Кіріспе
Лаос патшасы Сисавангвонг (; туған ханзада Хао 14 шілде 1885 – 29 қазан 1959), өзінің сыпайы аты Сисавангвонгпен белгілі, Луанг Прабанг Лаос Корольдігінің соңғы билеушісі және Лаос Корольдігінің негізін қалаушы патша болды. 1885 жылдың 14 шілдесінде ханзада Хао болып дүниеге келген ол, әкесі қайтыс болғаннан кейін 18 жасында таққа отырды. Лао дәстүріне сәйкес, ол Сисавангвонг деген құрметті есімді алды. Француз отаршылдығы тұсында әкесі билік еткен Луанг Прабангтың Алтын сарайында туған ханзада Хао Лаоның басқа да патшалықтарына билігін кеңейтіп, Луанг Прабангта билік құрған кезінде жаңа патша сарайын салдырды. 1945 жылдың соңында ол қысқа мерзімге Жапонияның Луанг Прабанг марионеттік мемлекетінің королі болды, бірақ француздық көзқарасы үшін Лао Иссара оны тақтан түсірді. Кейіннен 1946 жылы француздар оны монарх ретінде қайта орнатып, шамамен 250 жыл ішінде Лаостың монархының бүкіл Лаосты билеген алғашқы жағдайы болды.
King Sisavangvong (; born Prince Khao 14 July 1885 – 29 October 1959), known by his courtesy name Sisavangvong, was the last ruler of the Lao Kingdom of Luang Prabang and the founding king of the Kingdom of Laos. Born Prince Khao on 14 July 1885, he ascended the throne at the age of 18 following the death of his father. In keeping with Lao tradition, he took the courtesy name Sisavangvong. Born in the Golden Palace of Luang Prabang during his father's reign under French colonial authority, Prince Khao extended his rule over other Lao kingdoms and built a new royal palace during his reign over Luang Prabang. He briefly ruled as king of the Japanese puppet state of Luang Prabang in late 1945, but was dethroned by the Lao Issara for his pro French stance. He was later reinstated as monarch by the French in 1946, marking the first time in almost 250 years that a Lao monarch ruled the whole of Laos.
Ерте өмір
1885 жылғы 14 шілдеде дүниеге келген ханзада Хао, патша Закаринт пен патшайым Тонг сидың аман қалған ең үлкен ұлы болды. Ол әкесі билік еткен кезде Алтын сарайда туған. Бала кезінде Хао Сайгондағы Шасселуп-Лаубат лицейінде, содан кейін Колониялық мектепте оқыды. Бірақ ол таққа отыру үшін туған жеріне қайтып келді.
Көтерілу
Ханзада Хао 1904 жылғы 26 наурызда әкесінің қайтысынан кейін 1904 жылғы 15 сәуірде тақ мұрагері атанды. Ол Луанг Прабангтағы Ескі патша сарайында таққа отырды және 1905 жылғы 4 наурызда король Сисавангвонг болып тәж кигізілді.
Ерте билік
Оның билігінің алғашқы жылдарында Сисаванг Вонгтың резиденциясы – Луанг Прабангтың патша сарайы француздар тарапынан салынған. Ол өзінің билігімен бірнеше провинцияларды біріктіруге қол жеткізді, соның ішінде 1931 жылы Хуафан, 1942 жылы Хуакхонг, Сянгуан және Вьентьян, ал 1946 жылы Чампассак және Сайбури. Өзінің билік етуі кезінде Сисаванг Вонг Лаостағы француз әкімшілігін үнемі қолдады. 1945 жылы Лао ұлтшылдарымен ынтымақтастық жасаудан бас тартты, бұл Лао Иссара ел тәуелсіздігін жариялаған кезде оны биліктен алып тастауға әкелді. 1946 жылы сәуірде француздар бақылауға алып, оны патша етіп қайтарып алды, бұл 250 жыл ішінде Лаос монархының қазіргі Лаос деп аталатын бүкіл аймақты билегенінің алғашқы реті болды. Сисаванг Вонгтың билігі 55 жылға созылды, ол Луанг Прабанг пен Лаосты биледі. Ол ауырып қалған кезде ұлы, тәж мұрагері Саванг Ваттананы регент етіп тағайындады. 1959 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын ұлы басты. Сисаванг Вонг 1961 жылы Ват Тхат Луангта (Луанг Прабанг) жерленді. Оның жерлеу рәсіміне 12 метр биіктігі бар, ою-өрнектелген жеті басты жыланмен безендірілген ағаштан жасалған мәйіт көтеру машинасы және патшалық мәйіт көтеру машинасы қатысты. Мемлекеттік жерлеу рәсіміне көптеген қонақтар қатысты, соның ішінде Таиландты ұсынған ханзада Бханубанду Югала да болды. Оның құрметіне Сисавангвонг университеті құрылды, бірақ Лаостың коммунистік режимге көшкен кезде 1975 жылы жабылды. Ерекше айта кетерлік жайт, Сисаванг Вонгтың мүсіндері Луанг Прабанг пен Вьентьян қалаларында коммунистік революциядан аман қалды. Бұл мүсіндер оның халыққа конституция табыс еткенін көрсетеді, бұл француз одағынан тәуелсіздік алудағы оның рөлін бейнелейді.