Кіріспе

Британ Колумбиясының қаласы, Канада

Бёрнби – Британ Колумбиясының Төменгі материктік аймағындағы қала. Бэррард түбегінің орталығында орналасқан. Батысында Ванкувер қаласы, солтүстігінде Буррард шығанағы мен оның Үнді қолының қосылған жерінен Солтүстік Ванкувер ауданы, шығысында Порт-Муди және Кокитлам, оңтүстік-шығысында Фрейзер өзені арқылы Нью-Вестминстер және Суррей, оңтүстік-батысында Лулу аралындағы Ричмонд қалаларымен шектеседі. Бёрнби 1892 жылы құрылып, 1992 жылы қала мәртебесіне ие болды. Метро Ванкувердің құрамына кіретін муниципалитет, Британдық Колумбияның халық саны бойынша үшінші ірі қаласы (Ванкувер мен Суррейден кейін) және Метро Ванкувердің аймақтық әкімшілігінің орталығы. Бёрнби аумағының 25% парктері мен ашық кеңістіктерге бөлінген, бұл Солтүстік Америкадағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Симон Фрейзер университетінің және Британдық Колумбия технология институтының негізгі кампустары Бёрнбиде орналасқан. Бұл қалада Ballard Power (жасушалық отын), Clio (заңдық бағдарламалық құрал), D Wave (кванттық есептеу), General Fusion (термоядролық энергия) және EA Vancouver сияқты жоғары технологиялық компаниялар орналасқан. Метротаундағы Бёрнбидің «Метрополис» сауда орталығы Британдық Колумбиядағы ең ірі сауда орталығы, Канадада ең көп келушілерді қабылдайтын үшінші және елдегі бесінші ірі сауда орталығы болып табылады. Канаданың ең ірі кино және теледидар студиясы, сондай-ақ БК-ның 60% астам дыбыс жазу студиялары Бёрнбиде орналасқан, бұл «Солтүстік Голливудының» дамуына үлкен үлес қосады. Қалаға SkyTrain желілерінің Expo Line және Millennium Line бағыттары қызмет көрсетеді. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, Метротаун станциясы аймақтық Ванкувердің қалалық көлік жүйесінде демалыс күндері ең көп келушілерді қабылдайтын, ал апта ішінде екінші ең көп келушілерді қабылдайтын станция болып табылады.

Демография

Statistics Canada жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Бёрнабидің халқы 249 125 адамды құрады, олардың 101 136-сы 107 046 жеке тұрғын үйдің ішінде тұрды, бұл 2016 жылғы 232 755 адамнан артық. Жер ауданы 154,5 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² құрады. 2016 жылы орташа жас 40,3 жасқа тең болды, бұл Британдық Колумбияның орташа жасы 43,0 жастан сәл кіші.

Ұлты

Метро Ванкувер аймағына ұқсас, Бернабиде әртүрлі этникалық және иммигрант қауымдастықтары бар. Мысалы, Гастингс көшесіне жақын орналасқан Солтүстік Бернабиде ұзақ уақыт бойы көптеген итальяндық мейрамханалар мен демалыс боксы ойындары болды. Метротаунның оңтүстігіндегі кондоминиум мұнаралары 1990-шы жылдары Қытайдан (Гонконг пен Макао), Тайваньнан және Оңтүстік Кореядан келгендердің көшуінің нәтижесінде дамыды. 2021 жылғы халық санауы бойынша, этникалық қытайлар Бернаби халқының ең ірі этникалық тобын құрайды – 33,3%, ал еуропалықтар 30,5% көрсетіп, екінші орында тұр.

Бернабидегі этникалық топтар (2001–2021)

| Этностық топ | 2021 | 2011 | 2006 | 2001 |
|---|---|---|---|---|
| Халық саны | % | Халық саны | % | Халық саны | % | Халық саны | % |
| Шығыс Азия | 94 895 | 38,62 | 89 470 | 38,89 | 79 205 | 35,96 | 71 435 | 35,57 | 59 090 | 30,88 |
| Еуропалық | 74 860 | 30,46 | 79 575 | 34,59 | 86 015 | 39,05 | 86 560 | 43,10 | 95 165 | 49,73 |
| Оңтүстік Азия | 23 155 | 9,42 | 18 735 | 8,14 | 17 480 | 7,94 | 16 840 | 8,38 | 14 960 | 7,82 |
| Оңтүстік-Шығыс Азия | 20 560 | 8,37 | 17 620 | 7,66 | 16 850 | 7,65 | 10 915 | 5,43 | 7 965 | 4,16 |
| Таяу Шығыс | 8 975 | 3,65 | 6 660 | 2,89 | 5 975 | 2,71 | 3 700 | 1,84 | 3 580 | 1,87 |
| Латын Америкасы | 6 155 | 2,50 | 4 630 | 2,01 | 3 765 | 1,71 | 2 785 | 1,39 | 3 020 | 1,58 |
| Африка | 4 985 | 2,03 | 3 670 | 1,60 | 3 445 | 1,56 | 2 450 | 1,22 | 2 480 | 1,30 |
| Ұлттық азшылықтар | 4 175 | 1,70 | 4 195 | 1,82 | 3 295 | 1,50 | 3 005 | 1,50 | 3 145 | 1,64 |
| Басқа/аралас нәсілділер | 7 965 | 3,24 | 5 530 | 2,40 | 4 220 | 1,92 | 3 170 | 1,58 | 1 975 | 1,03 |
| Барлық жауаптар | 245 725 | 98,64 | 230 080 | 98,85 | 220 255 | 98,67 | 200 855 | 99,04 | 191 380 | 98,67 |
| Жалпы халық саны | 249 125 | 100,00 | 232 755 | 100,00 | 223 218 | 100,00 | 202 799 | 100,00 | 193 954 | 100,00 |

Тіл

2006 жылғы санақ бойынша Бёрнаби тұрғындарының 54%-ының ана тілі ағылшын немесе француз тілі емес. 2016 жылғы санақ бойынша халықтың 41,33 пайызы ағылшын тілін ана тілі деп атады. Ең көп таралған үш тіл: мандарин (14,53%), кантон (12,32%) және тагалог (3,35%).

Ана тілі | Халық саны | Пайыздық үлес
------- | -------- | --------
Ағылшын тілі | 91 850 | 41,33%
Мандарин | 32 295 | 14,53%
Кантон | 27 375 | 12,32%
Тагалог | 7 435 | 3,35%
Корей тілі | 7 010 | 3,15%
Панджаби | 5 000 | 2,25%
Испан тілі | 4 165 | 1,87%
Парсы тілі | 4 080 | 1,84%
Итальян тілі | 3 975 | 1,79%
Орыс тілі | 2 650 | 1,19%

Өнеркәсіп және экономика

Қалада ірі коммерциялық қалалық орталықтар, жоғары тығыздықтағы тұрғын үйлер, екі жылдам көлік желісі, технологиялық зерттеулер, бизнес-парктер, The Bridge Studios сияқты киностудиялар және Global TV сияқты телеарналар бар. Баллард Пауэр Системс (жасушалық отын), D Wave Systems (кванттық есептеу), Clio (құқықтық технология), Creo (бейнелеу) және Electronic Arts Canada (студия) сияқты ірі технологиялық компаниялардың бас кеңселері Бернабиде орналасқан. Метротаун ауданында, Бернаби қаласының орталық бөлігінде орналасқан Metropolis сауда орталығы Британдық Колумбиядағы ең ірі сауда орталығы болып табылады, екінші орында Батыс Ванкувердегі Park Royal сауда орталығы тұр. Бұл Канададағы екінші ірі сауда орталығы, алда West Edmonton Mall (Альберта) тұр. Metropolis 2017 жылы Канададағы ең көп келінішті екінші, ал 2018 жылы үшінші сауда орталығы болды. Chevron Corporation және Petro Canada сияқты ауыр өнеркәсіп компаниялары Бэррард шығанағының жағалауында мұнай өңдейді. Ritchie Bros. Auctioneers, Pacific Blue Cross және Nokia компанияларының Бернабиде маңызды объектілері бар. Бёрнабиде қызмет ететін басқа компанияларға Canada Wide Media, Doteasy, Telus, Teradici, Mercedes Benz Fuel Cell, HSBC Group Systems Development Centre және TransLink кіреді. eBay 2009 жылы жергілікті қызметін тоқтатты.

Мемлекеттік білім беру

Бёрнби қаласындағы 41 бастауыш мектепте және 8 орта мектепте 24 000-нан астам оқушы 41-ші мектеп округінің басқаруында білім алады. Округ қоғамдық және ересектер білімі бөлімін, халықаралық студенттер бағдарламасын және француз тіліне тереңдеп оқу бағдарламасын ұйымдастырады. Британдық Колумбияның саңыраулар мектебі Бёрнби Оңтүстік орта мектебінің аумағында орналасқан.

Жоғары білім

Саймон Фрейзер университетінің негізгі кампусы 30 000-нан астам студенті мен 950 қызметкерімен Бернаби тауының үстінде орналасқан. Maclean's журналының 2020 жылғы рейтингісінде университет кешенді университеттер санатында бірінші орынды, ал канадалық университеттердің беделі бойынша тоғызыншы орынды иеленді. Британдық Колумбия Технология институтының Бернабидегі негізгі кампусы 1964 жылы құрылды және 49 000-нан астам күндізгі және сыртқы оқу студенттеріне үй иесі. 2021 жылдың соңында ашылуы күтілетін 78 миллион долларлық, шығарындысы жоқ жаңа Денсаулық сақтау ғылымдары орталығы 7 000 студентті қабылдай алады.

Өнер және мәдениет

Бёрнабиде қаланың сан алуан тарихы мен мәдениетін көрсететін көптеген мұражайлар бар. Бёрнаби ауылы мұражайы – 1920 жылдардағы канадалық ауылды сақтап қалған ашық аспан астындағы мұражай. Жапон бағы бар Никкей ұлттық мұражайы мен мәдени орталығы 2000 жылы жапон-канадтық мәдениетін таныстыру және түсінуді дамыту мақсатында ашылды. Археология және этнология мұражайы мен SFU галереясы Саймон Фрейзер университетінің кампусында, Бёрнаби тауының басында орналасқан. Бёрнаби қалалық кітапханасы алғаш рет 1954 жылы құрылды. Қазіргі таңда қала бойынша төрт бөлімшесі бар, оның ішінде Бобби Притти Метротаун, Макгилл, Томми Дуглас және Камерон бөлімшелері төрт қалалық орталықта орналасқан. Кітапхана жүйесінде үш миллионнан астам материал бар, және күніне 5000-нан астам кітап оқырманы келеді. Көптеген мәдени орындар Дир Лейк паркінде немесе оның маңында орналасқан, соның ішінде Бёрнаби өнер галереясы, Шадболт өнер орталығы және Бёрнаби ауылы мұражайы. Майкл Дж. Фокс театры – 613 орындық, 11 мүгедектерге арналған орындықтары бар қоғамдық театр, ол Бёрнаби Оңтүстік орта мектебінде орналасқан.

Спорт

Қаланың басты стадионы, Свангард стадионы, Орталық паркте (Бурнаби) орналасқан. Ол 1969 жылы салынған. Стадион 1986 жылдан 2010 жылға дейін Канада футбол лигасының «Ванкувер 86ers» (қазіргі «Ванкувер Уайткапс ФК») клубына үй болды, содан кейін команда «BC Place» стадионына көшіп, Бас футбол лигасында ойнай бастады. Бёрнби 1973 жылы Нью-Вестминстер қаласымен бірге Канада ойындарын қабылдады. Бернаби велодромы 2014 жылы жасөспірімдер мен U17 жасындағылардың ұлттық трек чемпионатын өткізді. Бёрнби 2014 жылғы IQA Global Games халықаралық квиддич чемпионатының екінші турнирін қабылдады.

Көлік

SkyTrain операциялық бақылау орталығы 1, 1980 жылдары салынған, аймақтың Экспо желісі мен Мыңжылдық желісінің техникалық қызмет көрсетуі мен жұмысын қамтамасыз етеді. 2021 жылы жолаушылар ағынының артуына байланысты 110 миллион долларлық Операциялық бақылау орталығы 2-нің құрылысы басталды. 1986 жылы аяқталған Экспо желісі оңтүстік бойымен Кингсвей арқылы өтеді. 2002 жылы аяқталған Миллениум желісі Лоугид тас жолымен қатарласа жүреді. SkyTrain Нью-Вестминстер, Ванкувер және Суррей қалаларымен байланысты жақсартуға, сондай-ақ қаланың шығыс шекарасындағы Лоугид қалалық орталығында, батыс орталығындағы Брентвуд қалалық орталығында, оңтүстік-шығыстағы Эдмондс–Хайгейтте және ең бастысы, оңтүстіктегі Метротаунда тығыз қалалық құрылысты дамытуға ықпал етті. Қаланың маңызды солтүстік-оңтүстік көшелері: Боундери-роуд, Уиллингдон даңғылы, Роял-Ок даңғылы, Кенсингтон даңғылы, Сперлинг даңғылы, Гагарди-уэй, Карибу-роуд және Норт-роуд. Бернабидің көршілес қалаларын байланыстыратын шығыс-батыс бағыттары: Гастингс көшесі, Барнет тас жолы, Лоугид тас жолы, Кингсвей (Ванкувер мен Нью-Вестминстер арасындағы ежелгі ат жолының орнында салынған), Канада жолы және Марин Драйв/Марин жолы. Бұрын қаланың солтүстік-батысынан оңтүстік-шығысына дейін өткен Дуглас жолының көп бөлігі Транс-Канада тас жолы мен Канада жолына қосылды. 1990 жылдардан бері Бернабиде 400 мыңнан астам велосипед жолдары мен қалалық жолдар салынды. Қалаға Metro Vancouver автобус жүйесі қызмет көрсетеді, оны Coast Mountain Bus Company басқарады, ол аймақтың көлік органы – TransLink-тің бөлімшесі болып табылады. Метротаун мен Британдық Колумбия университетін байланыстыратын 49-автобус маршруты Солтүстік Америкадағы ең көп жолаушы тасымалдайтын 99-автобус маршрутынан кейін екінші орында тұрады. Бернабиге сондай-ақ R5 Хейстингс Сент Рапидбус автобусы да қызмет көрсетеді. 2021 жылдың желтоқсанында қабылданған 2050 жылғы Бернаби көлік жоспарында үш мақсат көзделген: жол-көлік оқиғаларын нөлге дейін төмендету, қоғамдық көлік пен жаяу және велосипедпен жүру үлесін барлық сапарлардың 75 пайызына дейін арттыру және көлік құралдарынан шығарылатын газды 100 пайызға азайту.