінен қолданылды. 1924 жылы Қызыл Ту Канаданың Канададан тыс жердегі мемлекеттік ғимараттарында, ал 1945 жылдан бастап Канада ішінде де қолдануға бекітілді. Канаданың Қызыл Туы қолданылған кезеңде оның ұшқышында Канада гербінің әртүрлі нұсқалары бейнеленді. Мұнда 1868-1965 жылдар аралығындағы үш ресми үлгінің суреттері көрсетілген. Канада сондай-ақ Канада үкіметі мен Канада Корольдік теңіз күштеріне қарасты кемелер үшін көк туды қолданды. Қызыл Ту 1965 жылға дейін Канаданың ұлттық туы ретінде қызмет етті, содан кейін ұзақ пікірталас нәтижесінде оның орнына Жапырақ Туы келді. Қызыл Ту дәстүрлілер мен монархистер арасында әлі де танымал. Ұлттық Қызыл Ту енді ресми түрде қолданылмаса да, Манитоба және Онтарио провинцияларының тулары олардың тиісті гербтері бар Қызыл Тулар болып табылады. "Хадсон Бэй Компаниясы" және "Солтүстік-Батыс Компаниясы" да өз корпоративтік тулары ретінде Қызыл Туды қолданды.

Ньюфаундленд

Ұшақтағы Ньюфаундлендтің үлкен мөрі бар Қызыл Ту 1904 жылдан 1931 жылға дейін Ньюфаундленд Доминионының ресми емес туы саналды, содан кейін ол Ньюфаундленд Доминионының "Ұлттық түстері" ретінде заңмен бекітіліп, азаматтық ту ретінде қолданыла бастады, ал Одақ Туы да сол кезде ұлттық ту ретінде заңдастырылды. Ньюфаундленд Қызыл Туы кейін 1960 жылдардың ортасына дейін ресми коммерциялық кемелерді тану үшін пайдаланылды. Тудағы белгі – сауда және тауардың құдайы Меркурий, ол Британияға балықшыны сыйға тартып тұр, балықшы тізе бүгіп, теңіздің барлық өнімдерін ұсынып жатыр. Белгінің үстінде "Terra Nova" деген сөздер, ал астында "Hæc Tibi Dona Fero" немесе "Мен саған осы сыйлықтарды әкелем" деген ұран жазылған. Мөрді 1903 жылы губернатор сэр Кавендиш Бойлдің қызы Аделайн Лейн жаңартқан.

Фиджи

Фиджидің Қызыл туы, сол жақ төрттен білігінде Ұлыбритания туымен және Фиджинің елтаңбасынан алынған қалқанмен, 1970 жылдың 10 қазанынан бастап Фиджидегі азаматтық кемелердің ресми туы болды. Алдында, 1908 жылдан бастап, туда ақ дискіде толық елтаңба бейнеленген.

Үндістан

Британдық Үндістанды бейнелейтін ту әдетте Үндістан жұлдызы бар Ұлыбритания туы болды. Көптеген халықаралық шараларда және халықаралық ұйымдарда Үндістанды ұсыну үшін Үндістан жұлдызы бар қызыл ту қолданылды. Британдық Үндістанның бөлінуінен кейін, Үндістан мен Пәкістанның екеуі де британдық дәстүрге сәйкес өздерінің азаматтық туларын қабылдады, олардың барлығы өздерінің ұлттық туы кантонда орналасқан қызыл тудың түрлері.

Князьдік мемлекеттер

Княздік мемлекеттер, сондай-ақ "туған мемлекеттер" деп те аталатын, Британдық Радж құрамындағы бес жүзден астам номиналды тәуелсіз аумақтар еді, олар британдықтармен тікелей басқарылмаған, бірақ Британдық Тақтың жоғары басымдығымен қолдау одағына бағынып, жанама басқару түрі арқылы жергілікті билеушілермен басқарылған. Британдық Үндістанның княздік мемлекеттерінің көп бөлігі теңізге шығу мүмкіндігі болмады. Жағалауы бар азағантай мемлекеттердің кейбіреулері сауда кемелерінде қызыл тудың түрлерін пайдаланды.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның Қызыл Туы, бірінші тоқсанында Ұлыбритания Туы және ұшқыш бөлігінде төрт бес бұрышты ақ жұлдыздан тұратын Оңтүстік Кресті бейнеленген, 1901 жылы Жаңа Зеландиядағы сауда кемелері үшін ресми ту болды. Бұрын қарапайым қызыл ту қолданылып келген. 1981 жылғы «Тулар, Эмблемалар және Атауларды қорғау туралы» заңға сәйкес, маори аймақтарында немесе маори шаралары кезінде маорилердің қызыл туларды ұзақ жылдар бойы бағалауының құрметіне қызыл туды қолдануға рұқсат етіледі. Жаңа Зеландия заңнамасы, маори дәстүріне сәйкес, нақты отбасыны немесе маори тайпасын анықтайтын ақ әріптермен туды өзгертуге мүмкіндік береді. Оң жақтағы туда жазылған TAKITIMU атауы, Tākitimu каноэсінің (вайка) экипажынан тараған маори iwi тобын білдіреді. Бүгінде жеке және сауда кемелері Жаңа Зеландия Туын (көк жалауша) немесе Жаңа Зеландияның Қызыл Туын қолдануға құқылы.

Оңтүстік Африка

Қызыл байрақ, ұлттық елтаңбаның қалқанымен бейнеленген, 1910 жылғы 28 желтоқсанда Оңтүстік Африка Одағының сауда байрағы ретінде бекітілді. 1912 жылдан бастап қалқан ақ дискіде көрсетілді. 1951 жылғы Теңіз кемелері туралы заңға сәйкес, 1960 жылғы 1 қаңтардан бастап ұлттық ту қолданысқа енгендіктен, бұл байрақ қолданудан тоқтатылды. Қалқанмен бірге қызыл байрақ 1910 жылдан 1928 жылға дейін де-факто ұлттық ту ретінде құрлықта да пайдаланылды. Мемлекеттік кемелердің ресми байрағы болған көк байрақ та болды, ол Оңтүстік Африканың шетелдегі кеңселерінде де қолданылды. Қызыл байрақтың ұлттық ту ретіндегі ең танымал қолданылуы 1915 жылы Оңтүстік Африка әскерлері қаланы басып алғаннан кейін, сол кездегі неміс Оңтүстік-Батыс Африкасындағы Виндхук қаласында генерал Луис Ботаның оны желбіретуі болды. 1928 жылы толыққанды ұлттық тудың енгізілуімен қызыл байрақты ұлттық ту ретінде қолдану тоқтатылды. Бұған 1925-1928 жылдардағы Оңтүстік Африка туына қатысты даулар себеп болды.

Америка Құрама Штаттары

Массачусетс штатының Бристоль округіне қарасты Таунтон қаласының туы 1801 жылға дейінгі Қызыл Байрақтың негізінде құрылған. Бұл Жаңа Англия туының жергілікті түрі болған. Джордж Рекс туына назар аударыңыз. Америка Құрама Штаттарының алғашқы ұлттық туы – Ұлы Одақ туы, британдық Қызыл Байрақтарға ақ жолақтар тігіп қосу арқылы оңай дайындалған. Барлық американдық туынан қазіргі Гавайи туы оған ең көп ұқсайды.

Скауттық қауымдастық

Скаут қауымдастығындағы теңіз скаут топтары Корольдік теңіз күштерімен мойындалып, осы мәртебесін көрсету үшін өзгертілген қызыл туды (Red Ensign) көтеруге құқылы.