Кіріспе

Мармадук "Мус" Мейсон (көбінесе Үлкен Мус деп аталады) – Арчи комикстер әлеміндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Ол Ривердейл орта мектебінде оқиды, мұнда ол әдетте ең жақсы спортшы, бірақ ең нашар оқушы болып бейнеленеді. Оның мектептегі қиындықтары кейіннен дислексиямен байланысты екені анықталды. Мейсон – орыс-американдық. "Ривердейл" сериалындағы Мус рөлін Коди Керсли сомдайды.

Кейіпкердің тарихы

Елікке зор күш сыйырған. Бір эпизодта ол машинаның астына сығалап өтіп, тік жатып, оны жерден көтереді. Сондықтан адамдар одан спортта үлкен нәтижелер күтеді. Ол Ривердейл орта мектебінің баскетбол, бейсбол, футбол, хоккей және басқа да спорт түрлерінде көптеген жеңіске жеткеніне көмектесті, бірақ ол футболды көбірек жақсы көреді. Моус бастапқыда миы жоқ, тек күшімен ғана танымал спортшының стереотипі ретінде жасалған. Ескі кездерде Моус сөйлегенде "Д-ұ" деп бастайтын, бұл сөз ондаған жылдар бұрын, бәрі білуі керек дегенді білдіретін сөзге айналғанша. Бірақ Моус мұны сарказммен айтпайды. Комикстің испан тіліндегі нұсқасында Моусты Горилон ("Үлкен Горилла") деп атайды. Моустың нақты есімі Мармадук Мейсон. Алғашқы жылдары Моусқа берілген басқа есімдер: Фрэнсис "Моус" Макгонагал, Мертон Матовски және оның алғашқы пайда болуында Моус МакГи. Оның әртүрлі бейімділіктері Америка Құрама Штаттарына көшіп келген алғашқы ата-бабаларынан мұраланған болуы мүмкін. Бір оқиғада Ласло Харрандашиков есімді ресейлік, Арчи Эндрюстің шотланд тегіндес атасы Энди Эндрюспен АҚШ-қа көшіп бара жатқан кемеде танысады. Ласло Эндиді басқа бір адамнан қорғайды. Энди Ласлоның иммиграция ақшасын жоғалтып алмақ болғанда тауып, оған ризашылығын білдіреді. Ласлоның ағылшын тілін білудегі қиындықтары оны елге кіргізген иммиграциялық қызметкерлерге өзін "Мейсон" деп таныстыруға мәжбүр етеді. Арчидің алғашқы оқиғаларында, топтың тарихқа дейінгі үңгір тұрғындары ретінде бейнеленген кейіпкері "Үлкен жігіт" немесе "Ұлы батыр" деп аталады. Мұндай бейнелерде оның шашы ұзын, ағып тұрады, теріден жасалған белбеу киеді және кейде таяқ ұстайды. Ескі оқиғаларда Ланк есімді ұқсас кейіпкер болған, оның қызылша түсті шашы және арық дене бітімі болған. Кейбір оқиғаларда топтың бірі, әдетте Арчи, Моустың тек оның күшімен немесе қауіпті келбетімен шешілетін мәселеге көмектесуін сұрайды. "Қорғаушы Джинні" фильмінде Арчи мен Бетти ауруханада жатқан анасы баланы ағасының қамқорлығына қалдырған қашып кеткен баланы кездестіреді, бірақ ағасы баланы бөлмесіне құлыптап, үйде той-думан өткізеді. Арчи Моусты алып келіп, жағдайды түзетіп, ағасын қорқытып, "Кет!" деп айғайлап, тойға келгендерді шашыратады. Басқа бір оқиғада Арчи Чок'лит Шопты тонаған екі қарақшыны іздейді, олардың сипаттамасын Джагхед берген, оны полиция дүкеннен тауып, бастапқыда айыптаған. Қарақшылар Арчиді ұрып-соғуды бастағанда Моус келіп, оларды полиция бөліміне алып барады. Моус оңай ашуланып, өзін ренжіткендерге зиян келтіретінін айтады, бірақ ол өте мейірімді, адал және көңілді. Ол әрқашан мұқтаж адамға көмектесуге дайын және достарын бұзақылардан қорғайды (көбінесе соққысыз). Ол сондай-ақ жануарлар мен кішкентай балалар туралы ойлайды. Бір оқиғада екі жас бала Ривердейл орта мектебінің сынып бөлмесін қиратады, бірақ Моус олардың кінәсін мойнына алады. Моус Арчи Эндрюспен дос, ол спортта оның командаласы және оған өте адал, сондай-ақ Джагхед Джонс, Дилтон Дойли және Бетти Купермен жақын.

Отбасы

Моуз – Джерри мен Мэрилин Мейсонның ұлы. Көптеген кейіпкерлер сияқты, Моуздың бірнеше рет ғана көрсетілген бауыры бар. Марша Мейсон, Моуздың бірінші курста оқитын қарындасы, «Моуздың қарындасы» (1- және 2-бөлімдер) атты «Бетти мен Верониканың қос дайджестінде» №20-да пайда болады. Марша Ривердейл орта мектебінде оқуға түседі, ал Реджи Мантл онымен қарым-қатынас бастайды. Екі апта кездескеннен кейін Моуз бұл жайтты біліп, Реджиді қарындасымен кездескені үшін ұрып-соғады. Марша бұрын комикстерде эпизодтық рөлде де көрінген. Жаңа Ривердейл дәуірінде Моуздың «Реджи мен мен» мини-сериалында және «Үлкен Моуз» комиксінде 5 бауыры пайда болады. Бір оқиғада Моуздың арғы атасы Ләзло Харрандашиков екені белгілі болады. Эллис аралында ұзын атынан кейін кері қайтарылып кетеді деп қорқып, ол атын Ласло Мансон деп өзгертеді, бұл мұзқаймақ сатушы көлігінің атына ұқсас болды. Ресми түрде бұл есім Лесли Мейсон деп өзгертіледі. Ол Эллис аралынан Чикагоға кетеді. Бір оқиғада Моуздың екі ірі, ұзын жүнді иті бар екені көрсетілген.

Қарым-қатынастар

Моз өзінің тұрақты қызы Мидж Клампқа өте иелік етеді және оның сүйіспеншілігін іздеген кез-келген адамды (Реджи Мантл оның ең жиі құрбандығы) қайта-қайта жалпақтайды. Кейде бұл құмарлық шектен тыс көтеріледі. Ол кез келген еркекпен тіпті сөйлесуден де сақ болады, тіпті ең жақын достарына да шабуыл жасайды, барлық құқықтар бойынша өмірін өзгертетін жарақаттар береді. Кейде Мидж Моустың қызғанышына төтеп бере алмай, оны келекелейді, бірақ ол Миджге аздап бос орын бергісі келген сайын, ол ескі Моусты артық көретінін шешеді. Ол Арчиге әр түрлі нәрселер үшін бұрын да қауіп төндірген, бірақ Арчидің Миджге қыз ретінде қызығушылығы жоқ екенін білгендіктен, бұл Мустың Арчиге толерантты болуына мүмкіндік береді. Бір кезде компьютер Арчи мен Миджді Моустың ашуына сәйкес келтірді, бірақ Арчи мен Мидж екеуі де бір-біріне қызығушылық танытпағанын айтты, тек достар ретінде, бұл Моустың тынығуына мүмкіндік берді. Бір кезде Арчи Миджбен кездесуге рұқсат сұрайды, ал Моз бұл өтінішті қабылдамайды, бірақ бұл кем дегенде Арчидің оны сұрауға әдепті екендігін көрсетті, ал Реджи онымен жасырын кездесуге батырады, бұл көбінесе Моздың Реджиді анекдот ретінде ұрып-соғуына әкеледі. Арчи бірде Миджге деген шын көңілінен шығып, Миджге деген сүйіспеншілігін пайдаланып, мектептегі кеңселік техниканы ұрлаған қарақшылар тобын жеңуге көмектесті. Ұрылар Арчи мен Джагхедті байлап, аузын жауып, қашып бара жатқандай болды, бірақ Арчи мектеп ауласында Моустың гандбол ойнағанын терезеден көрді. Арчи терезеден Моусқа Мидж ұсталып отырғанын жазған хат жіберді. Ашулы Мосс тез арада бантаны бағындырып, Арчи мен Джагхедті босатты. Алданып қалғаннан ашуланбастан, Миджге қауіп төніп тұрғанына көңілі түскен Мұс, алаяқтарды тоқтату қолғап ойнаудан гөрі қызықты екенін айтып, әзіл-сықақ айтты. Моустың көптеген комикстерде жаман сипаты бар және ол өзінің қызы Мидж тұратын парк орындықтарының артында көп уақытын жасырынып өткізеді. Ол мұны кез келген адам онымен сөйлесуге келгенде, ол оған секіріп, оны ұрып-соғып алады. Көбінесе, бұл жалған ескертулер болады; біреу тек қана дұрыс емес уақытта дұрыс емес жерде болады. Бұрынғы заманда Моз сөйлегенде "Д" әріпінен басталатын. Бұл сөз онжылдықтар бұрын, бәрі білуі керек, анық бірдеңеге синоним болып кеткен. Мұс мұны әзілмен айтпайды.

Ақпараттық қызмет

Көптеген жағдайда ол үнемі F бағасын алады (бір кезде ол "Fantastic" дегенді білдіреді деп ойлаған). Кейін Моустың оқудағы қиындықтары дислексия екені анықталды, бұл оның Мисс Гранди сияқты мұғалімдерінің тақтаға жазғандарын түсінуін қиындатты. Дегенмен, Моустың достары оның жеңіліске ұшырауын қаламайды және оған оқуға көмектесуге әрқашан дайын. Моус қажет болған кезде мектепте жақсы нәтижелер көрсетеді және егер адамдар оған жеткілікті түсіндірсе, алгебра сияқты күрделі пәндерді де түсіне алады – бұл Реджи Мантлді математикадан сабақ берген кезде қатты ашуландырды. Көптеген әңгімелерде қолданылатын тақырып – Ривердейл орта мектебінің ережесіне негізделген, яғни нашар оқитын студенттерге қосымша іс-шараларға қатысуға рұқсат берілмейді. Мұндай жағдайларда Моус қайта тапсыру емтиханын тапсыруға тиіс, бірақ оқу оған қиындық туғызады. Тренер Клейтс және Моустың командаластары көптеген ойындарда жеңіске жету үшін Моуске сенеді. Моус әрқашан досының көмегіне жүгіне алады және ол көбінесе қайта тапсыру емтиханын сәтті тапсырады. Алайда, кейде олардың күш-жігері кері нәтиже береді және тіпті емтиханды тапсырған жағдайда да, олар ойынды жеңе алмайды. Бүгінгі Арчи әлемінде Моус көрінетіндей ақымақ емес. Оған университетке толық футбол стипендиясы ұсынылды. Бірақ оны жақсы баға алу үшін "көңіл көтеру сабақтарына" орналастыруды жоспарлап отырғанын білген соң, ол ұсыныстан бас тартты. Бұл туралы сұрағанда ол: "Мен ақымақ болуым мүмкін, бірақ ақымақ болып қалуымның қажеті жоқ" деді. Ол қысқа уақытқа орта мектептен шығып кеткен, бірақ өзі қалаған жұмысты табу үшін колледж білімі керек екенін түсінген соң қайта оралды. Оның зиялы деңгейі шектеулі болғанымен, Моустың өте сезімтал жағы бар, оны көп адам байқамайды. Ол алғаш рет Дилтон Дойлиге жүрегін ашады. Моус Дилтонның ақыл-ойына зор құрметпен қарайды; ол оны "кішкентай досы" деп атайды және осы дарынды жасқа көмектесу үшін барлық күшін жұмсайды. Моус басқалардың пікірінен көңілі қалғанда, Дилтон бірінші болып оны қорғайды. Бір әңгімеде қарда келе жатқанда, екеуі Моустың ойлары мен сезімдері туралы әңгімелеседі. Осы сәтте Дилтон адамдардың оған деген көзқарасына қарамастан, Моустың кейбір нәрселерге поэтикалық және философиялық тұрғыдан қарағанын байқайды.

Сыртқы келбеті

Мосс – бұлшық денелі, сары шашты алып. Алғашқы әңгімелерде шашы қысқа қырқылып келген. Ал қазіргі нұсқасында шашы ұзынырақ, шала келген.

Басқа нұсқалары

Арчи өмірінен кейін Моуз зомби апокалипсисі басталғанда Хэллоуин мектептік дискотекаға қатысады. Зомбиге айналған Джагхед дискотекаға шабуыл жасағанда, ол және басқалары Вероника Лодждың үйіне қашады. Олар ойларын ауыстыру үшін жүзуге барады. Жеке сөйлескенде Мидж Моузға дискотекадағы шатасу кезінде қолына кесілгенін айтады, бірақ ол кімнен екенін білмейді. Моуз оны басқаларына айтуға көндіруге тырысады, бірақ ол жараны дезинфекциялайды және егер айналса, бұл бұрыннан болған болар еді деп оны сендіреді. Ол Моузбен құшақтасып, оны жақсы көретінін айтады. Келесі жолы олар көрінетін кезде Мидж мен Моуздың екеуі де зомбиге айналып, бассейіндегі достарына шабуыл жасайды. Смитерс алюминий бассейн қақпағын жабады, екі зомбиленген ғашықты ішке қамап қояды.

Анимациялық

Моус 1968 жылы Filmation студиясы жасаған "The Archie Show" мультсериалында пайда болды. Ол сондай-ақ "Арчидің телехикаялары", "Арчидің АҚШ-ы" және "Жаңа Арчи мен Сабрина сағаты" сияқты спин-оффтарда да пайда болды, олардың барлығы да сол форматта түсірілді. Оның дауысын Говард Моррис жазды. Моус 1987 жылы Арчи мен оның достарының жаңаша бейнеленген нұсқасы "Жаңа Арчилер" мультсериалында пайда болды. Онда Моус орта мектепке баратын жасөспірім ретінде бейнеленді. Оның дауысын Виктор Эрдос сомдады. "Арчидің ғажайып құпиялары" мультсериалында Моустың дауысын Джерри Лонг берді.

Тірі фильмдер

Моус «Арчи: Ривердейлге және қайтадан» телефильмінде Джефф Хохендонер рөлінде бейнеленген. Ол Миджге үйленген, ұлы бар және сәтті хиропрактика бизнесін жүргізеді. Моус The CW телеарнасының «Ривердейл» драмалық сериалында Коди Керслинің рөлінде көрінеді. Бұл сериалда Моус – Кевин Келлермен қарым-қатынаста болған, кейіннен Моустың сексуалдық бағытын қолдаған Мидж Кламппен кездесетін бисексуал жасөспірім.

Камеосурет

Моус «Боб Робертс» атты «Симпсон» эпизодында Арчи, Реджи және Джагхедпен бірге қысқа ғана пайда болады, олар Симпсон үйіне келіп, Гомерді еңкейіп алдыңғы газонға тастап кетеді. Моус Гомерге: «Ривердейлден алыс тұр!» деп ескертеді. Кейін Гомер Арчи комиксін оқып жатып, оларды «Ривердейлдің мақтаншыл балдырлары» деп атайды. Моус «Робот тауығында» «Соңғы мақсат» фильмі бойынша Арчи пародиасында пайда болады, онда ол Мисс Грандиді құлап жатқан машинадан құтқара алмайды және оның өлтіруде кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесіледі.