Кіріспе

Би түрі

Кейквок – 19-шы ғасырдың ортасында, көбінесе, қара нәсілділер құлдықта ұсталған плантациялардағы жиындарда, Оңтүстік Америкада азаттыққа дейін және кейін өткізілген "сыйлық жүрісі" (сыйлық ретінде тортталған би сайыстары) негізінде дамыған би. Бидің бастапқы түрінің басқаша атаулары "бор жүрісі" және "айналып жүру" болды. Алғашқыда бұл комедиялық формальдылықпен орындалатын процессиялық жұптық би болды және ақ құл иелерінің мәнерлі билерін сықақтап дамыған болуы мүмкін. 1876 жылы Филадельфияда өткен 100 жылдық көрмеде кейквок көрсетілгеннен кейін, оны минестрель шоуларындағы орындаушылар қабылдады, онда 1890 жылдарға дейін тек ер адамдар биледі. Одан кейін Бродвейде әйелдер қатысқан шоуларда кейквоктар енгізіліп, ел бойынша әзіл-қалжыңды билер кең таралды. Бидің ағын және әдемі қимылдары, еңбексіз орындалған нәрсеге қатысты "кейквок" деген сөздің пайда болуына себеп болуы мүмкін.

Бірінші көзден алынған мәліметтер

Кейк-вок 18-шы ғасырдан 20-шы ғасырға дейін сақталған ринг-шудың ықпалымен пайда болды. Азат болған құлдардың өздері арасында дамытқан мәдениеті мен билері туралы, соның ішінде кейк-вокқа айналған билер туралы көптеген бірінші тұлға куәліктері бар. Луиза Джонс "Бұрын-соңды көрмеген 'сеч биі' туралы айтты. Құлдар кезекпен билейтін жерді белгілеп, көбінесе түні бойы кейк-вок биін билейтін" деді. Эстелла Джонс түнгі тойларды, онда әсем киімдер кигізілетін, ал кейде құл иелері де қатысып, биді бағалап, жеңімпаздарға торттар сыйлап, той жасауларын сипаттады.

Екінші қол, ауызша дәстүрлер

1871 жылы туған Джеймс Уэлдон Джонсон өзінің 1912 жылғы «Ескі түсті адамның өмірбаяны» романында бір биде тортқа баруды еске алды. Кейбір айғақтар бойынша, тортқа бару биі – құл иелерінің салтымен билейтін ресми билерді сықақтап көрсетудің айлалы тәсілі болған. Құлдар ескі киімдерін киіп, менюеттер мен вальстердің әдемі қимылдарын күлкілі түрде шамадан тыс орындаған. Осы оқиғаларда құл иелерінің оларды мазақтап жатқанын сезбегендігі айтылады. Бір адам бала кезінде оның күтушісі айтқан осындай биді еске түсірді: «Кейде ақ адамдар байқап қоятын, бірақ оларға ұнайтын сияқты. Менің ойымша, олар біз одан жақсы билей алмаймыз деп ойлады». 1873 жылы туған әртіс Том Флетчер 1954 жылы өз ата-анасының бала кезінде оған сызықпен жүру/тортқа бару туралы айтқанын, бірақ оның пайда болуы туралы ешқандай ақпарат болмағанын жазды. Олардың айтуынша, «ешқандай секіру болған жоқ, тек бұрылыстармен жасалған жолмен жүру ғана болды, бишілер бастарына су толтырылған қаппен жүрді. Ең тік тұрған және ең аз су төккен немесе мүлдем су төкпеген жұп жеңіске жетті». Ол оның «шебер биші Чарли Джонсонның әсем қимылдарымен қайта жаңартылғанын» және «Тортқа бару» деп аталғанын айтады.

Қазіргі заман

Америкалық ағылшын тіліндегі "кейквок" термині 1863 жылдан бері өте оңай немесе күш-жігерді қажет етпейтін нәрсені білдіру үшін қолданылып келеді, бірақ бұл метафора сол аттас карнавалдық ойынға сілтеме жасауы мүмкін, себебі оның жеңімпаздары тек шеңберлеп жүру арқылы жүлде алады. Бидің өзі физикалық тұрғыдан қиын болғанымен, ол көбінесе көңілді, демалысқа арналған уақыт ретінде қарастырылып, құл иелерінің би кештерін жасырын түрде мазақтайтын. "Кейкті ұтып алу" және "кейктен бір тілім" сияқты тіркестер де осы практикадан туындаған. 2021 жылы Корольдік Шотландия Би Алқасы, бидің түрлі терілі адамдарды кемсітуші екендігіне байланысты, оны жарыстан шығару туралы шешім қабылдады. 1900 жылдардың басындағы көне фильмдердегі кейквок үлгісі Линди-хоп қауымдастығында Hot Shots қойылымдары арқылы және Линди-хоп сабақтары мен семинарларымен бірге өткізілетін кейквок сабақтары арқылы сақталған. Джуди Гарланд пен Маргарет О'Брайен 1944 жылы MGM мюзиклінде "Сент-Луисте кездесейік" фильмінде кейквок биін орындайды.

Көрмеге арналған аттракцион

Бастапқыда тортпен би биі жәрмеңкелік аттракционға ұқсас нәрсе жасалды. Аттракцион екі бөліктен тұрады, клиенттер бір бөлігімен жүріп, соңынан айналып, екінші бөлігімен төмен түседі. Әр бөліктің ортасында бұрандаларға орнатылған көпір бар, ол жоғары-төмен және алға-артқа қозғалыс жасайды. Көпірдің екі шетінде де өтпе жолдар мен жылжымалы платформалар орналасқан. Британдық аттракциондарға көбінесе "Old Tyme Brooklyn Cakewalk" немесе "American Cakewalk" сияқты американдық атаулар қойылды, немесе олардың түрлері қолданылды. Алғашқы кек-вок аттракционын Плимсон мен Тейлор 1895 жылы салған деп саналады. Дәстүрлі кек-вок аттракциондарында орган болған, ал кейбіреулерінде органның жылдамдығы артса, жүріс те жылдамдайтын. Кек-вок, немесе дәлірек айтқанда "билейтін" клиенттер, қызықты көрініс ретінде қарастырылып, осы арқылы көптеген жаңа клиенттерді тартты.