АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Мэриленд» линкор кемесінің тарихы

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Дредноут" броненосец кемесі

USS Maryland (BB 46), экипажы арасында "Ескі Мэри" немесе "Жауынгер Мэри" деп те аталатын, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жетінші штатының құрметіне аталған үшінші кемесі болды. 1921 жылы қолданысқа беріліп, флоттың флагманы ретінде Австралия, Жаңа Зеландия және Бразилияға сапар шекті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Пёрл-Харборға жасалған шабуыл кезінде "Соғыс кемелері қатарында" болды және жапон бомбаларынан жеңіл зақымдар алды. 1942 жылы қайта қызметке кірісіп, Тынық мұхитындағы соғысқа қатысты, алдымен Мидуэй шайқасында флоттың қалған бөлігіне көмектесіп, содан кейін Фиджи аралдарындағы жапон шабуылдарына қарсы күзеттік қызмет атқарды. Содан кейін ол шабуылға көшіп, Тарава шайқасында және кейін Кваджалейн шайқасында жағалауға бомбалау операцияларын бастады. Сайпан шайқасында кеменің мұрты торпедадан зақымданып, жөндеу жұмыстары қажет болды. Одан кейін Лейте шығанағындағы шайқасқа қатысып, онда камикадзе ұшағының соққысына ұшырады. Окинава шайқасында тағы бір камикадзе ұшағы оны құлатты, содан кейін Вашингтон штатының Бремертон қаласында жөндеу және жаңарту жұмыстарын аяқтады. Тынық мұхитына қайта бет алғанда соғыс аяқталғаны туралы хабарды алды, сондықтан ол кері бұрылып Калифорния штатының Лонг-Бич портына оралды. "Солғай кілем" операциясында қызметтен кейін 1947 жылы қызметтен босатылып, 1959 жылы металл тескілеріне сатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін жеті "Батырлық жұлдызына" ие болды.

Дизайн

1916 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін 1917 жылдан бастап салынатын келесі жауынгер кеме класының жобалау жұмысы аяқталды. Бұл кемелер алдыңғы кластардың дерлік тікелей көшірмелері болды, тек басты артиллериясы 12 дюймдік зеңбіректерден 8 дюймдік зеңбіректерге дейін өскен. "Колорадо" класы стандартты типтегі соңғы жауынгер кеме класы болып танылды. "Мэриленд" кемесінің жалпы ұзындығы 190,20 метр, ені 29,57 метр, сусыруы 9,14 метрді құрады. Кеме төрт General Electric турбоэлектрлік жетегімен, сегіз Babcock & Wilcox маймен қыздырылатын қазандықтарымен жабдықталған. Кеменің қозғалтқыш жүйесінің қуаты ең жоғары жылдамдыққа 33,8 км/сағ жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді, бірақ сынақ кезінде ол 35,4 км/сағ жылдамдыққа және тағы да 36,8 км/сағ жылдамдыққа жетті. Оның қалыпты круиздік қашықтығы 33,8 км/сағ жылдамдықпен 8000 теңіздік мильді құрады, бірақ соғыс уақытында оның қашықтығын сол жылдамдықпен 12000 теңіздік мильге дейін арттыру үшін қосымша жанармай кеңістігі пайдаланылуы мүмкін еді. Кеме экипажы 64 офицер мен 1241 сарбазды құрады. Ол басты артиллериясымен қаруланды, оның құрамына төрт екі зеңбіректік мұнарада орналасқан сегіз 16 дюймдік /45 калибрлі Mark 1 зеңбірегі кірді, екі мұнара алдыңғы бөлігінде, екі мұнара артқы бөлігінде орналасқан. Екінші артиллериясы 16 /51 калибрлі зеңбіректерден тұрады, олар кеменің орта бөлігіндегі казематтарға жеке орнатылған. Ол сондай-ақ жеке жоғары бұрышты орнатуларда орналасқан сегіз /50 калибрлі зеңбірегі бар зениттік артиллериямен жабдықталған. Сол кездегі үлкен кемелерге тән болғандай, оның корпусында әрбір жағындағы су сызығының астында торпедалық түтік орнатылған. "Мэрилендтің" негізгі бронелігі 305 мм қалыңдыққа ие болды, ал негізгі бронелігі 38 мм-ге дейін жетеді. Басты артиллерия мұнаралары барбеттерінде 432 мм қалыңдығы бар беттері болды. Оның басқару мұнарасының қабырғалары 287 мм қалыңдыққа ие болды.

Соғыс аралығы

Мэриленд – «Колорадо» класындағы төрт дредноуттық линкордың бірі. Оның корпусы 1917 жылғы 24 сәуірде Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласындағы «Newport News Shipbuilding Company» компаниясымен салына басталды. 1920 жылғы 20 наурызда суға түсіріліп, 1921 жылғы 21 шілдеде қолданысқа берілді. Бұл Мэриленд штатының атымен аталатын үшінші кеме болды. Алғашқы «Мэриленд» 1799 жылы қолданысқа берілген шлюп, ал екінші «Мэриленд» 1905 жылы қолданысқа берілген бронекруизер болды. Қолданысқа берілгеннен кейін «Мэриленд» Шығыс жағалауда сынақ сапарына шықты. Ұзақ өтпей, «Мэриленд» адмирал Хилари П. Джонстың флагманы атанды. «Мэриленд» ерекше жағдайлар үшін үлкен сұранысқа ие болды. Ол 1922 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясының бітірушілерін марапаттау үшін Мэриленд штатының Аннаполис қаласына, ал Массачусетс штатының Бостон қаласында Банкер-Хилл шайқасының және 4 шілде мерекесінің жылдығына қатысты. 18 тамыздан 25 қыркүйекке дейін ол шетелдік портына алғашқы сапарын жасады, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Чарльз Эванс Хьюзді Бразилияның жүз жылдық көрмесіне Рио-де-Жанейроға жеткізді. Келесі жылы, Панама каналы аймағындағы флоттық жаттығулардан кейін, «Мэриленд» каналдан маусымның соңында өтіп, батыс жағалауда орналасқан ұрыс флотына қосылды. Ол 1923 жылға дейін флагман болып қалды, содан кейін флаг «Пенсильванияға» ауыстырылды. 1925 жылы ол тағы да шетелге, осы жолы Австралия мен Жаңа Зеландияға сапар шекті. Бірнеше жыл өткен соң, 1928 жылы ол президенттікке сайланған Герберт Гуверді Латын Америкасы аймалына сапарының Тынық мұхиты бөлігімен тасымалдады. 1928–1929 жылдары күрделі жөндеуден өтіп, 8 3 дюймдік зениттік пушка 8 5 дюймдік/25 калибрлік пушкамен ауыстырылды. Осы жылдар мен 1930-шы жылдар бойында ол қажырлы оқу операциялары арқылы флоттың дайындығының маңызды тірегі болды. 1930-шы жылдарда көптеген патрульдік миссияларды орындады. 1940 жылы «Мэриленд» және ұрыс күшінің басқа линкорлары өздерінің базаларын Перл-Харборға көшірді. Ол 1941 жылғы 7 желтоқсандағы жапон шабуылы кезінде Форд аралы бойындағы соғыс кемелерінің қатарында болды.

Maryland was one of four dreadnought battleships of the Colorado class to be constructed. Her keel was laid down on 24 April 1917, by Newport News Shipbuilding Company of Newport News, Virginia. She was launched on 20 March 1920, and she was commissioned on 21 July 1921. She was the third ship named for the state of Maryland. The first Maryland was a sloop commissioned in 1799 and the second Maryland was an armored cruiser commissioned in 1905. Following her commissioning, Maryland undertook an East Coast shakedown cruise. Shortly thereafter, Maryland was made flagship of Admiral Hilary P. Jones. Maryland found herself in great demand for special occasions. She appeared at Annapolis, Maryland, for the 1922 United States Naval Academy graduation and at Boston, Massachusetts, for the anniversary of the battle of Bunker Hill and the Fourth of July. From 18 August to 25 September, she paid her first visit to a foreign port transporting Secretary of State Charles Evans Hughes to Rio de Janeiro for Brazil's Centennial Exposition. The next year, after fleet exercises off the Panama Canal Zone, Maryland transited the canal in the latter part of June to join the battle fleet stationed on the west coast. She continued to be a flagship until 1923 when the flag was shifted to Pennsylvania. She made another voyage to a foreign port in 1925, this time to Australia and New Zealand. Several years later, in 1928, she transported President elect Herbert Hoover on the Pacific leg of his tour of Latin America. She was overhauled in 1928–1929, and the eight 3 inch anti aircraft guns were replaced by eight 5 inch/25 cal guns. Throughout these years and the 1930s, she served as a mainstay of fleet readiness through tireless training operations. She conducted numerous patrols in the 1930s. In 1940, Maryland and the other battleships of the battle force changed their bases of operations to Pearl Harbor. She was present at Battleship Row along Ford Island during the Japanese attack on 7 December 1941.

Перл-Харборға шабуыл

7 желтоқсанның таңында Мэриленд Форд аралында тоқтады, Оклахома оның сол жағында, арқандар мен өтпелі көпір арқылы жалғанған. Оның алдында Калифорния, ал арт жағында Теннесси мен Батыс Вирджиния орналасқан. Одан да артта Невада мен Аризона тұрды. Жеті соғыс кемесі, қазір "Соғыс кемелері қатары" деп белгілі, жақында жаттығудан оралған еді. Мэриленд экипажының көп бөлігі сағат 09:00-де жағалауға демалуға немесе таңғы ас ішуге дайындалып жатқанда жапон шабуылы басталды. Бірінші жапондық ұшақтар пайда болғанда және жарылыстар кемелердің сыртқы бөліктерін дірілдеткенде, Мэрилендтің мүйізшісі (бугла) бас штабқа дабыл берді. Теңізші Лесли Шорт, өз автоматтарының жанында Рождестволық ашықхаттар жазып отырғанда, кемесінің бірінші қаруын қолданысқа енгізіп, Оклахомаға қарсы ұшырылған екі торпедалық бомбалаушының біреуін атып түсірді. Оклахомадан ішкі жағында болғандықтан, Мэриленд бастапқы торпедалық шабуылдан қорғалды және барлық зениттік батареяларын іске қосуға үлкерді. Қатал шабуыл нәтижесінде Оклахома батып, тез аударылып кетті, көптеген аман қалғандары Мэрилендке көтеріліп, оған зениттік қорғанысқа көмектесті. Мэрилендке екі бронебойғыш бомба тиді, олар кеме қабырғасының төменгі бөлігінде жарылды. Біріншісі бастионның алдыңғы жағындағы шатырды тесіп, шамамен 4 метрге 6 метрдей тесік жасады. Екіншісі 10-шы бөлімдегі 7 метрлік тереңдіктегі су деңгейінде қабырғаға кіргеннен кейін жарылды. Соңғысы су басуға және кеменің алдыңғы бөлігінің суға батуын 2 метрге арттырды. Мэриленд атуын жалғастырды және шабуылдан кейін өрт сөндірушілерді отандастарына көмектесуге, әсіресе аударылған Оклахомадан аман қалғандарды құтқаруға жіберді. Жапондар қайтадан шабуыл жасауы мүмкін болғандықтан, сарбаздар зениттік қорғанысты күшейтуді жалғастырды. Барлығы шабуылда екі офицер мен екі теңізші қаза тапты. Жапондар Мэриленд батқан деп қате түрде хабарлады, бірақ 30 желтоқсанда зақымдалған кеме Теннессидің артында Пьюджет-Саунд кемежайына жөндеуге кірді. Бастапқы он екі 5 дюймдік 51 калибрлі зеңбірек алынып тасталды және 5 дюймдік 25 калибрлі зеңбіректер 5 дюймдік 38 калибрлі екі мақсатты зеңбіректермен ауыстырылды. Келесі екі айда кеме жөнделіп, жаңа жауынгерлік жабдықтармен жабдықталды. Жөндеу жұмыстары 1942 жылдың 26 ақпанында аяқталды. Содан кейін ол Батыс жағалау портына және Рождество аралына сынақ сапарларын жасады. 1942 жылдың маусымында Пёрл-Харборда зақымдалған екінші соғыс кемесі ретінде қайтадан қызметке кірді.

On the morning of 7 December, Maryland was moored along Ford Island, with Oklahoma to port, connected by lines and a gangway. To her fore was California, while Tennessee and West Virginia were astern. Further aft were Nevada and Arizona. The seven battleships, in what is now known as "Battleship Row," had recently returned from maneuvers. Many of Marylands crew were preparing for shore leave at 09:00 or eating breakfast when the Japanese attack began. As the first Japanese aircraft appeared and explosions rocked the outboard battleships, Marylands bugler blew general quarters. Seaman Leslie Short—addressing Christmas cards near his machine gun—brought the first of his ship's guns into play, shooting down one of two torpedo bombers that had just released against Oklahoma. Inboard of Oklahoma, and thus protected from the initial torpedo attack, Maryland managed to bring all her antiaircraft (AA) batteries into action. The devastating initial attack sank Oklahoma, and she capsized quickly, with many of her surviving men climbing aboard Maryland to assist her with anti aircraft defenses. Maryland was struck by two armor piercing bombs which detonated low on her hull. The first struck the forecastle awning and made a hole about 12 feet (4 m) by 20 feet (6 m). The second exploded after entering the hull at the 22 feet (7 m) water level at Frame 10. The latter hit caused flooding and increased the draft forward by 5 feet (2 m). Maryland continued to fire and, after the attack, sent firefighting parties to assist her compatriots, especially attempting to rescue survivors from the capsized Oklahoma. The men continued to muster the AA defenses in case the Japanese returned to attack. In all, two officers and two men were killed in the attack. The Japanese erroneously announced that Maryland had been sunk, but on 30 December, the damaged ship entered Puget Sound Navy Yard for repairs just behind Tennessee. Two of the original twelve 5 inch/51 cal guns were removed and the 5 inch/25 cal guns were replaced by an equal number of 5 inch/38 cal dual purpose guns. Over the course of the next two months, she was repaired and overhauled, receiving new fighting equipment. Repairs were complete on 26 February 1942. She then underwent a series of shakedown cruises to West Coast ports and Christmas Island. She was sent back into action in June 1942,
the second battleship damaged at Pearl Harbor to return to duty.

Қосымша қарауылдар

Мидуэй шайқасының маңызды кезінде Мэриленд көмекші рөл атқарды. Басқа ескі соғыс кемелері сияқты, ол ұшақ тасымалдаушылармен бірге жүруге жеткілікті жылдамдыққа ие болмады, сондықтан Батыс жағалауды қорғайтын қосалқы флотпен жұмыс істеді. Мэриленд күзетте тұрып, өзіне қажеттілік туралы бұйрық күтті, шайқас аяқталғанға дейін. Мидуэй маңындағы әрекеттер аяқталғаннан кейін Мэриленд Сан-Францискоға жіберілді. Содан кейін Мэриленд 1 тамызға дейін 2-ші, 3-ші және 4-ші соғыс кемелері дивизияларымен үнемі жаттығулар жасады, содан кейін жөндеу үшін Перл-Харборға оралды. Бұл жапон шабуылынан бергі портқа алғашқы кіруі болды. Ол қарашаның басында Перл-Харбордан Колорадомен бірге алға қарай бағыт алды. 12 қарашада «King Neptune» Мэрилендке келіп, шекарадан өту рәсімі үшін «полливугтарды» бастады. Мэриленд Фиджи аралдарына қарай жүзіп, жапон шабуылына қарсы күзеттік табельде тұрды. Екі соғыс кемесі Австралияға жапон күштерінің жол ашуына жол бермеу үшін жапондықтардың алға жылжуына қарсы күзетшілер ретінде қызмет етті. Бұл міндетті орындау кезінде екі соғыс кемесі жапон күштерін іздеуге жиі ұшырады. 1943 жылдың басында Соломон аралдарындағы кампанияның сәтті аяқталуымен одақтас күштер шабуылға көшті. 1943 жылдың ақпан айында Мэриленд пен Колорадо Жаңа Гебрид аралдарына көшіп, Ефатеден операция жүргізді. Бұл жердегі қатал ыстық экипажға қиындық тудырды. Содан кейін ол жапон шабуылына қарсы күзету үшін Эспириту-Сантоға көшті, бірақ ыстық пен ауыр жаңбыр осы міндетті қиын етті. Мэриленд пен Колорадо тамыз айында Аор аралы портынан шықты. Перл-Харбор кемежайындағы бес апталық жөндеу кезінде болашақ операцияларда күтілетін жапондық әуе шабуылдарына қарсы қорғану үшін жоғарғы палубаларға және бастионға бірнеше зениттік қарулар орнатылды.