Кіріспе

Квебек қаласындағы ғимарат, Канада

Атау тізімі
| embed = yes
| designation1 = Canada
| designation1 offname = Квебек Ситаделі – Канаданың ұлттық тарихи орны. Ол Квебек қаласындағы Ыбырайым жазығының іргесінде, Кап-Диамант үстінде орналасқан. Ситадель Квебек қаласының бекіністерінің бір бөлігін құрайды, ол Солтүстік Америкадағы бекіністермен қоршалған екі қаланың бірі (екіншісі – Мексикадағы Кампече қаласы). Француздар Кап-Диаманттың стратегиялық маңыздылығын 1608 жылдан бастап мойындады. Алғашқы қорғаныс бекіністерін француздар, содан кейін Жаңа Францияны басып алғаннан кейін британдықтар салған. Қазіргі цитадель 1820 жылдан 1850 жылға дейін Квебек қаласын Американың күйреуінен қорғау үшін салынды. Британдықтар 1871 жылға дейін цитадельді пайдаланды, содан кейін ол ресми түрде Канада үкіметіне берілді. Берілгеннен кейін цитадель Канада Қарулы Күштерінің әскери орны және корольдік резиденция ретінде пайдаланылды. Ситадель – Канаданың ұлттық тарихи орны және Квебек бекіністерінің ұлттық тарихи орнының бөлігі. Бұл бекініс 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Ескі Квебектің тарихи ауданында орналасқан. Жыл сайын шамамен 200 000 адам бұл орынға келеді.

Тарих

Кап-Диаманның стратегиялық маңызын Сэмюэл де Шамплен 1608 жылы байқады, бұл оны тіктеудің төменгі жағында Квебек қаласын салуға жетеледі. Бұл шығанақ дерлік бұзылмас еді, сондықтан қоныстың тек батыс жағы ғана ауыр түрде бекітілді, себебі осы жақ ғана табиғи түрде қорғалмаған.

Француздық ереже

Бірінші қорғаныш қабырғасы (энсейнт) – Майор Провосттың палисадасы – Жаңа Францияның генерал-губернаторы Луи де Буаде, сиер де Фронтенақтың бұйрығымен салынды және 1690 жылғы Квебек шайқасына дейін аяқталды. 1745 жылы Луисбург қаласы түскеннен кейін, әскери инженер Гаспар Жозеф Шосегрос де Леридің басшылығымен қоршаулар бойынша көп жұмыс жасалды. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде, 1775 жылдың күзінде Монреалды басып алғаннан кейін, генерал Ричард Монтгомери және Бенедикт Арнольд басқаратын американдық көтерілісшілер 31 желтоқсанда Квебектің иелігіне кіруге тырысты. Сол жерде Монтгомери қаза тауып, Арнольд жараланып, шегінуге мәжбүр болды. Американдықтар Квебекті қоршауға алуға тырысты, бірақ 1776 жылдың көктемінде британдық күштердің келуінен кейін кері шегінді. Жоғарғы қаланың жартасы төңірегіндегі қамалдар және Ыбырайым жазығындағы төрт мартелло мұнарасы (қазірге дейін сақталған) 1812 жылға дейін аяқталды. Маннның жоспарындағы маңызды бөлік – цитадель болды, бірақ құны тым жоғары деп есептелгендіктен форт салынбады. Бұл, Канаданың қорғанысын күшейту жөніндегі жалпы жобаның бір бөлігі ретінде, сол кездегі Британдық Солтүстік Американың бас губернаторы Ричмонд герцогының басшылығымен жүзеге асырылды. 19 ғасырдың соңынан бастап форттағы сарбаздардың тұрмыс жағдайы жақсара бастады; дәмханалар ашылды және казематтар ыңғайлырақ етілді, бұл Жаңа Францияның құрылған кезінен бері келе жатқан дәстүрді қайта жаңғырту болды. 1920 жылдан бері Ситадель Канада Құралды Күштерінің 22-ші Корольдік полкінің тұрақты орны болып табылады. 1943 және 1944 жылдарғы Квебек конференциялары, онда Канаданың генерал-губернаторы Атлон графы, Канаданың премьер-министрі Уильям Лайон Маккензи Кинг, Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилль және АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт Екінші дүниежүзілік соғыс стратегиясын талқылады, Квебек цитаделінде өтті. 1946 жылы Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштер жөніндегі кеңесі Цитадельді ұлттық тарихи орын деп жариялады.

Функция

Ситадель – Канада Қарулы Күштерінің қолданыстағы әскери нысаны, сонымен қатар Канада монархының және генерал-губернаторының ресми резиденциясы болып табылады. Соңғысы дәстүр бойынша жаз айларында бірнеше апта бойы, сондай-ақ жыл бойы қысқа мерзімдерде онда тұрады. Оттавадағы Ридо-холл сияқты, Цитадельде де Канаданың марапаттарын табыстау, кіріп келетін және кететін елшілер мен жоғары комиссарлар үшін салтанатты шаралар өтеді. Резиденция жұртшылыққа ашық, жыл бойы келушілерге арналған бағдарламалар, мемлекеттік бөлмелерге тегін экскурсиялар, сондай-ақ студенттерге білім беру саяхаттары ұйымдастырылады. Цитадельге жыл сайын шамамен 200 000 адам келеді. Цитадельдің 1-ғимараты Корольдік 22-ші полктің штаб-пәтері ретінде пайдаланылады. Полк парад алаңында күзетшілерді ауыстыру, батальон командирлерін алмастыру және әрбір Батисс ешкісін полк талисманы ретінде қасиеттеп беру сияқты әскери рәсімдер өтеді. Форттан күнделікті сағат 12:00-де уақытты хабарлау үшін зеңбірек атылады, оның дыбысы Квебек қаласының барлық жерінен естіледі. Бастапқыда күнделікті екі зеңбірек атылды: біреуі сағат 12:00-де қала тұрғындарына түскі ас уақытын және Ангельус немесе орталық намазды еске түсіру үшін, екіншісі сағат 21:30-да қаладағы сарбаздар үшін комендант сағатын белгілеу үшін. Бұл дәстүр 1871 жылдан бері жалғасып келеді, тек 1994-2008 жылдар аралығында тоқтатылған.

Ғимараттар

Форт – жұлдыз тәрізді бекініс. Ол төрт бастионнан және үш тік қабырғадан тұрады, барлығы жергілікті карьерден алынған құмтастан салынған. Оның қабырғаларының ішінде көбінесе сұр қиылған тастан салынған 24 ғимарат бар, оның ішінде генерал-губернатор хатшысының кеңсесі де бар. Кішкентай асхана да грузин стилінде безендірілген, қабырғалары көк жұмыртқа түсіне боялған, ал жиектері аққа боялған. Төбеден екі кристалл люстра ілінген. 1872 жылдан кейін салынған қосымшалардың орнына бастапқы қанат қалпына келтіріліп, жаңа мемлекеттік бөлмелер салынды, жұмыс 1984 жылы аяқталды. Бұл жаңа қанат 1831 жылғы құрылыстың шығыс жағында, сәл бұрышта салынды, шатыры мыспен жабылған, ал сыртқы қабырғалары жақын орналасқан ғимараттардың құрылысына ұқсас, бірақ блоктардың өлшемдері реттелген, пилястрлар мен терезелердің рельефі тегіс, сондай-ақ жалпы безендіруі де азырақ. Қанатта жеке кіреберіс және салтанатты вестибюль бар, онда екі спиральді баспалдақ пианино нобилесіне дейін көтеріледі; баспалдақтар ағаштан жасалған тұтқаларымен және алюминий қоршауларымен жабдықталған, ал сатылар арасында мүсін қоюға арналған орын бар. Бұл жерде Канаданың әскери тарихында маңызды артефактілер жинақталады, сақталады және көрсетіледі, сондай-ақ 22-ші Корольдік полкінің қару-жарақтары, формалары және басқа да әскери артефактілері бар мұражай да орналасқан. Мұражай CMA, CHIN, OMMC және Канаданың виртуалды мұражайымен байланысты.

Басқа ғимараттар

1-ші ғимарат, бұрынғы аурухана әкімшілік ғимараты, Манн бастионындағы басты құрылым. Бұл екі қабатты, тікбұрышты, симметриялық тас құрылым, екі кірпіш түтіндігі бар қисайған шатырымен. Батысқа қараған қасбеті бес бөлікті қасбеттің ұзындығы бойынша жалпақ карнизді қолдаған пилястрлардың қарапайым сәндік бөлшектерімен әшекейленген. Ғимараттың екі жағында екінші қабатта бойлық тесіктер бар. Бастионға қараған артқы жағы функционалды және қарапайым. 2-ғимарат, сондай-ақ ерлер казармасы деп те аталады, бұрын қару-жарақ және оқ-дәрі қоймасы болған. Ол Уэльс принці бастионының мойнындағы парад алаңына қарайды. Бұл екі қабатты, тікбұрышты, тегіс әктастан қаланған, қисайған шатыры мыспен қапталған ғимарат. Ғимараттың басты қасбеті аз әшекейленген, реттелген және тәртіпті, кішкентай, бір-біріне тең араласқан, көп панельді терезелері бар. 5-ғимарат, бұрынғы оқ-дәрі қоймасы, төмен, тікбұрышты тас құрылым, екі қисайған шатыры және айналасындағы қорғаныс қабырғасы бар. Симметриялық қасбеттің жер деңгейінде екі есік және шатыр деңгейінде үш тесік тесіп өтеді. Жазық жақтарында үш жартылай цилиндрлі өткел немесе траверс бар, екеуі батыста, біреуі шығыста. 7-ғимарат, сондай-ақ Мемориалдық ғимарат деп аталады, үш құрылымнан тұратын кешеннің бөлігі, оған шіркеу және шеберхана кіреді, парад алаңының жанында орналасқан. Олар 19 ғасырдың қорғаныш қабырғасымен біріктірілген. Бұл пирамида тәрізді тас шатыры бар, төрт жақты, тікбұрышты, бір қабатты тас ғимарат, төрт қасбетінде терезе қатары бар. Оның басты қасбеті заманауи кіреберіспен ерекшеленеді. Генерал-губернатор Жорж Ванье және оның әйелі Полин Ванье еске алу шіркеуінде жерленген. Король бастионында және генерал-губернатордың резиденциясына іргелес орналасқан 10-ғимарат бұрынғы әскери түрме, қазір мұражайдың қосымшасы. 1842 жылы салынған, екі қабатты тікбұрышты тас құрылым, үш кірпіш түтіндігі бар қисайған шатырымен. Цитадельге қараған батыс жағы шектеулі, бірақ пилястрлармен әшекейленген. Қабырғаларда екі қабатта да бойлық тесіктер бар. Бірнеше темір торлы, бей-рет орналасқан терезелер бар. 14-ғимарат, бұрынғы қару-жарақ қоймасы, парад алаңының бойында тұр. Екі қабатты, тікбұрышты құрылым тастан салынған, шатыры мыспен қапталған. Симметриялық қасбеті кішкентай, тегіс араласқан терезелермен әшекейленген. 16-ғимарат мұражай кеңсесі және бұрынғы шеберхана. 17-ғимарат, сондай-ақ ерлер казармасы деп аталады, Далхаузи бастионының мойнына жақын парад алаңының оңтүстік жағында тұр. Көп бөлігінде екі қабатты, тікбұрышты ғимараттың сыртқы қабырғалары тастан, симметриялық қасбеттері, қисайған, мыспен қапталған шатыры және жер қабатынан жоғары шығып тұрған тас қатары бар. Өзеннен анық көрінетін және бақылау мақсатында меридианға сәйкес келтірілген 20-ғимарат, сондай-ақ Доп үйі деп аталады, бұрынғы обсерватория және уақыт доп мұнарасы. Бұл бірнеше сәулеттік пішіндердің жиынтығынан тұратын, биік, екі қабатты тас құрылым. Бұрынғы обсерваторияның тікбұрышты бөлігінде екі қисайған шатыры бар, ал шаршы бөлігінде антеннамен жабдықталған уақыт доп орнатылған. Ғимаратқа кіреберіс кішкентай кіреберістің бірінші қабатынан жасалған. 32-ғимарат, бұрынғы Қорғаныс күзет үйі, Король бастионынан төменгі солтүстік негізгі арықтың шығыс шетінде орналасқан. Бұл ағаштан жасалған қабырғалармен қолдау көрсетілген екі қисайған шатыры бар, кішкентай, бір қабатты тас ғимарат. Шатырдан түтін шығаратын түтік өтеді, оны боялған қалайымен жабады. Бұрынғы капонир, 46-ғимарат, ерлер казармасынан қарсы қақпаны бөлетін арықтың оңтүстік шетінде орналасқан. Оның екі қабырғасы және екі қисайған шатырының ортасындағы кішкентай мұнарасы осы кішкентай тас ғимараттың көзге көрінетін бөліктері. Ол қамалмен біріктірілген және бойлық тесіктермен тесілген.