Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Капитан (кейін генерал-майор) Конг Ле (Lao: ກອງແລ; 6 наурыз 1934 – 17 қаңтар 2014) – Лаос Корольдік армиясының десантшысы. Ол 1959 және 1960 жылдары үздіксіз науқан жүргізген Корольдік Лаос армиясының 2-ші парашютшілер батальонын (2ème bataillon de parachutistes) басқарды. Лао Тхэунг тайпасынан шыққан, идеалистік көзқарастағы жас американдық офицер 1960 жылдың 10 тамызында өзінің көтерілісші десантшыларымен бірге Лаос Корольдік үкіметін төңкеріспен құлатып, әлемге танылды. Ол үкіметтегі жемқорлыққа соңғы нүкте қоюды мақсат еткенін жариялады; американдық шенеуніктерді таң қалдырарлықтай, АҚШ саясаты ағымдағы алаяқтыққа жауапты екенін мәлімдеді. АҚШ қолдауымен 1960 жылдың 14 желтоқсанында генерал Фуми Носаван жасаған қарсы төңкеріс салдарынан Конг Ле және оның десантшылары стратегиялық Жарс жазығына шегінді, жол бойы бейтараптық идеясын қолдайтын жаңа сарбаздар жинады. Жазықта Forces Armées Neutralistes (Нейтралды Қарулы Күштер) құрылғаннан кейін, Лаос азамат соғысындағы үшінші күш – нейтралистер коммунистер немесе роялистер тарапын алуға бастады. 1963 жылдың сәуір айында патриоттық нейтралистер коммунистік Патет Лаомен одақтасып кетті, ал Конг Ле ФАН үшін роялистермен қарым-қатынасты жақсартуға ұйымдастырды. Келесі екі жылда ФАН роялистерді қолдаудағы шайқаста үлкен жетістікке жете алмады; әсіресе Муанг Суи әуежайының жанындағы вьетнамдық коммунистердің бекінісін басып алудағы сәтсіздік көзге түсті. Конг Ледің бағыныштылары көбінесе наразылық білдіргендіктен және ФАН бөлімшелері бүлік көтеріп бастағандықтан, ол 1966 жылдың 17 қазанында Лаостан кетуге мәжбүр болды. Ол Индонезия, Гонконг, АҚШ және Францияда эмиграцияда өмір сүрді. 2014 жылдың 17 қаңтарында қайтыс болды.
Captain (later Major General) Kong Le (Lao: ກອງແລ; 6 March 1934 – 17 January 2014) was a paratrooper in the Royal Lao Army. He led the premier unit of the Royal Lao Army, 2ème bataillon de parachutistes (Parachute Battalion 2), which campaigned relentlessly during 1959 and 1960. The idealistic young American trained Lao Theung officer became known worldwide when on 10 August 1960 he and his mutinous paratroopers overthrew the Royal Lao Government in a coup d'état. He declared he aimed at an end to government corruption; to the shock of American officials, he declared U. S. policies were responsible for the ongoing fraud. Once ousted by the U. S. backed 14 December 1960 countercoup by General Phoumi Nosavan, Kong Le and his paras retreated to the strategic Plain of Jars, gathering recruits to the neutralist cause along the way. Once established on the Plain as the Forces Armées Neutralistes (Neutral Armed Forces), this third side in the Laotian Civil War would begin to splinter as neutralists began to favor either the Communist or Royalist forces. In April 1963, the Patriotic Neutralists broke off to ally themselves with the communist Pathet Lao, while Kong Le engineered a rapprochement with the Royalists for FAN. Over the next couple of years, FAN's battle performance in support of the Royalists was poor; especially striking was their inability to overcome a Vietnamese communist stronghold overlooking the FAN main base at Muang Soui's all weather airfield. As Kong Le's subordinates became increasingly dissatisfied, and FAN units began to mutiny, he was forced to leave Laos on 17 October 1966. He would remain in exile in Indonesia, Hong Kong, the United States, and France. He died in the latter on 17 January 2014.
Бастауыш жылдары
Конг Ле 1934 жылдың 6 наурызында Лао Тхен ата-анасының отбасында дүниеге келді және Фу Тай тілінде сөйледі. Ол бойы биік, арық болғанмен, денесі мықты еді. Оның кең жақ сүйектері мен қара терісі оның этникалық тегін көрсетіп тұрды. Ол француз тілін жақсы меңгерген, сонымен қатар қолдануға жеткілікті ағылшын тілін де білген. 1940 жылы әкесі қайтыс болды, алты жасар бала күріш өсіруге қалды. 1951 жылы Лаос Корольдік армиясына қатарына шақырылмас бұрын Саваннахет лицейінде біраз формалды білім алды. Ол Доң Хенедегі офицерлік мектептің үшінші курсына қабылдануға лайық екенін көрсетті. 21 оқушының арасында 19-шы орынды иеленді. Конг Ле ОҚҚ-дан кейінгі алғашқы қызметінде Луанг Прабангтағы капитан Уан Раттиконеге бағынышты болды. 1957 жылы Филиппиннің Форт Уильям МакКинлидегі скаут-рейнджерлер курсын бітірді. Лаосқа оралғаннан кейін, ол Копасспен оқытылды. 1958 жылы Лаосқа қайтып келген соң, 2-ші парашютші батальонына (Парашютші батальон 2) орынбасары болып қосылды.
Kong Le was born on 6 March 1934 to Lao Theung parents and spoke Phu Tai. He stood tall and was a slender but muscular man. His ethnic origin showed in his wide cheekbones and dark skin. He acquired an excellent command of French, as well as knowing functional English. His father died in 1940, leaving the six year old to farm rice. He received a little formal education at the Savannakhet Lycee before enlisting in the Royal Lao Army circa 1951. He showed enough martial promise to be included in the third Officer Candidate School class at Dong Hene. He graduated 19th in his class of 21. Kong Le's first assignment after OCS subordinated him to Captain Ouane Rattikone in Luang Prabang. In 1957, he underwent Scout Ranger training at Fort William McKinley, the Philippines. After returning to Laos, he was trained by Kopassus. Upon his return to Laos in 1958, he joined 2ème bataillon de parachutistes (Parachute Battalion 2) as its second in command.
Вьентьян шайқасы
1960 жылдың 13 желтоқсанында Фумидің қарсы төңкеріс жасағы Конг Ледің Вьентьянды басып алған десантшыларына шабуыл жасауды бастады. Төрт күн бойы екі тарап бір-біріне қару-жарақпен атқыласты, бірақ жақын арадағы шайқасқа түспеді. Екі тарап та бір-біріне көп зиян тигізбесе де, шамамен 600 үй өртенді, 600-ға жуық бейбіт тұрғын қаза тапты, ал Вьентьян қаласының орталық бөлігі қирады. 16 желтоқсанда Конг Ле күштері стратегиялық Жарс жазығына қарай солтүстікке шегінді, Фуми Лаосты қайтадан басқаруға алды. 1961 жылдың 4 қаңтарына қарай Конг Ле күштері – енді «Нейтралистік қарулы күштер» (Forces Armées Neutralistes) деп аталды – Муанг Суйден шығысқа қарай 7-ші бағыт бойынша Вьетнам шекарасына дейін Жарс жазығын бақылауда ұстады. Вьентьян шайқастары басталғанға дейін басталған кеңестік әуе көмегі FAN-ға жабдық жеткізуді жалғастырды. Вьетнам Халық Армиясы FAN-ға кеңесшілер жіберді; олар сондай-ақ FAN-ды қолдаған Патет Лао жасақтарын күшейту үшін кеңесшілерді де жіберді. Осы уақытта Фумидің американдық демеушілері Конг Леге қарсы тұру үшін жасырын әуе күшінің көзін табуға тырысты, себебі RLA жер күштері FAN-мен күресуге қабілетсіз болды. Ақырында американдықтар Лаостың Корольдік әуе күштеріне төрт T-6 Texans шабуылдық ұшағын жеткізуге және сәтсіз аяқталған «Миллпонд» операциясын ұйымдастыруға келісті. 1962 жылдың 12 сәуірінде Конг Ле Ван Паомен келісімге келді; партизандық көшбасшы Конг Леге күзеттік күштерді беруге келісті. 1962 жылдың 1 мамырында Патет Лао тарапынан соғыс тоқтату туралы ұсыныс жасалды. Екі күннен кейін шайқас тоқтады. 6 мамырда 1954 жылғы Женева келісімдері негізінде құрылған Халықаралық бақылау комиссиясы бейбіт процесті бақылау мақсатында қайтадан жұмыс іле бастады.
On 13 December 1960, Phoumi's counter coup column began his assault on Kong Le's paratroopers occupying Vientiane. For four days, the two sides shot at each other with crew served weapons without closing for near range combat. Although the two sides caused little harm to one another, about 600 homes burned, an estimated 600 civilians were killed, and downtown Vientiane was destroyed. On 16 December, Kong Le's forces withdrew northward toward the strategic Plain of Jars, leaving Phoumi once again in charge of Laos. By 4 January 1961, Kong Le's forces—by now dubbed Forces Armées Neutralistes (Neutralist Armed Forces)—held the Plain of Jars from Muang Soui eastward along Route 7 to the Vietnamese border. The Soviet supply airlift that had begun just before the fighting began in Vientiane continued to supply FAN. The People's Army of Vietnam supplied advisers to FAN; they also supplied advisers to beef up the Pathet Lao units supporting FAN. In the meantime, Phoumi's American backers struggled to find a covert source of airpower to oppose Kong Le, as the RLA ground forces proved incapable of dealing with FAN. Eventually, the Americans settled on supplying the Royal Lao Air Force with its first strike aircraft, four T 6 Texans, as well as forming the abortive Operation Millpond. On 12 April 1962, Kong Le reached a rapprochement with Vang Pao; the guerrilla leader agreed to loan Kong Le security forces for guard duty. On 1 May 1962, the Pathet Lao proposed a truce. Fighting halted two days later. On 6 May, the International Control Commission originally established under the 1954 Geneva Agreements was revived to oversee peace efforts.
Қайта басталған қақтығыс
1962 жылғы 23 шілдеде Лаос бейтараптығы туралы халықаралық келісім күшіне енген кезде, FAN әскер құрамын 8000 сарбазға дейін арттырды. Бригадир-генерал Хуман Буфа басқаратын үш батальон Фонгсали провинциясының ең солтүстігін басып алды. Ван Вьенгте 13-тарақ жолында орналасқан екі жаңа жаяу әскер батальоны солтүстіктен Вьентьянға қауіп төндірді. Үш батальон оңтүстікке қарай жылжып, Тчепоне, Нхоммарат және Махасай қалаларын басып алды. FAN-ның Жар жазығындағы күш орталығы төрт десантты батальон мен екі артиллерия батальонынан тұрды. Жаңа артиллерия батальондары FAN-ға қосылған жалғыз ауыр қару-жарақ бөлімдері емес еді. 45 PT 76 танкісінен құралған, PAVN-нан FAN-ға берілген амфибиялық танктардан жасалған броньды рота болды. Сондай-ақ, екі C 47 және екі Beaver ұшағынан тұратын шағын әуе күші де болды, олар Виентьяннан солтүстікке қарай жазыққа шегінген кезде ұшып кетті. Мұның бәрін басқару үшін Конг Ле өзін генерал-майор етіп тағайындады. Осы уақытта Конг Ле бұрын қарсылас болған роялистермен қарым-қатынасын жақсартты. 1963 жылғы 6 сәуірде Патет Лао Конг Ле әскерлеріне Жар жазығында бірнеше синхронды шабуылдар жасады. FAN өз позицияларынан ығыстырылғанымен, танктерінің көп бөлігін және ауыр қару-жарағын Мунг Фанға эвакуациялады. 1963 жылғы 10 сәуірде президент Джон Ф. Кеннеди FAN-ды нығайту үшін АҚШ-тың әскери көмек беруін мақұлдады. Хмонг роялистерінің әскери жасақтары 7-тарақ жолын қиратты, осылайша коммунистердің негізгі жабдықтау желісін жапты. Хмонг жасақтары 4-тарақ жолындағы коммунистердің артынан қозғалып, олардың бірнеше бөлімдеріне шабуылдар жасап, жылдам шегінді. Алайда Конг Ле әскерлерінен 85 адам қаза тауып, коммунистер 71 адамнан қол жұмсады. Бірақ бұл күш 1963 жылдың сәуір айында әлсіреп, жаңадан аталған Нейтральді қарулы күштер (Forces Armées Neutralistes) жарылды. Нейтралистер коммунистерді немесе роялистерді жақтағандықтан, екі бағытты ұстанған офицерлер арасында бірнеше саяси кісі өлтіру оқиғалары болды. Полковник Дьюан Сунналат және бригадир-генерал Хамуан Буфа төрт нейтральді жаяу әскер батальонын және бір артиллерия батальонын патриоттық нейтралистерді құру үшін біріктірді. Патриоттық нейтралистер Патет Лаомен одақтасты. 1963 жылдың мамыр айында Конг Ле қиын жағдайға түсті. Оның қатарындағы наразылықтарға жауап ретінде жаңа шабуыл жасауға болар еді, ал үнсіз қалу FAN-ның тарауына әкелуі мүмкін. Алайда коммунистерге қарсы жаңа шабуыл PAVN-ның күшті қарсы шабуылына әкелуі мүмкін еді. Оның жаңадан келген американдық кеңесшісі агрессияға қарсы кеңес берді, және жоспарланған FAN шабуылы жүзеге аспады. Осы уақытта Хмонг күштері FAN-ға коммунистердің қысымын жеңілдету үшін коммунистердің жабдықтау желілерін бұғаттауды жалғастырды. 1964 жылдың басындағы тағы бір жеңіліс, содан кейін Вьентьяндегі сәуір төңкерісі FAN қатарында одан әрі наразылық тудырды, коммунистерді жақтаған патриоттық нейтралистерге одан әрі дезертирлер болды. Үшбұрыш операциясы басталған кезде FAN-ды тайлық жалдамалы артиллериямен күшейту қажет болды. Үшбұрыш операциясы 1964 жылдың шілде айының соңында FAN-ның Муанг Суидегі FAN базасын қарап тұрған вьетнамдық бекінісін басып алудағы сәтсіздігімен аяқталды. 1964 жылдың желтоқсан айында Конг Ле басшылығының көтеріңкі әсерін пайдалану үшін коммунистер басып алған биік жерге FAN-ның тағы бір шабуылы жоспарланды. Осы шабуыл кезінде коммунистік танктер 12 FAN сарбазын өлтіріп, 68-ін жарақаттады. 10-шы күні ығыстырылған нейтралистер Муанг Суидің бастапқы орнына қайтып келді. Буддист монахы ретінде шабуылдан шет қаққан Конг Ле шабуыл командирін 1,5 миллион лаос кипін жымқырғандықтан жұмыстан босатты. 1965 жылдың ақпан айында Конг Ле Фу Кхутқа қарсы сәтсіз операциялар және жоғарылаулар мен ақша туралы дау-дамайлар бойынша батальон командирлерімен қақтығысқа түсті. Моунг-Хиемдегі FAN 5ème bataillon d'infanterie (Infantry Battalion 5), Суванна Фуманың немере інісі басқарды, жақын маңдағы PAVN бөлімшелерімен бейбіт қатар өмір сүрді. Алайда 1965 жылғы 11 наурызда вьетнамдықтар батальонды күтпеген жерден басып алып, оның үш аға офицерін өлімге жіберді.
By the time the International Agreement on the Neutrality of Laos agreed upon on 23 July 1962 came into effect, FAN had ramped up to a strength of 8,000 troops. Three battalions under Brigadier General Khoumane Boupha were occupying far northern Phongsali Province. There were two new infantry battalions outposted in Vang Vieng on Route 13, threatening Vientiane from the north. Three battalions moved southward into the panhandle to occupy Tchepone, Nhommarath, and Mahaxay. FAN's center of gravity on the Plain of Jars was four paratroop battalions and two artillery battalions. The new artillery battalions were not the only heavy weapons units added to FAN. An armored company of amphibious tanks formed from the 45 PT 76s passed on to FAN by the PAVN. There was also a small air arm, consisting of two C 47s and two Beavers flown north from Vientiane during the retreat to the Plain; in December 1962, they would be augmented by three Li 2s from the Soviet Union. To command all this, Kong Le promoted himself to Major General. Meanwhile, Kong Le mended fences with the Royalists he had been opposing. In turn, on 6 April 1963, the Pathet Lao launched several simultaneous surprise attacks on Kong Le's forces on the Plain of Jars. Although FAN was driven from its positions, it evacuated most of its tanks and heavy weaponry to Muong Phanh. On 10 April 1963, President John F. Kennedy approved U. S. military aid supply drops to bolster FAN. Hmong Royalist military irregulars also cratered Route 7, thus closing the main communist supply line. Then too, Hmong units would ambush Route 4 traffic behind communist lines, as well as harassing various of their units with hit and run raids. However, Kong Le's forces would suffer 85 killed, while the communists lost 71 dead. However, this strength would soon be vitiated in April 1963, as a schism split the newly named Forces Armées Neutralistes (Neutral Armed Forces). As neutralists began to favor either communists or royalists, there were several political assassinations among officers favoring either persuasion. Colonel Deuane Sunnalath and Brigadier General Khamouane Boupha tolled away four neutralist infantry battalions, as well as an artillery battalion, to form the Patriotic Neutralists. The Patriotic Neutralists allied themselves with the Pathet Lao. May 1963 saw Kong Le in a quandary. The answer to dissent in his ranks could be a renewed offensive; to remain quiescent would risk dissolution of FAN. However, a new assault on the communists might evoke an overwhelming counterattack by PAVN. As it turned out, his newly acquired American advisor counseled against aggression, and a planned FAN attack never came off. Meanwhile, Hmong forces continued to interdict communist supply lines as a means of relieving communist pressure on FAN. Further defeats in early 1964, followed by the April coup in Vientiane sparked further discontent within FAN's ranks; there were further defections to the pro communist Patriotic Neutralists. By the time Operation Triangle came around, FAN had to be reinforced by Thai mercenary artillerymen. The fighting in Operation Triangle ended in late July 1964 with FAN's failure to conquer the Vietnamese stronghold overlooking the FAN base at Muang Soui. In December 1964, another FAN offensive on the communist held high ground planned to take advantage of the morale boost elicited by Kong Le's leadership. During this attack, communist tanks killed 12 FAN troopers and wounded 68. By the 10th, the repelled Neutralists were back at their starting point of Muang Soui. Kong Le, who had sat out the assault by serving as a Buddhist monk, fired the attack's commander for embezzling 1.5 million Lao kips. By February 1965, Kong Le was locked in conflict with his battalion commanders over the unsuccessful operations against Phou Khout and squabbles about promotions and money. Nearby FAN 5ème bataillon d'infanterie (Infantry Battalion 5) at Moung Hiem, commanded by Souvanna Phouma's nephew, co existed pacifically with nearby PAVN units. However, on 11 March 1965, the Vietnamese unexpectedly overran the battalion and executed its three senior officers.
Шетелде іздеу
1965 жылғы сәуірде Конг Ле өзінің әскеріне қосымша әскери көмек табу үшін Индонезияның Джакарта қаласына ұшты. Осының нәтижесінде 1965 жылғы 21 тамызда Индонезияның C-130 ұшағы ФАН үшін жеті тонна форма және басқа да әскери жабдықтарымен Уоттай халықаралық әуежайына қонды. Ол Индонезияда кеңейтілген оқу үшін ФАН-ның 68 төменгі шендегі офицерін алып кетті. Екі күннен кейін тағы бір рейс жасалды. Бұл жағдай американдықтарды алаңдатты, олар индонезиялық үкіметтің солшыл саясатына күдікпен қарады. Олардың осы күнге дейінгі жабдықтау жұмыстары ФАН-ды тұрақты деңгейде ұстап келді. Олар ФАН қару-жарағын жаңартып, Муанг Суидегі ұшу-қону жолағын жақсартты. Қазан айында Конг Ле бір ай бойы АҚШ-та болып, Вирджиния штатының Форт-Майер қаласында әскери құрметке ие болды. Лаосқа оралғаннан кейін ФАН Муанг Суиге қарап тұрған коммунистік биік бекінісіне тағы да сәтсіз шабуыл жасады. Конг Ле буддалық монах ретінде қызмет еткендіктен, бұл шайқаста қатыспады. 1966 жылғы қаңтарда 14-ші жаяу әскер батальоны Конг Ледің басшылықтың болмауына наразылық білдіріп, бүлік көтерді. 2-ші арнайы коммандос батальоны оларға қосылуға жақын болды. 1966 жылғы тамызда BI 8-дің жаңа командирі оларды қарсыластарының күзет позицияларына қарсы тағы бір сәтсіз шабуылға жіберді. Осы кезде Конг Ле өзінің көптеген бағынышты офицерлерінің қолдауын жоғалтты. Оның француз барлау қызметінің офицерінің қыздарына деген қызығушылығы жағдайды нашарлатты. Оның үш бағынышты офицері ФАН басшылығын бөлісіп, оны елден қуғызды. Конг Ле Виентьян қаласындағы Индонезия елшілігінен пана сұрады. 1966 жылғы 17 қазанда ол Лаостан шығып кетті. 1967 жылғы наурызда Конг Ле Индонезиядан Гонконгқа кетті. Маусым айында ол Францияға аттанды. Францияда ол Лаосқа қайта оралуды жоспарлай бастады. 1980 жылдардың ортасында Конг Ле екі жыл бойы Қытайдың Мэн Ла қаласында тұрып, өз туған еліне шабуыл жасауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Конг Ле АҚШ-та өмір сүрді. Кейін ол 2014 жылғы қаңтарда қайтыс болғанға дейін Парижде эмиграцияда өмір сүрді.
In April 1965, Kong Le flew to Jakarta, Indonesia seeking additional military aid for his army. As a result, on 21 August 1965, an Indonesian C 130 landed at Wattay International Airport with seven tons of uniforms and other military equipment for FAN. It departed, carrying 68 of FAN's lower ranking officers for extended training in Indonesia. A second flight followed suit two days later. This arrangement perturbed the Americans, who were suspicious of the Indonesian government's left leaning politics. Their supply efforts to date had maintained FAN at a static level. They now upgraded FAN weaponry and improved the runway at Muang Soui. In October, Kong Le toured the United States for a month, receiving military honors at Fort Myer, Virginia. Upon returning to Laos, FAN made another unsuccessful assault on the communist ridgeline strongpoint overlooking Muang Soui. Kong Le sat out the action while serving as a Buddhist monk. In January 1966, 14ème bataillon d'infanterie (Infantry Battalion 14) mutinied in protest against Kong Le's lack of leadership. 2ème bataillon spécial de commandos (Special Commando Battalion 2) nearly joined them. In August 1966, BI 8's new commanding officer launched them in another unsuccessful assault against his foe's overwatch positions. By now, Kong Le had lost the support of most of his subordinate officers. His interest in a French intelligence officer's daughters did not help matters. Three of his subordinates divided up command of FAN and forced him into exile. Kong Le sought asylum in the Indonesian embassy in Vientiane. On 17 October 1966, he left Laos. In March 1967, Kong Le left Indonesia to Hong Kong. In June, he left there for France. Once in France, he began plotting a return to Laos. In the mid 1980s, Kong Le spent two years in Meng La, China in a futile attempt to spark an invasion of his native country. In the late 1980s and part of the 1990s, Kong Le lived in the United States. He then lived in exile in Paris until he died in January 2014.