Кіріспе
Американдық ғылыми фантастика авторы (1915–1993)
Лестер дель Рей (2 маусым 1915 – 10 мамыр 1993) – американдық ғылыми фантастика авторы және редакторы. Ол жасөспірімдерге арналған «Уинстон ғылыми фантастика» сериясынан көптеген кітаптардың авторы, сондай-ақ Баллантайн кітаптарының фантастика және ғылыми фантастика баспасындағы редактор, осы қызметті төртінші әйелі Джуди Линн дель Реймен бірге атқарды.
Туған аты
Дель Рей көбінесе адамдарға шын атының Рамон Фелипе Альварес дель Рей екенін айтты (кейде тіпті Рамон Фелипе Сан-Хуан Марио Сильвио Энрико Смит Heartcourt Brace Sierra y Alvarez del Rey y de los Verdes екенін де айтатын). Бірақ, оның қарындасы оның шын аты Леонард Кнап екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ 1935 жылы отбасысы автокөлік апатында қаза тапқанын айтқан. Шындығында, сол апатта оның бірінші әйелі ғана көз жұмған.
Жазушылық мансап
Дел Рей алғаш рет 1930-шы жылдардың аяғында, ғылыми фантастиканың «алтын ғасыры» деп аталатын дәуірде, журналдарда әңгімелер жариялай бастады. Ол сол кездегі ең беделді ғылыми фантастика журналы – Astounding Science Fiction-мен байланысты болды, оның редакторы Джон В. Кэмпбелл оның алғашқы қысқа әңгімесін 1938 жылдың сәуір айында жариялады: «Иманды», бұл әңгіме оның өзінің Лестер дель Рей есімімен жарық көргенімен бірге. 1938 жылдың желтоқсан айындағы санында оның «Хелен О’Лой» әңгімесі жарияланды, ол беделді «Ғылым фантастикасының даңқ залы» антологиясына іріктелді. 1939 жылдың соңына қарай ол Weird Tales (Фарнсворт Райт редакциялаған) және Unknown (Кэмпбелл) журналдарында да әңгімелерін жариялады. Кейіннен ол бірнеше арзан басылым журналдарының, содан кейін кітап баспаларының редакторы болды. 1952 және 1953 жылдары дель Рей бірнеше журналды редакциялады: Space SF, Fantasy Fiction, Science Fiction Adventures (Филип Сент-Джон атымен), Rocket Stories (Уэйд Кемпферт атымен) және Fantasy Fiction (Кэмерон Холл атымен). Осы кезеңде ол бірнеше антологияларды редакциялады, ең бастысы – 1972 жылдан 1976 жылға дейін «Жылдың ең жақсы ғылыми-фантастикалық әңгімелері» сериясын редакциялады. Дель Рей төртінші әйелі Джуди Линн дель Реймен бірге Ballantine Books-та (Random House-тың меншігінде, Ballantine-ден кейін) редакциялауда ең табысты болды, онда олар 1977 жылы Del Rey Books фантастика және ғылыми-фантастикалық баспасын құрды. 1992 жылдың ақпанында ол баспадан зейнеткерлікке шықты. 1957 жылы дель Рей мен Деймон Найт Science Fiction Forum атты шағын әуесқойлық журналды бірлесіп шығарды. Журналдағы символизм туралы пікірталас кезінде дель Рей Найттың Джеймс Блиштің «Жалпы уақыт» әңгімесін талдауды жазуға шақыруын қабылдады, ол әңгіменің шұжықпен бутерброд жеген адам туралы екенін көрсетті. Ғылыми фантастика құрметке ие болғаннан және сыныптарда оқытыла бастағаннан кейін, дель Рей осы жанрға қызығушылық танытқан ғалымдар «менің геттодан шығуы керек» деп мәлімдеді. Дель Рей «ғылыми фантастиканы дамыту үшін оны әдеттегі сыншылардан, оны [негізгі ағымнан] қараған және оның құндылығын негізінен оның негізгі құндылықтарына қарай бағалағандардан алыстату керек болды. Осы негізгі ағымның бір бөлігі ретінде ол ешқашан өз таңдауын жасауға еркіндікке ие болмас еді – олардың көбісі дұрыс емес болуы мүмкін, бірақ оның дамуы үшін қажетті» деді. 1969 жылдың қыркүйегінен бастап ол If журналы үшін «Оқу бөлмесі» атты рецензиялық бағанасын жазды, ал 1974 жылы If журналы жабылып қалғаннан кейін Analog Science Fiction and Fact журналы үшін «Айғақтар кітапханасы» атты рецензиялық бағанаға ауысты. Дель Рей «Тарап есігі жәндіктері» атты әдеби банкет клубының мүшесі болды, ол Исаак Азимовтың құпияны шешуші ойдан шығарылған тобының – Қара жесірлердің негізі болды. Дель Рей «Эммануэль Рубин» кейіпінің прототипі болды.
He later became an editor for several pulp magazines and then for book publishers. During 1952 and 1953, del Rey edited several magazines: Space SF, Fantasy Fiction, Science Fiction Adventures (as Philip St. John), Rocket Stories (as Wade Kaempfert), and Fantasy Fiction (as Cameron Hall). During this period he also edited several anthologies, notably editing the "Best Science Fiction Stories of the Year" series from 1972 to 1976. Del Rey was most successful editing with his fourth wife, Judy Lynn del Rey, at Ballantine Books (as a Random House property, post Ballantine) where they established the fantasy and science fiction imprint Del Rey Books in 1977. He retired from the publishing house in February 1992. In 1957, del Rey and Damon Knight co edited a small amateur magazine named Science Fiction Forum. During a debate about symbolism within the magazine, del Rey accepted Knight's challenge to write an analysis of the James Blish story "Common Time" that showed the story was about a man eating a ham sandwich. After science fiction gained respectability and began to be taught in classrooms, del Rey stated that academics interested in the genre should "get out of my ghetto." Del Rey stated that "to develop science fiction had to remove itself from the usual critics who viewed it from the perspective of [the] mainstream, and who judged its worth largely on its mainstream values. As part of that mainstream, it would never have had the freedom to make the choices it did — many of them quite possibly wrong, but necessary for its development." Starting in September 1969, he wrote the "Reading Room" review column for If, and following the demise of If in 1974, switched to writing the review column for Analog Science Fiction and Fact titled "The Reference Library". Del Rey was a member of a literary banqueting club, the Trap Door Spiders, which served as the basis of Isaac Asimov's fictional group of mystery solvers, the Black Widowers. Del Rey was the model for "Emmanuel Rubin".
Стиль
"Бұл саладағы ең алдымен ойын-сауыққа баса назар қоятын, көркем әдебиет ережесін қатаң сақтайтын жазушының өзі Алгис Будрис", - деді ол 1965 жылы. Дель Рейдің әңгімелер жинағындағы шығармаларын оқығанда олардың жазылған уақытын анықтау мүмкін емес екенін айтқан Будрис, оның жазушы ретінде табысқа жетуіне себеп "Дель Рей өзінің жеке даралығын сақтап қалған, ол өзі үшін және оқырмандары үшін жазады" екенін түсіндірді. Будрис былай деді:
Дель Рейдің әдеттегі кейіпкері – өзінің күшіне қарай дұрыс әрекет етуге тырысатын адам. Дель Рейдің әдеттегі оқиғасының мәселесі – жақсы және адал адамның күрделі жағдайды түсінуге тырысуы, бұл оның бірден дұрыс шешім қабылдауына кедергі келтіреді. Ол оқиғаның мәселесі тек соңғы абзацтарда ғана ашылатын шығарма жазса, бұл көбінесе оның "аяқталған ойдың" сипаты болады – көңіл күй шок емес, қайғыға толы; нәтиже осы кейіпкерді түгелдей жоюда емес, оқырманның тіпті адал адам да білімсіздіктің құнын төлейтінін түсінуінде. Көбінесе Дель Рей кейіпкерге өсуге және алға жылжуға мүмкіндік береді, тіпті ең нашар нәтижесі де бір нәрсені сақтап қалады – оны қадір-қасиет деп атауға болады.