Кіріспе

Америкалық фигуралы сырғанаушы, теледидар тілшісі және актриса Тара Кристен Липински (10 маусым 1982 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіпқой фигуралы сырғанаушы, актриса, спорт комментаторы және деректі фильмдер продюсері. Әйелдер арасындағы жекелей сырғанаудан бұрынғы қатысушы, ол 1998 жылғы Олимпиада чемпионы, 1997 жылғы әлем чемпионы, екі рет Чемпиондар сериясының финалында жеңімпаз (1997–1998) және 1997 жылғы АҚШ ұлттық чемпионы. 2019 жылға дейін ол АҚШ чемпионатында жеңіске жеткен ең жас сырғанаушы және фигуралы сырғанау тарихында Олимпиада және әлем чемпионы атанған ең жас спортшы болды. Ол жарыста үш айналымнан тұратын үш айналым комбинациясын – өзінің ерекше секіру элементін – бірінші болып орындаған әйел. 1997 жылдан бастап Липинскидің Мишель Кванмен бәсекелестігі американдық баспасөз тарапынан қызу жарияланды және 1998 жылғы Нагано Олимпиадасында Липинскидің алтын медаль жеңіп алуымен аяқталды. Липински 1998 жылы кәсіпқой сырғанаудан зейнеткерлікке шықты. Кәсіби мансабында қатысқан барлық жарыстарда жеңіске жетті және әлемдегі ең жас кәсіпқой фигуралы сырғанау чемпионы атанды. 2002 жылы сырғанаудан зейнеткерлікке шыққанға дейін тікелей эфирлерде өнер көрсетті. Липински, спорт комментаторы Терри Ганнон және фигуралы сырғанаушы, жақын досы Джонни Уэйрмен бірге 2014 жылдан бастап NBC телеарнасының негізгі фигуралы сырғанау комментаторлары болды.

Ерте өмір

Тара Кристен Липински 1982 жылғы 10 маусымда Филадельфияда "Пэт" Липински мен мұнай саласындағы басшы Джек Липинскинің отбасында дүниеге келді. Ол өзінің алғашқы жылдарын Нью-Джерси штатының Сеуэлл қаласында өткізді. Липински 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын тамашалап отырғанда, Tupperware ыдысының үстіне тұрып, алтын медальді жеңіп алғанын қиялдады. Ол үш жасында дөңгелекті сырғанаумен айналыса бастады және тоғыз жасында өзінің жас тобында ұлттық чемпион атанды. Сол жылы ол мәнерлеп сырғанауды бастады, алған дағдыларын мұз айдынына көшірді. Кейін ол толығымен мәнерлеп сырғанауға көшті және Ньюарктағы Делавэр университетінде сабақ алды. 1991 жылы Липинскидің әкесі жұмысында жоғарылауға ие болды, сол себепті отбасы Хьюстон қаласына жақын орналасқан Сугарлендке (Техас штаты) көшіп келді. Ол "Галерея" сауда орталығындағы жалпы қолданыстағы коньки тебу алаңында жаттықты. Екі жылдан кейін Липински мен анасы Делавэрге оралып, Техасқа көшер алдында үш жыл бойы онымен жұмыс істеген жаттықтырушы Джефф ДиГрегориомен жаттығуды жалғастырды, ал әкесі отбасын асырау үшін Техаста қалды. 1995 жылы Липински мен анасы Мичиган штатының Блумфилд Хиллз қаласына көшіп, Детройт конькимен сырғанау клубында жаттықтырушы Ричард Каллаганмен жаттықты. Ол қысқа бағдарламадан кейін 22-орында тұрды, бірақ жеті үштік секіруді қамтыған еркін сырғанауы оны 15-орынға көтерді. Липински 1996–1997 жылғы маусымда ISU Чемпиондар сериясында (кейіннен ISU Гран-при фигуралы сырғанау деп аталды) қатысты; ол Skate Canada-да екінші орынды, Trophée Lalique-де үшінші орынды және 1996 жылғы Ұлттар кубогында екінші орынды иеленді. Ол 1996 жылғы АҚШ чемпионы, қысқа бағдарламада жеңіске жеткен Куанды жеңді. Куан екі рет құлап, еркін сырғанауда жоспарланған жеті үштік секірудің төртеуін ғана орындады, бұл Липинскинің жеңісіне мүмкіндік берді. Ол жарыстың еркін сырғанау сегментінде соңғы болып өнер көрсетті; ол жеті үштік секірумен, соның ішінде өзінің ерекше секіру элементі – үштік айналым-үштік айналым комбинациясымен таза сырғанады және бірінші орынды жеңіп алды. Sports Illustrated журналының авторы Эд Свифт айтқанынша, 1997 жылғы АҚШ ұлттық чемпионаты Куан мен Липински арасындағы бәсекелестіктің бастауы болды. Бір айдан кейін Липински 1997 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жетті және осы жарыста ең жас жеңімпаз атанды. Ол 1927 жылы алғашқы он әлем чемпионатының бірін жеңген кезде бұрынғы рекорд иегері, норвегиялық Соня Хениден бір айға жас еді. ISU халықаралық жарыстарға қатысу үшін жас шегін көтеру туралы жақындағы шешіміне қарамастан, Липински "ескі қағида" арқасында әлем чемпионатына қатысуға құқылы болды. Ол екі қос аксельді де сәтті орындады, бірақ бір бәсекелес жаттықтырушы оның секірулерінің төмен траекториясын атап өтті, "олардың астына қағаздың тіпті бір парағын да қоюға болмайды" деді. Оның өнер көрсету бағалары көбінесе 5.7 немесе 5.8 болды және техникалық бағаларымен салыстырылды. Төрт судьяның үшеуі оған техникалық бағадан жоғары баға берді. Липински 1997–1998 жылғы маусымға бағдарламаларына көбірек әсемдік қосып, орыс балетінің мұғалімі Марина Шефферден күнделікті би сабақтарын алып, дайындық жасады. Ол өзінің қысқа және еркін сырғанау бағдарламаларына фильмдерден музыка таңдады, ал хореографияны Сандра Безиц жасады. Кейстенбаумның айтуынша, Каллаган "бұрынғы әлем чемпионына судьялар неге соншалықты төмен баға бергеніне таң қалды, өйткені оның орнына оған кез келген күмәнді жағдайда сенім артуға болар еді". Липински Trophée Lalique-де француз сырғанаушысы Летиция Губерттен кейін екінші орынды иеленді, ол 1992 жылғы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатынан бері ешқандай маңызды жарыста жеңіске жетпеген және бұрынғы жарыста он бірінші орынды алған еді. 1997–1998 жылғы Чемпиондар сериясының финалына Липински Ресейдің Мария Бутырскаямен сериялық есепте төртінші орынды бөлісті. Куан, қатысуға құқылы болғанымен, жарақаттарына байланысты финалдан бас тартты. Липински өзінің еркін сырғанау бағдарламасын жеті үштік секірумен орындады, соның ішінде оның сауда белгісі – үштік айналым-үштік айналым және қиын үштік аяқ бұрышы-жарты айналым-үштік сальхов комбинациясы. Судьялар оған барлық 5.8 және 5.9 балл берді, бірақ өнер көрсету үшін екі 5.7 балл берді.

1998 жылғы қысқы Олимпиада ойындары

АҚШ-тың фигуралы сырғанау федерациясы Куанды, Липинскиді және Ұлттық чемпионатта үшінші орын алған Николь Бобекті 1998 жылғы Жапонияның Нагано қаласында өткен Қысқы Олимпиадаға жіберді. Суифт Липинскидің қысқа бағдарламасын, Кванға қарағанда техникалық тұрғыдан қиын болғанын, "жарықтандырған, жылдам, жеңіл және қуантарлық" деп сипаттады. Бірақ "оның айрықша белгісі – үш айналымдық-үш айналымдық комбинациясы және керемет жабылушы үш айналымдық-жарты айналымдық-үш айналымдық Сальхов комбинациясы" болды. Липински – фигуралы сырғанау тарихындағы ең жас Олимпиада чемпионы. Ол Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңген алтыншы американдық әйел болды. Бір елдің спортшылары 1956 жылдан бері Олимпиадада алтын және күміс медальдарды бірдей жеңіп алған емес – американдық Тенли Олбрайт пен Кэрол Хейс осы жетістікке қол жеткізген. Сәуір айында Липински NBC Today Show бағдарламасында кәсіпқой мансабына көшу ниетін білдірді, осылайша Олимпиадада бәсекелесуге құқығын жоғалтты. Оның басты себебі – конькимен сырғанау карьерасынан туындаған отбасылық ажырасып қалуын тоқтату және екі жылдан кейін колледжге түсу сияқты басқа мақсаттарға назар аудару еді. The New York Times газетінің хабарлауынша, оның шешімі "Олимпиадалық фигуралы сырғанау қауымдастығында дүмпуіл тудырды". Олимпиададан кейін Липински Champions on Ice тобымен гастрольдік сапармен АҚШ-тың 90 қаласын аралады. 1999 жылы Липински Stars on Ice тобымен екінші маусымда өнер көрсетіп, ISU санкциясымен өткен Фигуралы сырғанаудың Grand Slam турниріне қатысты. Ол Американың Ұл-қыз клубының өкілі және есірткіге қарсы күрескен жақтас болды, "Жас және тынышсыз" телесериалында ойнады, Fox Family Network және Nickelodeon телеарналарында түсті. Сондай-ақ, ол әлемдегі ең жас конькимен сырғанаушы чемпион атанды. Ол еркін бағдарламасында үш флип, үш тулуп және үш Сальхов секірісін орындады. Оның бағалары екі 10, он бір 9.9 және бір 9.8 ұпайдан тұрды; ол екінші орын алған Денис Биелманнан бір ұпайдан асып түсті. Липински 2000 жылы 18 жасында жамбас сүйегіне операция жасады, ол мансабын сақтап қалуға көмектескенін сендірді. Оның жарақаты – жамбас сүйегінің жыртылған хрящі, төрт-бес жыл бойы дұрыс диагноз қойылмаған және оған қатты ауырсыну тудырған. Ол терең тамыр тромбозы туралы хабардарлықты арттыруға көмектесті, бұл жағдайды Ұлттық денсаулық институттары "операцияның қауіпті жанама әсері" деп атады. 1998 жылғы Қысқы Олимпиададан бұрын пайда болған жарақат оны турнеге шығудан тоқтатқанша күшейе берді. Әдетте 45 минутқа созылатын операция 3,5 сағатқа созылды, себебі ол артритке шалдыққан және сүйек үстінде хрящ өскен еді. Ол жеті күннен кейін Stars on Ice тобымен жеңіл жаттығулар үшін мұзға қайта оралды. Ол турнеге қайта қатысты, бірақ 2000 жылғы Дүниежүзілік кәсіби чемпионаттан бас тартуға мәжбүр болды. 2002 жылы Липински Stars on Ice тобымен АҚШ-тың 61 қаласын аралады, содан кейін конькимен сырғанаудан кетуге шешім қабылдады.

Коньки тебу техникасы

Липинскидің конькимен ойнауына Кристи Ямагучи, Скотт Гамильтон және Кристофер Боуман әсер етті. Оның конькимен сырғанау стилі Мишель Кванның стилімен жиі салыстырылды: Джере Лонгман Липинскиді "тұрақты Энергизер қояншағындай секіретін" және Кванды "күрделі, толыққанды суретші" деп атады. Ол АҚШ-тың фигуралы сырғанау федерациясының Ice Network стриминг қызметіне хабарласып, жарыстарда комментатор болып жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Ол жарысқа қатысқан кездегі конькимен сынамалаушылар үшін қалыпты болғаннан айырмашылығы, ол конькимен сынамалауды жарыс өтетін жерде тікелей емес, АҚШ-тағы студиялардан жүргізді. Алғашында Липински Гэннонмен әйелдер жарысында, ал Уэйр Гэннонмен ерлер жарысында жұмыс істеді. Липински, Вейр және Ганнон 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының сарапшылары болды. Олимпиаданың ең танымал уақытында комментарий беру Липинскидің арманы еді. Үштік 2018, 2020 және 2022 жылғы Олимпиада ойындарының жабылу салтанатын өткізді. NBC Access Hollywood 2014 жылы Липински мен Уэйрді 86-шы «Оскар» сыйлықтарының қызыл кілемінде сән талдау үшін шақырды. Ол 2015 жылдан бері Ұлттық иттің көрмесінде әлеуметтік желілер, өмір салты және сән туралы тілші, ал 2015 және 2017 жылдары Супер Боулдың ойынға дейінгі хабарын жариялады. «People» журналы оларды 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының мәдениет тілшілері деп атады. «Houston Chronicle» газеті жазғандай, Липински телехабар таратуға «күшті құштарлықпен, жігермен және конькиге келгендегідей еңбекқорлықпен» келді. Ол жүздеген сағаттарды конькимен сырғанаушылар туралы зерттеуге жұмсады. Дик Баттонның пікірінше, Липински мен Уэйр «тамаша» болды, бірақ Липински «сөйлеуге тым құштар» болуы мүмкін, алайда Том Уэйр конькимен сырғанаушылар «әдемі және қатесіз» болғанда Липински мен Уэйрдің екеуінің де «уақытын білуі» бар екенін айтты. 2022 жылы Липински «Wedding Talk» бағдарламасын ұйымдастырушы Хосе Ролон және үйлену тойының дизайнері Джоув Мейермен бірге жүргізді. Сол жылы Липински және оның күйеуі, спорт продюсері және деректі фильмдердің режиссері Тодд Капостаси, 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы коньки тебу даусына арналған төрт бөлімді деректі фильмді – «Қосылу: әлемді дүр сілкіндірген Олимпиадалық коньки тебу скандалы» сериясын бірге жасады. Бұл фильм 2022 жылдың қаңтарында NBC стриминг қызметі Peacock арнасында көрсетілді. Липински бұл сериалды «оқиғаға терең және жауапты көзқарас» деп атады. Олар Капостасимен бірге сериалды жасауды таңдады, өйткені бұл жанжалдың 20 жылдығы болды және оқиғаға жан-жақты қараған ешкім болған жоқ. Олар Ресей, Франция және Канадада осы жанжалға қатысы бар адамдармен сұхбаттасты. USA Today газеті бұл деректі фильмін «скандалға терең үңілу» деп сипаттады. Сондай-ақ, ол ағасы сыйлаған «Қысқа, бірақ жақсы» деген жазуы бар сәттілік алқа тақты. 2023 жылдың қазан айында олар суррогат ана арқылы бірінші балаларын, қызын дүниеге әкелді. 2020 жылдың қыркүйегінде Липински эндометриоз диагнозын жариялады, одан кейін оны емдеу үшін лапароскопиялық операция жасады, соның арқасында жағдай туралы хабардарлықты арттыруға көмектесуді көздеді. Оның симптомдары ауыр болмаса да, диагноз қойылып, емделгенге дейін бес жыл бойы ауыртпалығы күшейді. Ол операция сәтті аяқталғанын, барлық жабысулары алынып тасталғанын және қалпына келуі «көптеген ауыртпалықсыз» болғанын айтты. Ол биші және актриса Джулианна Хоугтың эндометриоз туралы хабардарлықты арттырғанын атап өтті, бұл Липинскиді өзін емдеуге итермеледі.