Кіріспе
Мирабо Буонапарт Ламар (16 тамыз, 1798 – 19 желтоқсан, 1859) – американдық заңгер, саясаткер, ақын және Техас Республикасы дәуіріндегі маңызды саяси тұлға. Ол Сэм Хьюстоннан кейін Техас Республикасының екінші президенті болып сайланды. Ол Техастан ығыстыру мақсатымен чероки және команч тайпаларына қарсы соғыс жүргізгенімен, сондай-ақ мемлекеттік білім беруді қолдау үшін арнайы қор құрғанымен танымал.
Mirabeau Buonaparte Lamar (August 16, 1798 – December 19, 1859) was an American attorney, politician, poet, and leading political figure during the Texas Republic era. He was elected as the second president of the Republic of Texas after Sam Houston. He was known for waging war against bands of Cherokee and Comanche peoples to push them out of Texas, and for establishing a fund to support public education.
Ерте өмір
Ламар 1798 жылы Джорджия штатындағы Луисвилл қаласында туды. Ол тоғыз бауырластың екіншісі болып, әкесінің Милледжвилл қаласының жанындағы «Фэрфилд» мақта плантациясында өсті. Оның отбасы 1660 жылы Мэрилендке қоныс аударған француз гугеноты Тома Ламардан тараған. Оның ата-анасы Джон мен Ребекка (Ламар) Ламар, олар Томастың ұлдары Джон мен Томас арқылы бірінші туыстар еді. Ұлкен ағасы Люций Рим мемлекет қайраткері Люций Квинтий Цинциннаттың құрметіне аталған, ал кішісі Мирабо Боннапарт Ламар француз батырлары Наполеон Бонапарт пен Оноре Габриэль Рикети, Мирабо графының есімімен аталыпты. Отбасы Грузия мен Оңтүстіктегі басқа да отбасылармен байланыста болды. Конфедерация саясаткері Джон Базил Ламар Ламардың бірінші туысы болды. Бала кезінде Ламар кітап оқуды ұнатқан және өзін кітап арқылы тәрбиелеген. Принстон университетіне (сол кезде Нью-Джерси колледжі деп аталған) қабылданғанымен, ол оқуға бармады. Ол саудагер болып жұмыс істеді, содан кейін газет шығарды, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. 1823 жылы Ламардың отбасылық байланыстары оған жаңадан сайланған Джорджия губернаторы Джордж М. Троуптың жеке хатшысы лауазымын алуға көмектесті. Бұл қызметте Ламар баспасөз хабарламаларын жариялап, штат бойынша губернатордың атынан сөздер сөйледі. Бір сапарында ол Табита Бурвелл Джорданмен танысып, 1826 жылы үйленді. Олардың бір қызы болды. 1828 жылы Труп қайта сайлануға ұтылғаннан кейін Ламар отбасымен бірге Колумбусқа (Джорджия) көшіп, «Columbus Enquirer» газетін құрды. Бұл кәсіп оның бұрынғы әрекеттерінен әлдеқайда табысты болды. 1830 жылы оның әйелі Табита туберкулезден қайтыс болды. Ламар терең қайғыға батып, қайта күш табу үшін уақыт алды. Ол Джорджия Сенатына қайта сайлануға үміткерлігін қайтарып алды, онда ол бір мерзім қызмет еткен. Саяхаттағаннан кейін Ламар заң оқуға кірісті. 1833 жылы ол адвокат болып жұмыс істеді және АҚШ Конгресіне орын алу үшін сәтсіз сайлау кампаниясын өткізді. Сол түні Ламар жеке сарбаздықтан полковникке дейін шен беруге ие болды және ертесі күні шайқаста атты әскерге қолбасшылық етті. Хьюстон шайқас туралы баяндамасында былай деп жазды: «Біздің 61 сарбазымыз, Мирабо Б. Ламардың басшылығымен (оның батылдығы мен ерлігі кеше жолдастарының құрметіне ие болды және оны осы лауазымға шақырды), оң жағымызға орналастырылып, біздің қатарымызды толықтырды». Техас Мексикадан тәуелсіздік алғаннан кейін Ламар Техастың уақытша үкіметінде соғыс министрі болып тағайындалды. 1836 жылы ол Техас вице-президенті болып сайланды.
Техастың президенті
Ламар, Хьюстонның орнын басатын президенттікке Демократиялық партияның кандидаттығына бірауыздан сайланған, сайланды. Ол 1838 жылдың 1 желтоқсанында қызметке кірді. Ол үнді тайпаларына шабуыл жасауға бұйрық берді. 1839 жылы техас әскерлері чероки тайпаларын штаттан қуды. Хьюстонның досы, басшы Боулз шайқаста қаза тапты, және Хьюстон Ламарға ашуланды. Үкімет команч тайпаларына қарсы да осындай науқан жүргізді. Көптеген өмірін жоғалтса да, команчтар аймақты тастауға қарсылық көрсетті. Ол Нечес шайқасында үндістерге шабуыл жасады, онда 500 техас әскері бірнеше тайпадан құралған 800 американдық үндіге шабуыл жасады. Олардың арасында 400-ден 500-ге дейін әйелдер, балалар және қарттар болды. Техас және рейнджерлер тайпаларға шабуыл жасағанда толық қаруланған болды, ал үндістерде шамамен 16-24 мылтық және тапанша болды. Шабуылға дейін Дували, Гатунвали, Биг Маш және басқа басшылар егіндерін жинау үшін уақыт сұрады, содан кейін олар бейбіт түрде кететіндерін айтты, бірақ Ламар күтпеді. Ламар соғыс министрі Альберт Сидни Джонстон мен генерал Томас Дж. Раскқа Техастан қууға бұйрық берді. Ламар Республиканың астанасын орналастыру үшін комиссия тағайындады. Екі айлық талқыдан кейін олар штаттың ортасына жақын Колорадо өзенінің жағасында орналасқан шағын Уотерлоо қаласын ұсынды. Қала пионер Стивен Ф. Остиннің құрметіне Астин деп аталды. 1839 жылдың қазанына дейін барлық құжаттар мен қызметкерлер Хьюстоннан Астинге көшірілді. Ол олардан қарыз алуға қол жеткізе алмады. Қазынаны толтыру үшін ол Техас Республикасының көптеген қағаз ақшаларын шығаруға рұқсат берді, олар "қызыл арқалар" деп белгілі болды. Бұл қағаз ақшаның құны дерлік болмады. Ламардың өкімет ету кезеңінде шығындар екі есеге өсті, және құнды емес валютамен бірге үкімет үшін қаржылық қиындықтар тудырды. 1841 жылы Ламар қызметтен кеткен кезде Техастың қарызы 7 миллион долларға жетті, ал 1838 жылы ол қызметке келген кезде 1,4 миллион доллар болған. Қарыздың көп бөлігі оның саясатын іске асырудан туындады.
Кейінгі жылдар
Хьюстон Ламардан кейін тағы да президент болып сайланды. Ламар әскерге қайта оралды және Мексика-Америка соғысы кезінде Монтеррей шайқасында АҚШ армиясында көзге түсті. Осы кезеңде Техаста қаржылық қиындықтар болды; Ламар өзінің банкир туысы Газавей Буг Ламардан ақша қарыздады. Осы мәселе бойынша екеуінің арасындағы хаттардың бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. 1847 жылдың соңында ол Ларедодағы гарнизон командирі болып тағайындалды, бірақ бұл жұмысты ұнатпады, себебі оған белсендірек қызмет қажет болды. Техас 1845 жылы АҚШ-қа қосылғаннан кейін Ламар бірнеше жыл бойы Игл-Пасстен Техас заң шығарушы органына сайланды. 1857 жылы президент Джеймс Бьюкенен Ламарды Никарагуаға, ал кейін бірнеше айдан соң Коста-Рикаға елші етіп тағайындады. Ол Манагуада 20 ай қызмет еткен соң, 1859 жылдың қазан айында денсаулығының нашарлауына байланысты Техасқа оралды. 1859 жылдың 19 желтоқсанында ол Ричмонд плантациясында жүрек талмасынан қайтыс болды. Бұл Гарри С. Трумэннің туған жері. 1932 жылы Бомонттағы Ламар университеті оның құрметіне аталды. Бұл бұрынғы Техас президентінің есімімен аталған ең ірі білім беру орталығы, онда 17 000-нан астам студент оқып жатыр. Университет кампусында Ламардың ескерткіш бюсті орнатылған. Іске қосылмаған Ламар университеті жүйесі өзінің барлық құрамына оның есімін берді; оларға Бомонттағы жетекші Ламар университеті, сондай-ақ Ламар мемлекеттік колледжі – Порт-Артур, Ламар мемлекеттік колледжі – Оранж (екі жылдық қоғамдық колледждер) және Ламар технология институты кірді. Ламардың есімімен Хьюстон, Арлингтон және Розенберг қалаларындағы мектептер аталған. Ламардың есімімен орта мектептер Темпл, Остин, Даллас, Ирвинг, Ларедо және Флоэр-Маунд қалаларында аталған. Ламардың есімімен бастауыш мектептер Амарилло, Корпус-Кристи, Эль-Пасо, Сан-Антонио, Вичита-Фоллс және Вудлендс қалаларында, сондай-ақ штаттағы көптеген басқа да K–12 мектептерінде аталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бір "Либерти" кемесі оның құрметіне аталды. 1959 жылы ол журналистік қызметі үшін Джорджия газеттерінің Даңқ залына енгізілді.
In 1959 he was inducted into the Georgia Newspaper Hall of Fame for his journalistic work.
Танымал мәдениетте
Престон Джонстың "Техас трилогиясының" бір бөлігі болған "Ең ескі тірі түлек" пьесасындағы Ламар әскери академиясы – ойдан шығарылған оқу орны. С. К. Гвинннің "Жазғы ай империясы" атты команчи халқының тарихында Ламардың команчи соғыстарын басқаруы 6-тарауда, "Қан мен түтін" деген атаумен ерекше бейнеленген.