Кіріспе

Samawah немесе As Samawah (ٱلسَّمَاوَة) – Бағдадтан оңтүстік-шығысқа қарай 280 шақырым қашықтықта орналасқан Ирак қаласы. Самава қаласы – Аль-Мутанна облысының қазіргі астанасы. Қала Бағдад пен Басраның арасында, облыстың солтүстік жиегінде жатыр. Облыс 1975 жылы құрылған; оған дейін ол Қадисия (Дивания) және Наджафпен біріктірілген облыс болып келген.

Тарих және көрікті жерлері

Қалаға шамамен 3-ші ғасырда арабтың Бану Кудая тайпасы қоныстанған. Ол Эвфрат өзенінің екі жағында салынған; екі жаққа өту үшін қала орталығында төрт көпір бар. Қаланың батыс жағалауы қаланың сауда орталығы болып табылады, онда ескі қала мен яһуди кварталы, яғни агд ал-Яһуд орналасқан. Батыс жағалауда Османдық кезеңде салынған Suq Al Masgoof жабық базары бар. Базардың маңындағы аймақ – ескі қала, онда тығыз базарлар мен көшелер орналасқан. Қаланың шығыс жағындағы "Кушла" заманауи сезім береді және 1970-ші және 1980-ші жылдары салынған бірнеше тұрғын үйлер орналасқан. As Samawah стадионы жергілікті "Мутханна" футбол командасының, яғни Samawa FC үйі, сондай-ақ техникалық колледждер мен политехникалық институттар да бар. Сондай-ақ, тарихи "Османдық казармалары" деп аталатын әл-Күшлә де бар. Самаваның ең танымал көрмесі – б.з.б. 4000 жылға дейін сонатын ежелгі Шумерлік Урук қаласының қираған орындары. Бұл Шумердегі ең ірі қала болды, аумағы 2 км²-ден асты. Урук – жер бетіндегі алғашқы қалалық өркениеттің ең ірі орталығы ғана емес, сонымен қатар алғашқы жазба тілінің табылған жері, ең көнесі б.з.б. 3300 жылға жатады. Самава Эвфраттың екі жағында салынған және жүздеген пальма тоғайларымен қоршалған, бұл оған тропикалық көрініс береді, әсіресе оңтүстік және солтүстік шеткері аудандарда. Бұл тоғайлар Месопотамияның қайнар ыстығынан салқындық сыйлайды және "Самава пальмасы" атты танымал ирак халық әніне шабыттандырды. Самавада Sawa көлі деп аталатын үлкен тұзды көл бар, онда бір кезде туристік ауыл болған, бірақ қазір бұл орын қираған. Көл қала орталығынан солтүстікке қарай 25 шақырым қашықтықта орналасқан және автомобиль жолымен жетуге болады. Көлдің анық көзі жоқ, өзен де, теңізге байланысты ежелгі байланысы да жоқ. Көлдің суы Месопотамияның қайнар ыстығындағы қарқынды булануға байланысты өте тұзды, сондықтан мұнда теңіз жануарлары өмір сүрмейді. Көлдің ерекшелігі – суы жер бетінен жоғары орналасқандығы және оны табиғи бөгеттер қоршап тұрғандығы. Көлдегі тұздың жоғары деңгейіне байланысты, егер бөгет бұзылса, ол өзін-өзі жасайды және судың жер бетіне ағып кетуін тоқтатады. Тұздың деңгейі суға жүзуді де жеңілдетеді, сондықтан көшпенді құстар көлде жүреді. Әл-Мутанна провинциясында Ирактағы ең жаман түрмелердің бірі орналасқан, ол монархия кезеңінен (1921-1958 жж.) бері қолданылып келеді. Самавадан оңтүстікке қарай 200 шақырым қашықтықтағы Аль Салманның кішкентай қалашығында орналасқан Nigret Al Salman, ондаған жылдар бойы мыңдаған адам қаза тапқан қамал стилінде салынған шөлдегі түрме. Ол Дужайл қырғынынан аман қалған тұтқындарды ұстау үшін пайдаланылды. Анфал науқаны кезінде күрдтерге қарсы шабуыл жасалғанда, қарт ерлер мен әйелдер де түрмеге жіберілді. Самаваның шығыс жағалауындағы Сарай – Самавадағы билік пен авторитарлықтың тарихи ортасы. Ол Османдық түрік басқыншылығы кезеңінен бастау алады. Бұл орын өткен ғасыр бойы жергілікті халықтың көтерілістері мен наразылықтарының орталығы болды, соңғы рет 1991 жылы жүздеген тұтқындар, соның ішінде әйелдер мен балалар, сондай-ақ 1990 жылы ирактық оккупациялық күштері ұрлаған Кувейт тұтқындары Самава халқының күшімен босатылды. 2003 жылдан бері Самаваның медициналық мекемелері жақсарып келеді. Жапондық даму қорының көмегімен орталық аурухананы жаңарту провинция тұрғындарына медициналық көмекті жақсартты. Жаңа құрылғылар, мысалы, МРТ сканері, қазіргі медициналық бөлімшелерге қосылды. Самава тұрғындары ресми ғимараттар мен үйлерді қоршап тұрған сұр бетон қабырғалардың сыртқы түрін жақсарту үшін қарапайым және төмен құнмен жасалған әдістерді қолданды. Бұл жұмыс 1970 жылдардың басында басталған, бірақ Саддам Хусейннің билігі кезінде (1979-2003) тоқтатылды. 2003 жылдан бері қабырғаларда азаттықтан кейін қол жеткізілген жаңа өмірді бейнелейтін суреттер салынуда.

Климат

Самава Кёппен-Гейгер климаттық жіктеу жүйесінде ыстық шөлді климатқа (BWh) ие. Жаңбырдың көп бөлігі қыс айларында жауады. Самавадағы орташа жылдық температура шамамен 22 градус. Жыл сайын шамамен 7 миллиметр жауын-шашын жауады.

Дін

Бастысы шииттерден тұратын қала, Перс шығанағы соғысынан кейін Саддам оны дерлік толығымен оқшаулап қойды. 1940-1950 жылдары араб ұлтшылдары еврей азшылығын террорлағаннан кейін олардың көпшілігі елден қуылды. Еврейлер қашқаннан бері тасталып кеткен Торат синагогасы әлі күнге дейін Самаваның шығыс жағалауындағы Кушла ауданында сақталған. 1979-1981 жылдары этникалық тазалау науқаны барысында парсы тегінен деп саналған шиит ирактықтар Саддам Хусейннің Баас режимімен елден қуылды. Бүгінде қалада әлі де шағын ассириялық христиан халқы бар.

Өнеркәсіп саласы

Жұмыссыздық деңгейі жоғары. Қала, мұнай және газ сияқты жоғары құнды табиғи ресурстардың жетіспеуіне, сондай-ақ орталық үкімет инвестицияларының болмауына қарамастан, шағын өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және баламалы секторларын жандандырып ұстап келеді. Самава 1970 жылдары Орта Шығыстағы ең ірі цемент зауыттарына ие болды, олардың жалпы өндірістік қуаты жылына 2,85 миллион тоннаны құрады. Бұл зауыттар тозуға шалдығып, жұмыссыздық жағдайын ушықтырды, бірақ ең көне оңтүстік цемент зауыты 2005 жылы қайта ашылды. 2007 жылғы мәліметтерге сәйкес, электр энергиясының жетіспеуіне байланысты төрт зауыттың жалпы өндірісі жылына 0,8 миллион тоннаны құрады. Самаваның шетінде жылына 9 миллион тонна қуаты бар бес жаңа цемент зауыты салынуда. Олар бірнеше мың білікті және білікті емес жұмысшылармен қамтамасыз етіп, Ирактың цементке қажеттілігінің 45%-ын өтемек. 2005 жылы Самавада 15 жылдан бері тоқтап тұрған шағын мұнай өңдеу зауыты қайта ашылды. Қазіргі кездегі 10 000 баррель/күн қуаты 2006 жылы екі есеге артты, ал 2007 жылға қарай одан да өсуі жоспарланған. Бұл нысан құбыр арқылы Самава провинциясындағы жаңа Кифл мұнай кенішімен байланысты. Сауд Арабиясы мен Месопотамия арасындағы тарихи жол Самава арқылы өтетін, бұл Ирак өнімдерінің Сауд Арабиясына бағытталған негізгі сауда арнасы болды. Самавада Бағдат-Басра теміржолының бойындағы вагондар мен локомотивтерді жөндеу және күтіп ұстауға арналған теміржол паркі орналасқан. Самава теміржол станциясы Бағдат пен Басраның арасындағы орталық жерде орналасқан. Теміржолдарды жөндеу мекемелері осы Месопотамия қаласында жұмыс орындарын құруға маңызды үлес қосады. Самавада әскери-өнеркәсіп комиссиясына қарасты Ирактың бронетанкі корпусын жөндеу мекемесі орналасқан. Ауыл шаруашылығы саласында Самавада Месопотамияның негізгі өнімдері өсіріледі, мысалы, құрма, бидай, арпа, цитрус жемістері және помидор. Сонымен қатар, Самава Мутанна провинциясының шөлді аймақтарында өсетін жабайы трюфельдермен айналысатын шағын және сирек кездесетін сауда орталығы болып табылады. Бахр әл-Милх, немесе Тұз теңізі, Самавадан оңтүстік-батысқа қарай 20 км (12 миль) қашықтықта орналасқан, Ирактағы өнеркәсіптік тұздың негізгі көзі болып табылады және бұл ресурсты пайдалану үшін ірі тұз өндіру және өңдеу мекемелері құрылған. Самаваның шетінде дәстүрлі күнмен кептірілген кірпіш өндірісінің дамыған саласы бар. Шымкент және Аккад дәуірлерінде қолданылған әдістермен кірпіштерді жасау үшін ауыл тұрғындары 30 метрге дейін биіктігі бар пештерді тұрғызады. Самаваның өз медиа индустриясы бар, жақында қайта ашылған Мутанна телеарнасы Самава және провинцияға эфирлік хабар таратуды жүзеге асырады. Ол негізінен жергілікті жаңалықтар мен мәселелерге назар аударады. 2006 жылғы әлем чемпионатын лицензиясыз көрсеткені үшін станция "Телевизияның Робин Гуды" деп танылды, бұл үшін бір реттік төлеммен спутниктік арнаға жазылған. Орталық үкімет телеарнаға қатысты шешімді орындауға күш жіберген жоқ. Қалада кілем тоқумен айналысатын шағын жеке кәсіпкерлік бар, олар негізінен әйелдерді жұмысқа тартады. Жергілікті кілемшілердің артықшылығы – арзан шикізат, Самаваны негізгі сауда орталығы ретінде пайдаланатын шөл бедуиндерінен алынатын жүн және осы кедей қаладағы арзан еңбек күші.

Самауаға жету

Самауа Бағдад пен Басра қалаларынан автомобиль жолы арқылы қызмет көрсетіледі. Теміржол стансасы Бағдад пен Басрадан жолаушылар тасымалын жүзеге асырады және бұл көлік құралының ең арзан түрі болып табылады. Теміржол стансасы Самауа қаласының орталығынан батысқа қарай шамамен 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Самауаға Эвфрат өзені арқылы да баруға болады.

Самауа суретшілері мен тұлғалары

Бірқатар белгілі суретшілер, оның ішінде ақындар, кескіншілер және мүсіншілер Самауа қаласынан шыққан. Тарихи және қазіргі заманғы суретшілердің толық шолуын "Samawah artists" еңбегінен табуға болады. Самауада коммунистер мен шиа дінінің ойшылдарының көп болуына байланысты (Шейх Махди Әл-Самави) сияқты тұлғалар мен суретшілердің көпшілігі Баас режимі тарапынан өлтірілді немесе өмірінің көп бөлігін эмиграцияда өткізді.

2003 жылғы АҚШ-тың басып кіруінен кейінгі қауіпсіздік

2003 жылы Иракқа жасалған шабуылдан бері қалада Коалиция күштерімен проблемалар азайып, бүлікшілердің қызметі дерлік тоқтады. АҚШ-тың 82-ші әуеде десантталатын дивизиясының бөлімдері мен 1-ші бронетанкті дивизияның 41-ші жаяу әскерлері Самава шайқасында қаланы басып алды, бұл бастапқы шабуылдан кейінгі күндерде бекініп алған «Федаийн» күштерімен қызу шайқас болды. 2003 жылдың мамыр айында алғашқы жауынгерлік кезең аяқталғаннан кейін 82-ші дивизия RCT 5, 1-ші теңіз дивизиясының АҚШ теңіз жауынгерлерімен алмастырылды. Қаланың басқару құқығы 2003 жылдың тамызында голландтық күштерге, 2004 жылдың қазанында британдық армияға (1-ші Королеваның драгун гвардиясына) берілді, олар өз кезегінде 2005 жылдың сәуірінде (Жеңіл драгундарға) – тағы да британдық армияның атты әскер полкіне берді. 2005 жылдың қазанында 2-ші батальон, Парашют полкі басқаруды иеленді. Барлық бөлімшелер жаяу және көлікпен патрульдеу арқылы бейбітшілікті сақтау операцияларына қатысып, халықтың жүрегін жеңді, сондай-ақ жергілікті полицияны көшеде тәртіп сақтауға, тәртіпсіздікке қарсы күресуге және қару қолдануға оқытуға көмектесті. 2004 жылдың қаңтарынан бері Самавада орналасқан Жапонияның Өзін-өзі қорғау күштері 2006 жылы қайтып кетті. Британдық және австралиялық әскерлер де кетуімен Самава провинциясы өз қауіпсіздігіне өзі жауапты болған алғашқы провинция атанды, ирактықтар бұл провинцияны толық тәуелсіздігін білдіретін «жасыл провинция» деп атады. Оқиғада 9 адам қаза тауып, олардың 4-еуі полицейлер еді. Хабарларға сәйкес, Махди армиясының жергілікті мүшелері қаланы басып алуға тырысып, полициямен қақтығысқа түсті, полицияға Бадр ұйымы көмектесті. Жергілікті тайпалар арасындағы ішкі тартыстар мен бөлінулер туралы ақпарат тарады. Махдидің жетекшісі Муктада әл-Садрдың өкілдері оның «Самава жасағынан», басшысы «радикалды дін қызметкері» болған, алшақтағанын мәлімдеді. 2016 жылдың 1 мамырында Самава қаласындағы үкіметтік кеңсе мен автобус станциясына жасалған қос автомобиль бомбалау шабуылына «Ирак және Левант Ислам мемлекеті» ұйымы жауапкершілікті мойындады. Шабуыл салдарынан кем дегенде 32 адам қаза тауып, тағы 85 адам жарақат алды.