Кіріспе

Сан-Педро-Сула (sam ˈpeðɾo ˈsula) – Гондурас мемлекетінің Кортес департаментінің астанасы. Қала елдің солтүстік-батыс бөлігінде, Сула аймағында, Кариб теңізіндегі Пуэрто-Кортес портынан оңтүстікке қарай шамамен 50 километр қашықтықта орналасқан. 2023 жылғы есеп бойынша орталық қалалық аймақта 701 200 адам, ал қаланың агломерациясында 1 445 598 адам тұрады. Бұл елдің маңызды өнеркәсіп орталығы және астанасы Тегусигальпадан кейінгі екінші ірі қала. Сонымен қатар, Сан-Педро-Сула Орталық Америкадағы астана емес ең ірі қала болып табылады.

Тарих

Испандықтар келгенге дейін Сула аңғарында шамамен 50 000 жергілікті тұрғын өмір сүрген. Қазіргі қала орналасқан аумақ майя және ацтек цивилизациялары үшін жергілікті сауда орталығы болған. Испан жаулап алуы жергілікті халықтың ешқашан қалпына келмейтін демографиялық құлдырауына әкелді. 1536 жылдың 27 маусымында Дон Педро де Альварадо Холома индейлер мекенінің жанында Вилла де Сеньор Сан-Педро де Пуэрто-Кабалос (қазіргі Сан-Педро-Сула) деген атпен испан қаласын құрды. Жаңа қалада 35 испан азаматы болды, және Альварадо 200 құлын жаңа қаланы салуға және айналасындағы жерлерді өңдеуге жұмылдырды. Ол жаңа қаланы қорғау, испан билігін кеңейту және жабдықтау үшін алыс аймақтарға экспедициялар ұйымдастырды. Альварадо Андрес де Серезеданың билігінде құрылған барлық енкоменда құқықтарын жойды және ауылдарды Сан-Педро азаматтарына қайта бөліп берді. Жаңа қоныс колониялық дәуірде қиын жағдайды бастан өткерді. 1601 жылы испан үкіметі Санто-Томас қаласын Орталық Америка колонияларының ресми порты деп жариялады, бұл экспортты Пуэрто-Кортестен бұрып, 17 ғасыр бойына созылған экономикалық құлдырауға алып келді. Сонымен қатар, Сан-Педро-Сула қаласы қарақшылардың және француз, голланд және ағылшын жалдамалы әскерлерінің шабуылдарына ұшырады. 18 ғасырдың ортасында испан үкіметі ағылшын шабуылдарын тоқтату үшін жағалауда бірнеше бекініс салуға шешім қабылдады. Осы бекіністердің бірі – Сан-Фернандо бекінісі, Сан-Педро-Суладан 50 шақырымдай қашықтықтағы Омоа қаласында салынды. Сауданың артуы халық санының 1714 жылы 70 адамнан 1789 жылы 357 адамға дейін өсуіне ықпал жасады. Тәуелсіздік алғаннан кейін Сан-Педро-Сула кедей ауыл болып қала берді, ол Омоа мен елдің ішкі аймақтары арасындағы саудаға тәуелді болды. 1875 жылы Бей аралдарындағы американдық консул Франк Фрай халық санының 1200 адамды құрайтынын хабарлады. 1870 және 1880 жылдары қала банан саудасының өсуінен пайда көрді және АҚШ-та орналасқан жүк тасушы және теміржол кәсіпкері Сэмюэл Земюррейдің Cuyamel Fruit Company компаниясымен және 1869 мен 1874 жылдар аралығында салынған, қаланы Пуэрто-Кортес портымен байланыстырған Interoceanic темір жолының құрылысымен тығыз байланыс орнатты. Земюррей жергілікті элиталармен тығыз жұмыс істеді, олар еншілес кәсіпорындарға инвестиция салып, Cuyamel компаниясының орнығуына және аз салық төлеуіне саяси жағдай жасады.

Экономика

2013 жылы, «Мич» дауылының салдарынан кейін он бес жыл өткен соң, Гондурас Латын Америкасының ең кедей елдерінің біріне айналды; Сан-Педро-Сула маңындағы банан өндірісі толыққанды жандана қоймады, ал «өндіріс дерлік тоқтады». Бұл мәселелерді ұйымдасқан топтар одан әрі ушықтырады, олардың қағидалары тұрғындарға Қамалекон сияқты топтар бақылап отырған аудандардан қаланың басқа жерлеріне жұмысқа қауіпсіз түрде шығуға мүмкіндік бермейді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Сан-Педро-Сула елдің жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) үштен екі бөлігін құрады.

Әкімшілік бөлімшелер

Сан-Педро-Сула, испан отарлау дәуірінде салынған көптеген қалалар сияқты, төрт бөлікке – квадранттарға бөлінген. Қаладағы даңғылдар солтүстіктен оңтүстікке, ал көшелер шығыстан батысқа қарай созылған. Бірінші көше және Бірінші даңғыл "қала орталығын" көрсетеді және оны төрт негізгі квадрантқа – солтүстік-батысқа (NW), солтүстік-шығысқа (NE), оңтүстік-батысқа (SW) және оңтүстік-шығысқа (SE) бөліп тұрады.

Оңтүстік-батысы

Барио Эль Бенке, бизнес ауданы, орталықтан батысқа және оңтүстікке қарай орналасқан, ал оңтүстік-батыстағы басқа аудандар: Барио Паз Барахона, Барио Ла Гвардия, Колония Алтамира, Колония Месетас, Барио Рио-де-Пьедрас, Барио Суяпа (12 Авенида С-тан Авенида Циркунваласионға дейін, 7 Калле С-тан 10 Калле С-қа дейін), Колония Эрнандес, Барио Прадо Альто және Колония Эль Шамелекон. Соңғысы батыста 23 Авенида С-тен 27 Авенида С-ке дейінгі аумақты, оңтүстіктегі 1 Калле (онда Bulevar Los Próceres деп аталады) -тен 5 Калле S0-ге дейін қамтиды. Колония Эль Шамелеконның оңтүстігінде Дубон колониясы, Фигероа колониясы, Трехо колониясы (10 Калле С-тан 12 Калле С-қа дейін, шамамен Авенида Циркунваласионнан 25 Авенида С-қа дейін, Никарагуа консулдығын қоса алғанда), Алтамира колониясы және Алтиплано колониясы орналасқан. Колония Лас Месетас 12 Калле S-тен 14 Калле S-ке дейін, 21 Авенида A (S) -тен 24 Авенида S-тен өткенге дейін созылады.

Солтүстік-батысы

Барио Гуамилито орталықтан батысқа және солтүстікке қарай орналасқан. Солтүстік-батысқа қарай жатқан аудандарға Colonia Moderna (1 Calle-ден 5 Calle NO-ға дейін, Avendia Circunvalación-нан 24 Avenida-дан тысқары жатқан өзенге дейін), Colonia La Mora (5 Calle NO-дан 7 Calle NO-ға дейін, Avendia Circunvalación-нан 24 Avenida-дан тысқары жатқан өзенге дейін), Colonia Zeron, Universidad de San Pedro Sula маңындағы Colonia Columbia, Barrio La Cervecería және Barrio Guadalupe кіреді. 24 Avenida бойымен өтетін өзеннің арғы жағында Colonia Juan Lindo және Colonia Jardines Del Valle орналасқан. Бұл Сан-Педро-Сула қаласының ішіндегі Colonia El Chamelecón емес, оның орнына Сан-Педро-Суланың оңтүстігінде, Чамелекон өзенінің жанында орналасқан Чамелекон.

Спорт

Вилла Олимпия – көпсалалы спорт кешені, онда футбол, бокс, жүзу, бейсбол, велоспорт және көп мақсатты спорт залдары сияқты Олимпиада стиліндегі көптеген спорт түрлеріне арналған жабдықтар бар. Сан-Педро-Сула – екі футбол стадионына ие елдегі жалғыз қала. Олимпико Метрополитано стадионы Вилла Олимпияда орналасқан және 42 000 көрерменге арналған елдегі ең ірі стадион болып табылады. Эстадио Франсиско Морасан қала орталығында орналасқан және 23 000 адамды қабылдай алады. Бұл стадиондар Сан-Педро-Суланың ең танымал кәсіби футбол командалары – Marathón және Real CD España командаларының үй стадионы болып табылады. 2009 жылдан бері Сан-Педро-Сула Гондурас ұлттық футбол құрамасының ойындарын қабылдап келеді.

Собор

Мұнда 1949 жылы салынған Рим-католик соборы, сондай-ақ 1963 жылы салынған грек-православ соборы, Iglesia Ortodoxa de Antioquía San Juan Bautista бар.

Каррусте

Бұл археологиялық орын Джукутума көліне баратын көше бойында екі шақырым қашықтықта орналасқан. 2006 жылғы экспедициялар Колумбтан бұрынғы көптеген заттарды және белгісіз цивилизацияның қираған қалдықтарын тапты. Қираған орындар 2009 жылдан бері тасталып кеткен, Родольфо Сансери әкімшілігінің 2006–2009 жылдар аралығында саябақты 4 миллион Лемпира көмегімен құтқаруға тырысқаны хабарланды, бірақ жоба ешқашан іске аспады.