Кіріспе

1971 жылғы бокс жекпе-жегі, АҚШ спортшылары Джо Фрейзер мен Мұхаммед Али арасындағы "Ғасыр жекпе-жегі". Бұл жекпе-жек тарихындағы ең маңызды бокс матчы және бәлкім, ең көп күтілген және кеңінен жарияланған спорттық оқиға деп есептеледі. Халықаралық көрермендер бұл шараны бақылады. Әлемдік ауыр салмақ чемпионы атанған екі боксшының алғаш рет осы титул үшін күрескені осы болды. Бұл жекпе-жек бокс пен спортқа қызығушы еместерді қоса, көптеген американдықтардың қызығуын оятты. Әли Вьетнам соғысына қатысудан бас тартқаны үшін бокс федерациясынан шұғыл айырылғандықтан, үкімет тарапынан салынған тыйым кезінде наразылық білдірген халықтың символына айналды. Керісінше, Фрейзер АҚШ-тың соғысқа қатысуын қолдады және басқаша ойлайтын жандар тарапынан қолдау тапты. Одан бөлек, екеуінің де бір-біріне жек көрушілік сезімі өте күшті болды. Фрейзер бірауызды шешіммен он бес раундтан кейін жеңіске жетті. Әли кәсіби мансабындағы алғашқы жеңілісін қабылдады. Бұл үш жекпе-жектің біріншісі болды, одан кейін 1974 жылғы Super Fight II және 1975 жылғы Thrilla in Manila реванштары өтті. Екі жекпе-жекте де Әли жеңіп шықты.

Ұрысу

Ойын кешінде Мэдисон Сквер Гарденде цирк сияқты атмосфера болды, ондаған полицейлер әртүрлі киінген жанкүйерлерді, балаларды және Норман Мейлерден Вуди Алленге дейінгі көптеген атақты адамдарды бақылап отырды. Ринг жанындағы орын алуға мүмкіндік болмағандықтан, Фрэнк Синатра "Life" журналы үшін суреттер түсірді. Оқиға кезінде Оңтүстік Африкада түрмеде отырған Нельсон Мандела, осы жекпе-жектің барлығына қаншалықты қызығушылық тудырғаны туралы айтты. Суретші Лерой Неман Али мен Фрейзердің шайқасқан сәттерін суретке түсірді. Барт Ланкастер жабық тізбектегі хабар таратуда түсті комментатор болды. Ланкастер бұрын спорт комментаторы болмаса да, оны жекпе-жектің промоутері Джерри Перенчио, сонымен қатар дос болғандықтан, шақырды. Перенчио спорт иесі Джек Кент Кукты 4 миллион долларлық банк кепілдігімен жекпе-жектің қаржылық демеушісі ретінде шақырды, бұл жекпе-жектің 5 миллион долларлық гонорарының көп бөлігін құрады. Басқа комментаторлардың қатарында танымал бокс комментаторы Дон Данфи және бұрынғы жартылай ауыр салмақтағы чемпион, ауыр салмақтағы бәсекелес Арчи Мур болды. Жекпе-жек сатылып, 50 елге 12 тілде ринг жанындағы тілшілер арқылы таратылды, көрермендер саны шамамен 300 миллионға жетеді, бұл сол кездегі телешоу үшін рекордтық көрсеткіш болды. Үшінші раундта бірнеше қалада техникалық ақаулар туындағандықтан, тәртіпсіздіктер болды. Жекпе-жектің тікелей эфирде көрсетілуіне тыйым салынғанмен, 8 наурыз күні Mutual Radio Network радиожелісі Ван Патрик пен Чарльз Кингтің, сондай-ақ көптеген басқа спорт комментаторларының қатысуымен тікелей эфирде хабарлады, олар UPI және AP ақпараттық агенттіктері арқылы келіп түскен раундтар бойынша қорытынды жасады. Жекпе-жектің төрешісі Артур Мерканте болды. Жекпе-жек аяқталғаннан кейін, жүздерше жекпе-жекке төрешілік жасаған тәжірибелі Мерканте: "Олар екеуі де мен көрген ең керемет соққыларды жасады" деді. Жекпе-жек көптеген жанкүйерлердің күтімін асып, толық 15 раундқа созылды. Али алғашқы бес раундта үстемдік құрып, Фрейзерді рапира сияқты жылдам соққылармен шашыратып, чемпионның бетінде із қалдырды. Али алтыншы раундтан кейін шаршағандай көрінді, және ол кейіннен бірнеше соққылар жасағанмен, жекпе-жектің алғашқы үштен бірінде көрсеткен қарқынын ұстай алмады. Сегізінші раундтың 1 минуты 59 секундінен кейін, Алидің оң жақ жақшасына дәл сол жақ ілгегін тигізгеннен кейін, Фрейзер Алидің қолынан ұстап, оны рингтің ортасына қарай итерді, бірақ Али дереу Фрейзерді қайта ұстап алды, олар Меркантемен бөлінді. Он бірінші раундтың 2:10-да Фрейзер Алиді сол жақ ілгегімен шатастырды, Алидің тізелері бүктеліп, тек арқанға тигені ғана оны кенепке құлаудан сақтады. Раундтың қалған уақытында Али рингтің бойымен теңселіп, арқанға тіреліп, Фрейзерді ұстап, Фрейзер оны 2:55-ке дейін Мерканте бөлгенше ұрып-соғып жатты. 15-ші раундқа қарай үш судьяның барлығы Фрейзердің жетекші екенін көрсетті (7–6–1, 10–4 және 8–6), және Фрейзер сенімді түрде жеңіске жетті. Раундтың басында Фрейзер Алиді қаламға түсірген сол жақ ілгегін тигізді. Алидің жақ сүйегі айқын түрде ісіп, төрт санауға дейін тұрып, Фрейзердің бірнеше күшті соққыларына қарамастан, раунд соңына дейін тұра алды. Бірнеше минуттан кейін судьялар шешім шығарды: Фрейзер бірауызды шешіммен жеңіске жетіп, титулды сақтап қалды, Алиге оның алғашқы кәсіби жеңілісін сыйлады.

Салдары

Али жеңілгенін ашық мойындаудан бас тартты және нәтижені жұртшылықтың санасында "ақ адамның шешімі" ретінде қалыптастыруға тырысты. Фрейзер 22 айдан кейін титулын жоғалтты, ол Джордж Форманмен өткен жекпе-жектің алғашқы екі раундында алты рет нокаутқа түсті. Бұл қысқа, бірақ қатты соққы болған 1973 жылғы 22 қаңтарда Ямайканың Кингстонында өтті. 1973 жылы Кен Нортонмен екі жекпе-жек өткізген Али, 1974 жылғы қаңтарда Фрейзермен өткен реванш жекпе-жегінде жеңіске жеткенше, мансабы төмендеп бара жатқандай көрінді. Сол қазан айында Али Киншасада, Заирде, басымдық танытқан Форманды жеңіп, ауыр салмақтағы титулды қайтарып алып, әлемді таң қалдырды.

COINTELPRO

Бұл төбелес ФБР-ді тергейтін азаматтар комиссиясы сияқты белсенділер тобына Пенсильваниядағы ФБР кеңсесіне сәтті ұрлық жасауға мүмкіндік берді. Бұл ұрлық COINTELPRO операцияларын ашты, оның ішінде азаматтық құқықтар және соғысқа қарсы қозғалыстарға қатысқан белсенділерді заңсыз бақылау. Қүзетшілер төбелес туралы радио хабарларын тыңдап, қызметтік міндеттерін орындаудан ыңғайсыздануы себеп болды. COINTELPRO-ның нысандарының бірі Мұхаммед Әли болды, ал ФБР-дің мақсаты оның бастауыш мектеп кезеңінен бастап жеке деректеріне қол жеткізуді қамтыды.